Đại Ngư Hải Đường (Big Fish & Begonia) là dự án phim hoạt hình mang yếu tố sử thi giả tưởng do Lương Xuân và Trương Chấn, hai đạo diễn trẻ người Trung Quốc tham gia viết kịch bản, đạo diễn và sản xuất vào năm 2016.

Khởi nguồn từ một điển tích nổi tiếng về loài cá Côn to lớn ngoài Biển Bắc trích trong Nam Hoa Kinh của Trang Tử, đạo diễn Lương Xuân đã lên ý tưởng và ấp ủ giấc mơ dài về việc đưa câu chuyện thần thoại ấy lên màn ảnh rộng.

Trailer của phim Đại Ngư Hải Đường

Năm 2004, anh cùng người bạn đại học là Trương Chấn thực hiện bộ phim ngắn có tên Đại Hải rồi đăng tải nó lên mạng. Ngay lập tức, Đại Hải mang về cho cả hai giải thưởng Intel·2004 China Digital Festival DIGGID Award và nhiều phản hồi tích cực từ giới chuyên môn.

Khởi đầu đầy thuận lợi, hai chàng trai trẻ có thêm niềm tin để thực hiện giấc mơ về dự án phim dài mang tên Đại Ngư Hải Đường nhằm tiếp tục câu chuyện còn dang dở.

Tuy nhiên, do nhiều khó khăn ập đến khiến Lương Xuân và Trương Chấn không kịp ra mắt Đại Ngư Hải Đường với khán giả theo như thời gian dự kiến. Mãi tận hơn mười năm sau, bộ phim mới chính thức được phát hành.

Đại Ngư Hải Đường sở hữu một cốt truyện độc đáo

Đại Ngư Hải Đường mở đầu bằng dòng hồi tưởng của Xuân, cô gái đến từ thế giới bí ẩn nằm sâu dưới đáy đại dương. Mỗi cư dân sinh sống tại nơi này đều sở hữu pháp thuật có thể điều khiển đất trời, khi chết đi họ sẽ tiếp tục tồn tại dưới hình hài khác như chim phượng, cây hải đường.

Họ không phải người cũng chẳng phải thần, họ chỉ là những “người khác” may mắn được tạo hóa trao gửi những năng lực cùng trọng trách đặc biệt. Một trong số đó chính là việc cai quản toàn bộ linh hồn và các quy luật tự nhiên chốn nhân gian.

Xuân đã từng thuộc về vùng đất kỳ diệu ấy, trước khi gặp phải đại nạn khiến cuộc đời cô mãi mãi chìm vào bể khổ. Xuân hiện tại đã là bà lão hơn trăm tuổi, lặng nhìn thời gian trôi mà lòng chưa lúc nào ngưng nghĩ về những chuyện của quá khứ.

Dai ngu hai duong hinh anh 1 1 - Đại Ngư Hải Đường: Câu chuyện về duyên phận giữa hai thế giới
Poster của phim Đại Ngư Hải Đường

Khi vừa tròn mười sáu, Xuân cùng những đứa trẻ đồng trang lứa sẽ hóa thành loài cá heo màu đỏ, nương theo dòng xoáy nước bay ngược đến nhân gian. Trước lúc khởi hành mẹ Xuân dặn dò thật kỹ, nhắc nhở cô bé tự chăm sóc bản thân và tuyệt đối không được tiếp xúc với con người.

Trong bảy ngày tuần du, Xuân và các bạn có nhiệm vụ quan sát những quy luật tự nhiên mà gia tộc chúng cai quản đang vận hành ra sao. Hết thời hạn cho phép, nếu chúng an toàn trở về thì mới chính thức trở thành người lớn.

Lần đầu tiên tận mắt ngắm nhìn cảnh sắc kỳ vĩ chốn nhân gian, Xuân lập tức bị mê hoặc bởi nơi đây khác xa những gì mà các vị trưởng bối nói. Những đứa trẻ tuổi đời còn non nớt, chưa từng có cơ hội đi xa khỏi đáy biển sâu để khám phá thế giới tươi đẹp như bây giờ.

Một lần gặp gỡ là một đời khắc cốt ghi tâm

Suốt thời gian lưu lại thế giới loài người, Xuân gặp gỡ rồi đem lòng cảm mến chàng trai mồ côi sống ven bờ biển, mưu sinh bằng nghề chài lưới. Mỗi năm cứ vào những ngày này, chàng trai và đứa em gái nhỏ luôn háo hức chờ đợi đàn cá heo đỏ xuất hiện.

