“Tất nhiên cách chữa trị này cũng không có gì chắc chắn, tỷ lệ thành công trên thực tế không cao. Có thể tôi sẽ chết sau đó vài tháng, như đã từng xảy ra với các bệnh nhân khác trên thế giới.”

Đông từ nơi thành thị trở lại Đo Đo, như một dịp cuối trước khi cuộc đời kết thúc, cậu chạy một mạch về chợ Kế Xuyên mặc cho phải lội bộ chục cây số mới về được tới làng. Dứt khoát và quyết liệt, bởi ba năm trước tại nơi này, vào mùa nắp keng thuở ấy, cậu gặp được con Rùa.

“Tôi muốn đi lại con đường tôi đã chở thằng Thục đi lượm nắp keng dạo nào, cũng là con đường con Rùa thường xuyên chinh phục bằng đôi chân trần mỏng manh của nó.”

Bước đi ấy đã từng băng băng trước con cầu treo bắc qua dòng Kiếp Bạc như chạy nhảy trên mặt đất. Cũng với ngần ấy bước đi đã để lại trên rừng dấu tích của một nữ tù trưởng tí hon đầy oai vệ, cứ phong phanh mà rảo bước tới vùng thảo nguyên thần tiên đầy rộng lớn thuộc về mình. Hóa ra ngày trước con Rùa nói với Đông rằng nó ghét bọn thợ săn cũng chỉ vì sợ con sóc, con nai, con chim, con khỉ,…trong rừng bị thương trước âm thanh bạo lực kia phát ra từ cái kéo cò của họ vào khẩu súng hay những cái bẫy luôn rình rập sau lớp ngụy trang tài tình, kín đáo ẩn chứa bao nguy hiểm.

Có một người con gái như thế, lấm lem, bình dị và sẵn sàng bảo vệ kẻ yếu thế, một người hướng về thiên nhiên như cội rễ, trò chuyện với đám động vật như con người và tìm chỗ trú trong chiếc hang bí mật như mái ấm, nhưng đó lại làm thằng Đông chú ý hơn con Bích Lan trên thành phố, người cứ nằng nặc đòi Đông hôn nó cho bằng được và luôn miệng khoe Đông là người yêu không hơn một vật sở hữu. Và chẳng nói chẳng rằng, không phải Bích Lan, mà con Rùa mới là người thằng Đông gieo hai nụ hôn đầu tiên, giữa chàng sinh viên tỉnh và cô bé tuổi mười bốn, một vô tình, một tự nguyện trên mảnh đất thiên nhiên thầm kín của chỉ riêng đôi mình. 

Nhưng suốt những mùa giấy kính, mùa nắp keng, mùa cọng dừa, mùa bao thuốc lá, mùa thả diều, mùa chong chóng sau này, Đông lại nghĩ mình không thể giữ được tình cảm này trọn vẹn.

“Em sẽ lớn! Em sẽ lớn nhanh thôi mà!”

“Ừ, anh sẽ chờ em lớn”

Khi con Rùa đã đủ lớn, nó lại thấy Đông lạnh nhạt với nó. “Tại sao anh không chơi với em nữa?”, có phải vì Đông trên thành phố lâu rồi nên quên lời thề nguyện xưa đã từng rồi chăng? Hay những điều lẩn khuất nào đó đang cố gắng chia cắt và trêu chọc tình cảm thiêng liêng này của họ.

“Ngồi khóc trên cây” – cuốn truyện dài viết cho tuổi mới lớn, phát hành vào ngày 27 tháng 6 năm 2013 dựng lên trong mắt bạn đọc “một thế giới kỳ diệu và xinh đẹp, một tình yêu đầu đời trong trẻo, với những cảm xúc nhớ thương, đợi chờ khắc khoải” như lời giới thiệu đã đề cho tác phẩm. Tại đấy những cuộc hội thoại ngắn đi, thay vào đó là trập trùng của hàng loạt mô tả sâu bên trong nội tâm nhân vật, những sự quan sát, cách miêu tả tâm hồn của Đông, Rùa, Loan, Thục,…giao cảm với nhau không chỉ lời nói mà còn ở cử chỉ giản đơn, tại xứ quê dân dã thân thuộc.

Nguyễn Nhật Ánh vẫn luôn đem lại cho chúng ta những cảm xúc gần gũi, mộc mạc và gắn bó, có con đường làng lầy lội chưa thay được bằng đường bê tông vững chãi, có dòng sông Kiếp Bạc vắt một đường thẳng dài, có ngọn sầu đông, cây bướm bạc, có trò áp mắt vào giấy kính để thấy từng mái nhà, con gà, con chó, con mèo, cây me đều chuyển sang một màu xanh biếc, hay chục nắp keng lấy đổi vài viên kẹo quý báu mà đứa trẻ thôn quê nào cũng say mướt. Miền đất đắt giá của tuổi thơ theo chân nhà văn vo tròn sinh động theo trí tưởng tượng của mỗi người, rụng xuống thành một nụ cười bí mật.

Sức hút của “Ngồi khóc trên cây” cũng chính từ chuyện tình ban sơ của Đông và Thục, là câu chuyện mãi trong vắt từ những vụng về của cuộc tình đầu đời, che giấu rồi lại dần thổ lộ trong tình yêu, nhưng mãi sau này lại bị khuấy động bởi hàng tá câu chuyện khác mà các hồi chỉ có nước đi đến bước đường cùng của số phận. Nhưng qua đó ta thấy sự hy sinh, những đấu tranh của các nhân vật được hiện rõ khi đối mặt với tình cảnh trớ trêu, qua đó ta nhận được những hành động không thể nào đúng đắn hơn từ họ.

Thông qua vậy, truyện “Ngồi khóc trên cây” còn như một lời nhắn nhủ của nhà văn gửi gắm đến từng chúng ta về một xã hội hiện đại không chỉ vì chúng ta thấy cảnh con người đối xử với nhau bằng bạo lực, vô cảm như bọn thợ săn đã từng với đám động vật mà thế giới này trở nên tồi tệ, vì bên cạnh đó, vẫn còn đâu đó rất nhiều người tử tế, như con Rùa – bài ca giữa bốn bề rừng thẳm.

“Trong khi tôi bối rối, tiếng hát lại vang lên, đột ngột đến mức nếu tôi không ôm cứng thân cây chắc chắn tôi đã ngã xuống đất.

Vẫn là một giai điệu đã bị thiên nhiên pha loãng đến mức không thể nào tin rằng đó là một bài hát nhưng tôi tuồng như nghe rõ từng lời:

Bầy châu chấu khiêu vũ

Bọ chét ơi, bọ chét à

Con kiến trong hang đã ngủ

Đố mày tìm cho ra”   

Phong Châu