Hoàng đế cuối cùng là bộ phim kể về cuộc đời của Phổ Nghi, vị hoàng đế cuối cùng trong lịch sử Trung Quốc. Đây không chỉ là tác phẩm đưa Trung Quốc đến với nền điện ảnh thế giới mà còn được đánh giá là một trong ba bộ phim kinh điển nhất trong lịch sử điện ảnh châu Á.

Trailer phim Hoàng đế cuối cùng 

Hoàng đế cuối cùng (The Last Emperor) được thực hiện bởi đạo diễn Bernardo Bertolucci và phát hành vào năm 1987 với sự tham gia của Tôn Long, Trần Xung, Ô Quân Mai, An Nhược Thành, Perter O’Toole, Victor Wong và một số diễn viên khác.

Vài nét về vua Phổ Nghi và bộ phim Hoàng đế cuối cùng

Phổ Nghi có tên đầy đủ là Ái Tân Giác La Phổ Nghi, sinh năm 1906 và mất năm 1967, ông là vị hoàng đế thứ mười hai của triều đại Mãn Thanh đồng thời cũng là vị hoàng đế cuối cùng trong lịch sử Trung Quốc.

Phổ Nghi là chắt nội của Đạo Quang Hoàng đế, sau những biến loạn của triều đình và tranh chấp nội bộ, ông trở thành sự lựa chọn bất đắc dĩ của Từ Hi Thái hậu và được lập làm vua khi chỉ mới hai tuổi, người trực tiếp thay Phổ Nghi quản lí triều chính là cha ruột, Nhiếp chính vương Tái Phong.

Hoàng đế cuối cùng, Hoàng đế cuối cùng: Khúc vĩ thanh đầy bi thương của lịch sử
Chân dung vợ chồng Vua Phổ Nghi và Hoàng hậu Uyển Dung

Đây cũng là lúc triều đại Mãn Thanh bước vào những ngày lụi tàn, bên trong là những tranh đấu giữa Nhiếp chính vương và Long Dụ Thái hậu, bên ngoài bầu trời Tử Cấm Thành, Trung Quốc bắt đầu rục rịch cựa mình để thay đổi. 

Tháng 11 năm 1911, Cách mạng Tân Hợi dưới sự lãnh đạo của Tôn Trung Sơn thành công, triều đại Mãn Thanh bị lật đổ đã dẫn đến nhiều sự thay đổi trong cuộc sống của Phổ Nghi.

Bốn tháng sau, Thái hậu Long Dụ ký vào Thanh đế thoái vị chiếu thư, chế độ quân chủ cuối cùng của Trung Quốc sụp đổ. Tuy nhiên Phổ Nghi khi đó mới sáu tuổi vẫn tiếp tục được sống trong Tử Cấm Thành, ông được giữ lại tước vị hoàng đế dù chỉ còn là hư danh.

Hoàng đế cuối cùng, Hoàng đế cuối cùng: Khúc vĩ thanh đầy bi thương của lịch sử
Thanh đế chiếu thư thoái vị

Đây được coi là thời điểm bắt đầu cho những bi kịch vừa đáng trách vừa đau thương trong cuộc đời của Phổ Nghi. Hết lần này đến lần khác ông trở thành quân cờ cho các thế lực đối chọi nhau, kéo dài từ thời Cách mạng Tân Hợi cho đến tận khi Chiến tranh thế giới thứ hai kết thúc.

Sau này, Phổ Nghi phải đi tù mười năm tại trại cải tạo Phủ Thuận, Liêu Ninh vì tội danh bắt tay với quân Nhật trong thời gian chiến tranh, ra tù ông sống nốt quãng đời còn lại trong bệnh tật và cô đơn.

Hoàng đế cuối cùng, Hoàng đế cuối cùng: Khúc vĩ thanh đầy bi thương của lịch sử
Poster bộ phim Hoàng đế cuối cùng

Cuộc đời của Phổ Nghi trở thành nguồn cảm hứng cho đạo diễn người ý Bernardo Bertolucci thực hiện Hoàng đế cuối cùng. Với kịch bản dựa trên cuốn tự truyện của chính Phổ Nghi, bộ phim đã miêu tả toàn bộ cuộc đời của ông từ những ngày đầu tiên bước chân vào Tử Cấm Thành cho đến những năm tháng cuối cùng.

Hoàng đế cuối cùng hay nạn nhân của thời đại

Bộ phim mở ra với tông màu trầm tối, có một người đàn ông đang cố gắng tử tự để được giải thoát khỏi những bức bách của cảnh tù đày, người đàn ông đó chính là Phổ Nghi.