Nhìn thấy chúng, hai anh em chèo thuyền ra giữa dòng nước để cùng ca hát, chơi đùa và cho chúng ăn như thể những người bạn thân thiết đã lâu không gặp. Tuy rất ngưỡng mộ hai anh em nhưng vì ghi nhớ lời mẹ dặn trước lúc lên đường mà Xuân không dám lại gần họ.

Cô chỉ âm thầm quan sát họ từ xa, giữ khoảng cách an toàn khi bơi theo chiếc thuyền của hai anh em để lắng nghe tiếng sáo thổi. Chàng trai tuy tò mò và rất muốn “làm quen” với chú cá heo đặc biệt này nhưng đều thất bại, bởi chỉ cần bị phát hiện là nó lập tức bỏ trốn.

Dai ngu hai duong hinh anh 2 - Đại Ngư Hải Đường: Câu chuyện về duyên phận giữa hai thế giới
Đàn cá heo nhỏ lần đầu tiên được chiêm ngưỡng cảnh sắc nhân gian

Thời hạn bảy ngày vừa hết, Xuân và bạn bè phải lên đường trở về nếu không muốn bị mắc kẹt lại nơi này mãi mãi. Xuân có lẽ đã an toàn rời đi nếu cô không vô tình phát hiện một đàn cá heo đang than khóc trong tấm lưới của chiếc thuyền đánh cá.

Chúng bị con người săn bắt và giết hại dã man, Xuân bơi đến tìm cách cắn đứt tấm lưới nhưng vô vọng. Cô không cứu được chúng mà còn tự đưa bản thân rơi vào hiểm cảnh, khiến mình vướng phải hàng rào bẫy cá của chiếc thuyền nọ.

Xuân vùng vẫy giữa biển khơi, tưởng chừng sắp phải bỏ mạng thì phép màu bất ngờ xảy ra. Trong phút giây sinh tử ấy, có một bóng dáng vừa tiến nhanh về phía cô, dùng hết sức lực cắt từng sợi dây đang siết chặt chú cá heo tội nghiệp.

Chính chàng trai mà Xuân thầm cảm mến đã liều mình lao xuống dòng nước xoáy để giúp cô, mặc cho dông bão đang thét gào. Sau khi thoát nạn, Xuân ngoi lên mặt nước để từ biệt ân nhân nhưng không thấy cậu đâu, bởi lẽ cậu trai tốt bụng ấy đã nằm yên dưới đáy biển sâu.

Dai ngu hai duong hinh anh 3 - Đại Ngư Hải Đường: Câu chuyện về duyên phận giữa hai thế giới
Cuộc gặp gỡ định mệnh giữa Xuân và chàng trai làng chài

Trở về nhà sau biến cố kinh hoàng, Xuân mang theo nỗi ám ảnh và dằn vặt về cái chết của cậu bé làng chài cùng tiếng khóc xé tan màn đêm của đứa em gái nhỏ. Vì cứu cô mà cậu phải bỏ mạng, món nợ này cô nhất định phải trả lại cho cậu.

 

“Tôi nợ cậu ấy một mạng sống, tôi phải trả lại thứ mà tôi đã nợ cậu ấy.”

Xuân mới mười sáu tuổi, cả suy nghĩ lẫn hành động đều thiên về cảm xúc hơn là dùng lý trí mà giải quyết đúng sai. Cô chỉ biết rằng có nợ thì ắt phải trả, dù đánh đổi bằng bất cứ giá nào cô cũng quyết trả lại đoạn sinh mệnh đi vay mượn này.

Đại Ngư Hải Đường và mối duyên nợ lay chuyển cả đất trời

Tương truyền rằng mỗi khi một người tốt chết đi thì linh hồn của họ sẽ trở về với Linh Bà trong hình hài một chú cá nhỏ, được nuôi dưỡng và chờ ngày đi đầu thai. Trong một lần chạy trốn đến khu rừng bí ẩn nọ, Xuân vô tình đánh thức bức tượng đá trấn giữ nơi đó và chính nó “dẫn lối đưa đường” cho Xuân tìm đến Linh Bà để cầu xin sự giúp đỡ.

Sau khi lắng nghe câu chuyện và lời thỉnh cầu từ Xuân, Linh Bà đã không khỏi bật cười bởi lẽ trong quan niệm của Linh Bà, nợ nần là thứ không thể cắt đứt cũng không cách nào trả hết. Bản thân bà đã sống đến 800 năm, mắc nợ rất nhiều người mà cũng chưa từng có suy nghĩ “ngu ngốc” như vậy.

“Ngươi gặp một người, phạm một sai lầm. Ngươi muốn bù đắp, muốn trả hết nợ. Nhưng cuối cùng ngươi mới nhận ra rằng hoàn toàn không thể. Tội lỗi đã phạm phải vĩnh viễn không thể bù đắp.”

Sai lầm của Xuân là bỏ ngoài tai lời mẹ cảnh báo, thấy hiểm nguy vẫn bất chấp lao đầu vào. Chẳng những không cứu được đàn cá heo mà còn liên lụy đến người khác, đó là tội lỗi mà cả đời này Xuân vĩnh viễn không bù đắp được.

Dai ngu hai duong hinh anh 4 - Đại Ngư Hải Đường: Câu chuyện về duyên phận giữa hai thế giới
Hai anh em tốt bụng của thế giới con người

Thế nhưng Xuân không phải Linh Bà, cô bé chưa sống đủ lâu để giác ngộ những chân lý đằng sau câu nói chế giễu ấy. Dù chỉ là một hy vọng mong manh thì Xuân cũng quyết không từ bỏ, cô cần phải giúp chàng trai làng chài được trùng sinh.

Vì thương hại Xuân nên Linh Bà đồng ý giúp, đổi lại bà ta sẽ lấy đi một nửa tuổi thọ của cô. Linh Bà đưa Xuân đến Thông Thiên Các, trao trả linh hồn chàng trai và căn dặn cô chăm sóc nó trở thành loài đại ngư rồi giúp nó bơi ngược lên biển cả nhân gian thì mới có thể cải tử hoàn sinh.

Bước chân ra khỏi Thông Thiên Các là số phận của Xuân và chú cá nhỏ đã hòa làm một, nếu chú cá chết thì Xuân cũng sẽ chết. Xuân mang theo bí mật quay về nhà, lòng tràn ngập hy vọng một ngày không xa có thể giúp chàng trai lương thiện ấy sống lại.

Nhưng bí mật của Xuân đã vô tình bị Tưu, cậu bé mồ côi vẫn luôn dành cho Xuân sự yêu thương đặc biệt phát hiện. Tưu hứa giữ kín chuyện và còn gợi ý đặt tên cho chú cá là Côn, dựa theo điển tích cổ cậu từng đọc được.

“Biển Bắc có con cá gọi là cá Côn. Mình cá Côn dài không biết mấy ngàn dặm. Khi tung cánh bay thì cánh nó như đám mây trên trời.”

Thời gian chậm trôi, cả Xuân và Tưu đều dốc lòng chăm sóc Côn, mong một ngày Côn có thể lớn lên thật mạnh mẽ phi thường. Tưu dù biết Xuân đã dành tất cả tâm trí cho Côn, cô hoàn toàn không để mắt đến mình nhưng cậu chẳng thể làm gì khác ngoài thay Xuân bảo vệ Côn.

Ẩn sau vẻ ngoài tinh nghịch của Tưu là một trái tim thuần khiết, chân thành và chất chứa nhiều nỗi niềm. Cậu có thể vì Xuân mà hy sinh mọi thứ nhưng cậu không ích kỷ như Xuân, chỉ vì mối duyên nợ của bản thân mà chống lại lợi ích gia tộc.

Dai ngu hai duong hinh anh 5 - Đại Ngư Hải Đường: Câu chuyện về duyên phận giữa hai thế giới
Quá tuyệt vọng Xuân đã tìm đến sự giúp đỡ của Linh Bà

Xuân ích kỷ, sự ích kỷ của cô khiến thần linh nổi giận, giáng tai họa xuống thế giới cô đang sống. Chỉ vì chấp niệm dành cho một người mà Xuân khiến toàn bộ dân làng chịu trừng phạt, họ phải gánh lấy tội lỗi mà họ không gây ra.

“Cậu có tin có thiên thần không?

Tớ không tin.

Tớ thấy là có.

Chưa ai từng gặp.

Loài người cũng chưa từng gặp chúng ta. Chẳng phải chúng ta vẫn tồn tại sao?

Nếu như có, họ sẽ trừng phạt tớ.”