Hoàng đế cuối cùng, Hoàng đế cuối cùng: Khúc vĩ thanh đầy bi thương của lịch sử
Phân cảnh tự tử của Phổ Nghi trong bộ phim

Nỗ lực để được chết đi ấy không những không thể thực hiện mà còn làm cho những hồi ức chôn sâu trong lòng sống dậy, dội về như thác lũ trong tâm trí của ông.

Phổ Nghi bị đẩy lên làm vua khi mới ba tuổi vì không còn sự lựa chọn nào khác, đứa trẻ chưa thể tự mình chăm lo cho chính mình ấy giờ đây sẽ chăm lo cho đất nước như thế nào.

Mọi thứ đóng sập lại ngay trước mặt Phổ Nghi, cuộc đời của cậu chỉ vẻn vẹn đúng bằng bầu trời Tử Cấm Thành, tại đây cậu được cung phụng như một thiên tử và bắt đầu học nghi lễ để trở thành vua.

Hoàng đế cuối cùng, Hoàng đế cuối cùng: Khúc vĩ thanh đầy bi thương của lịch sử
Phân cảnh đêm tân hôn của Phổ Nghi và Hoàng hậu Uyển Dung

Thế nhưng chưa một lần nào được tự quyết định về cuộc đời mình, từ năm ba tuổi cho đến lúc trưởng thành, cuộc đời của Phổ Nghi là những chuỗi ngày liên tiếp sống trong sự sắp đặt của người khác.

Khi còn nhỏ cậu phải nghe theo sự sắp xếp của nội quan, của cha, của các viên quan đại thần, lần lượt nhìn từng người bỏ lại mình trong hoàng cung cô độc. Ngay cả người vợ đầu gối tay ấp cũng được Phổ Nghi quyết định dưới sự “gợi ý” từ các viên đại thần.

Cuộc đời của cậu gắn chặt với Tử Cấm Thành và chưa một lần được đi ra ngoài, không thể biết được ở bên ngoài có bao nhiêu sóng ngầm đang dần dần nổi lên.

Hoàng đế cuối cùng, Hoàng đế cuối cùng: Khúc vĩ thanh đầy bi thương của lịch sử
Phổ Nghi giống như một tù nhân trong chính hoàng cung vàng son của mình

Đến lúc trưởng thành, cánh cổng thành mở ra thì cũng là lúc Phổ Nghi và hai người vợ bị trục xuất khỏi hoàng cung. 

Những ngày tháng tự do và yên bình không được bao lâu thì ông nhận được tin Tôn Điện Anh cho người quật mộ của Càn Long Đế và Từ Hy Thái hậu, Phổ Nghi vô cùng tức giận, ông có cảm giác hết lần này đến lần khác bị chính những người trong cùng một nước dồn vào đường cùng. 

Bởi vậy mà Phổ Nghi đã đồng ý lời mời của người Nhật khi mời mình về cai quản một vùng lãnh thổ với mong muốn bắt Tôn Điện Anh phải trả giá cho những hành động của mình, ở khoảnh khắc gật đầu đồng ý ấy, ông không hề biết rằng mình sẽ trở thành bù nhìn cho quân Nhật và sống trong sự khống chế của họ trong nhiều năm liền.

Từ đây, cuộc đời của Phổ Nghi rẽ sang một hướng mới khi những người thân yêu lần lượt rời bỏ, đầu tiên là Thục phi Văn Tú (Ô Quân Mai thủ vai), rồi cuối cùng là Hoàng hậu Uyển Dung (Trần Xung thủ vai).

Hoàng đế cuối cùng, Hoàng đế cuối cùng: Khúc vĩ thanh đầy bi thương của lịch sử
Hình ảnh Hoàng hậu Uyển Dung do diễn viên Trần Xung thủ vai

Khi Nhật bại trận và Trung Quốc chiếm lại được lãnh thổ, Phổ Nghi bị giam giữ như một kẻ phản bội đất nước, trong suốt mười năm liền ông phải sống trong cảnh tù đày và chỉ được thả ra khi có lệnh ân xá của Mao Trạch Đông.

Dưới bàn tay của Bernardo Bertolucci, cuộc đời của vị hoàng đế cuối cùng cứ thế được hiện ra một cách đầy u uẩn, khác với nguyên mẫu trong lịch sử, Phổ Nghi trong Hoàng đế cuối cùng được khắc họa đẹp đẽ và đáng được thông cảm hơn rất nhiều.