Như lời Linh Bà trước đây từng nói rằng nợ nần là thứ chẳng thể nào trả hết, món nợ mà Xuân vừa vay từ dân làng liệu sẽ dùng cách gì mới bù đắp được. Xuân đáng trách nhưng cũng thật đáng thương, cô đâu ngờ chuyện mình làm lại biến thành đại nạn phủ trùm lên những người vô tội.

Các hiện tượng địa chấn dị thường liên tục xảy ra, nước sông chảy ngược, tuyết rơi mùa hè đã đánh hồi chuông cảnh báo đầu tiên đến cư dân nơi này. Và như một lẽ thường tình của cuộc sống, chẳng bí mật nào tồn tại mãi mãi.

Người trong gia tộc coi sự tồn tại của Côn là điềm gở, việc Xuân lén lút nuôi dưỡng một linh hồn đã đã vi phạm những điều cấm kỵ và tạo nên cơn phong ba bão táp cuốn phăng đi bình yên của vùng đất. Để trừ hậu họa về sau, họ buộc lòng phải giết Côn như một nghi thức cầu xin thần linh tha thứ.

Duyên đưa lối để Xuân và Côn của Đại Ngư Hải Đường gặp gỡ, nợ dẫn đường để Xuân vì cứu Côn mà đi ngược lại dòng chảy sinh mệnh của tạo hóa, làm rung chuyển đất trời. Mặc kệ những lời khuyên từ cha mẹ, Xuân quyết bảo vệ Côn thoát khỏi sự truy đuổi của dân làng.

Có một sinh mệnh cũng vì người mà đánh đổi

Xuyên suốt những thước phim của Đại Ngư Hải Đường, khán giả như cùng hòa mình vào hành trình tìm lại sự sống cho Côn của cô bé Xuân. Dù phải đánh đổi bằng nửa tuổi thọ, bất chấp cả việc bị người dân quê hương mình ghét bỏ thì Xuân vẫn không dừng lại.

Tất cả tình cảm Xuân đều đã đặt lên chú cá nhỏ, khiến cô quên mất rằng bên cạnh mình có một người vẫn luôn yêu cô hơn chính bản thân người ấy. Đó là Tưu, cậu bạn thanh mai trúc mã của Xuân từ thuở nhỏ.

Dai ngu hai duong hinh anh 6 - Đại Ngư Hải Đường: Câu chuyện về duyên phận giữa hai thế giới
Chú cá nhỏ gây nên đại sóng gió trong Đại Ngư Hải Đường

Nếu Xuân sẵn sàng giảm một nửa tuổi thọ để cứu Côn thì Tưu cũng nguyện ý từ bỏ cả sinh mệnh của mình chỉ với hy vọng giúp Xuân được sống tiếp. Tưu yêu mến Xuân bằng sự thiện lương không vụ lợi, không đòi hỏi được đáp lại.

Mỗi ngày trôi qua, nhìn thấy Xuân vui vẻ bên Côn khiến cậu đau khổ biết bao nhiêu nhưng không vì vậy mà Tưu mang lòng oán hận, cũng chưa từng trách móc Xuân lấy một lời. Cậu chỉ dám ôm nỗi buồn ấy chôn chặt trong tâm khảm, một mình lặng lẽ rơi nước mắt.

 

“Nếu không vui vẻ thì sống lâu đến mấy cũng có nghĩa lý gì?”

Đó là những lời sâu tận tâm can mà Tưu thổ lộ, lúc cậu đến tìm Linh Bà nhờ trả lại cho Xuân cơ hội được sống tiếp. Không chỉ hy sinh tất cả vì Xuân mà Tưu còn hết lòng bảo vệ Côn, chăm sóc đến ngày Côn đủ lớn để trở về với thế giới con người.

Dai ngu hai duong hinh anh 7 - Đại Ngư Hải Đường: Câu chuyện về duyên phận giữa hai thế giới
Vì cứu sống chàng trai xa lạ mà Xuân chấp nhận hy sinh bản thân

Tưu không nợ Xuân điều gì và cũng chẳng liên can đến câu chuyện của Côn, mọi việc Tưu làm đều xuất phát từ trái tim đong đầy tình cảm dành cho Xuân. Sự cố chấp của cậu dường như có nét tương đồng với tính cách Xuân, vì yêu mà bất chấp cả tương lai và tính mạng.

 

“Mình sẽ hóa thành mưa gió nhân gian, mãi mãi bên cạnh cậu.”

Đến tận lúc sức tàn lực kiệt, Tưu vẫn cố gắng đưa Xuân và Côn đến được thế giới loài người. Dù ở bất kỳ hình hài nào, cậu cũng hứa sẽ tìm đến bảo bọc và bầu bạn với Xuân chứ không để Xuân phải cô đơn khi sống ở nơi xa lạ.

Những bài học đắt giá ẩn hiện trong Đại Ngư Hải Đường

Đã thật lâu rồi hoạt hình Trung Hoa mới lại cho ra đời một tác phẩm đầy màu sắc và chứa đựng nhiều triết lý nhân sinh như Đại Ngư Hải Đường. Mỗi nhân vật, mỗi câu chuyện mà họ trải qua đều truyền tải một thông điệp rõ ràng đến người xem.

Như lời dặn hãy tránh xa con người của mẹ Xuân trong ngày cô bé hóa thành cá heo đỏ đi khám phá chân trời mới, thật không khó để liên tưởng đến nạn tàn phá sinh vật biển vẫn đang diễn ra mỗi ngày trên Trái Đất.

Không chỉ sinh vật biển, có rất nhiều giống loài đang dần tuyệt chủng vì môi trường sống bị thu hẹp, vì bị con người săn bắt phục vụ cho những mục đích riêng. Chỉ bằng một lời dặn của người mẹ lo lắng ngày con gái đi xa, Đại Ngư Hải Đường đã khéo léo bày tỏ quan điểm về vấn nạn gây nhức nhối thế giới bấy lâu nay.

Dai ngu hai duong hinh anh 8 - Đại Ngư Hải Đường: Câu chuyện về duyên phận giữa hai thế giới
Một hình ảnh tuyệt đẹp trong Đại Ngư Hải Đường

Thiên nhiên luôn bảo bọc và che chở con người, tuy nhiên nếu không biết điểm dừng mà dám tự ý đi ngược lại quy luật tự nhiên khiến trật tự đảo lộn thì sớm muộn con người cũng nhận lãnh hậu quả khôn lường.

Vậy mà cô bé Xuân chỉ vì mối duyên nợ với chàng trai làng chài lại dám nghịch thiên, trao đổi điều kiện với Linh Bà để hồi sinh một người đã chết. Cái giá Xuân phải mang ra đánh đổi thì không hề nhỏ một chút nào.

Có qua mới có lại, trên đời này chẳng ai cho không ai cái gì. Ngay cả vị thần chuyên cai quản những linh hồn tốt bụng như Linh Bà cũng không tốt bụng đến mức giúp đỡ Xuân vô điều kiện.

Dù cay đắng nhưng như vậy mới phản ánh đúng đắn cuộc sống ngoài đời thực, còn hơn để con người mãi chìm đắm trong thế giới mộng mơ rồi quên mất sự khắc nghiệt của xã hội. Ai cũng mưu cầu lợi ích cho bản thân, chỉ gia đình mới yêu thương ta vô điều kiện.

Dai ngu hai duong hinh anh 9 - Đại Ngư Hải Đường: Câu chuyện về duyên phận giữa hai thế giới
Sự hy sinh của Thu đã giúp Xuân và Côn được tiếp tục sống

Đại Ngư Hải Đường còn đề cập nhiều đến hai chữ duyên nợ, thứ chất liệu chính giúp Lương Xuân và Trương Chấn tạo nên tác phẩm để đời của mình. Mỗi cuộc gặp gỡ trong phim đều xuất phát từ duyên nợ rồi chính cách họ rời xa nhau cũng đều vì duyên nợ mà thành.

Duyên nợ là thứ kỳ lạ ràng buộc con người lại với nhau, khiến họ nảy sinh lòng mến mộ rồi sẵn sàng hy sinh cho nhau tất cả. Song như lời Linh Bà từng nói, rằng chẳng món nợ nào trên thế gian này có thể trả hết được.

Thay vì cứ loay hoay tìm cách để trả cho nhau trọn vẹn nợ nần thì hãy học cách đón nhận và chung sống cùng nó, như một lẽ tất nhiên trong cõi luân hồi giữa sự sống và cái chết. Bởi còn nợ nhau là ta còn cơ hội để kiếp sau gặp lại, còn được tỏ bày những thương yêu chân thành cho nhau.

Phạm Hân