Có hai hình ảnh đã gây ấn tượng với rất nhiều khán giả, đó là hình ảnh Phổ Nghi khi bé òa khóc chạy theo những người thân yêu bị đưa khỏi hoàng cung và hình ảnh Phổ Nghi khi lớn cố gắng chạy theo chiếc xe đưa Hoàng hậu Uyển Dung rời khỏi cung điện.

Hoàng đế cuối cùng, Hoàng đế cuối cùng: Khúc vĩ thanh đầy bi thương của lịch sử
Phổ Nghi cùng hai người vợ là Hoàng hậu Uyển Dung và Thục phi Văn Tú

Cả hai lần ấy, vị vua trẻ đều rơi vào trạng thái bất lực và tuyệt vọng, không thể làm gì khác ngoài việc trơ mắt nhìn những người thân yêu lần lượt bị đưa đi.

Phổ Nghi không bảo vệ được đất nước, không bảo vệ được vợ và những người thân yêu, thậm chí không thể bảo vệ được chính bản thân mình trước những biến loạn của thời đại. 

Hoàng đế cuối cùng, Hoàng đế cuối cùng: Khúc vĩ thanh đầy bi thương của lịch sử
Một trong những tạo hình của Tôn Long trong bộ phim

Trong hơn hai trăm phút của Hoàng đế cuối cùng, người ta dường như sẽ quên mất hình ảnh thật sự của Phổ Nghi trong lịch sử để nhìn nhận ông một cách bao dung hơn nhiều.

Vị vua ấy cũng có những hoài bão và ước mơ tốt đẹp nhưng bất lực trước thế thời, cô độc trên chính ngai vàng của mình, vị vua ấy ngay cả khi trở thành tù binh và sống những năm tháng cuối đời trong bệnh tật và đói nghèo cũng vẫn giữ được cốt cách ngay thẳng.

Hoàng đế cuối cùng, Hoàng đế cuối cùng: Khúc vĩ thanh đầy bi thương của lịch sử
Nhan sắc và khí chất phi phàm của Tôn Long trong Hoàng đế cuối cùng

Tôn Long và ba diễn viên nhí vào vai của Phổ Nghi đã thành công diễn tả những biến đổi tâm lý đầy phức tạp từ thời thơ ấu đến lúc trưởng thành.

Đó là nỗi đau con trẻ khi phải xa mẹ và không được làm điều mình thích, sự sợ hãi khi những bất ổn của thời kỳ hỗn loạn trị an kéo vào cung cấm, là những nỗi đớn đau khi phải sống kiếp bù nhìn đớn hèn dưới sự cai trị của Nhật Bản.

Hình ảnh cuối cùng khi Phổ Nghi mua vé vào thăm Tử Cấm Thành đã chạm đến trái tim của người xem, ở một khía cạnh nào đó, ông vừa là tội nhân của triều đại vừa là nạn nhân của một thời ly loạn.

Hoàng đế cuối cùng, Hoàng đế cuối cùng: Khúc vĩ thanh đầy bi thương của lịch sử
Không ai còn nhớ ông từng là một Ái Tân Giác La Phổ Nghi nữa

Ít có vị vua nào giống như Phổ Nghi, chứng kiến toàn bộ quá trình vận động không ngừng nghỉ của xã hội Trung Quốc, ông chính là nhân chứng cuối cùng cho quá vãng vàng son của một triều đại từng rực rỡ và huy hoàng.

Gắn liền với cuộc đời của Phổ Nghi chính là những chính biến đầy tiêu biểu của Trung Quốc , từ Cách mạng Tân Hợi, nhà Thanh sụp đổ dẫn đến việc thành lập Trung Hoa Dân Quốc, rồi đến những năm tháng thống trị của người Nhật, cuối cùng kết thúc khi Phát xít Nhật bị Hồng quân Liên Xô đánh bại và nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa ra đời dưới sự lãnh đạo của Mao Trạch Đông.

Hoàng đế cuối cùng, Hoàng đế cuối cùng: Khúc vĩ thanh đầy bi thương của lịch sử
Những năm cuối đời Phổ Nghi hòa mình vào quần chúng nhân dân

Tất cả những biến động ấy đã được khéo léo lồng ghép trong hơn hai trăm phút của Hoàng đế cuối cùng dưới bàn tay tài hoa của Bernado Bertolucci.

Siêu phẩm đầu tiên của điện ảnh Trung Quốc nhận được giải Oscar

Hoàng đế cuối cùng cho đến thời điểm hiện tại vẫn luôn được đánh giá là một trong ba tượng đài xuất sắc của điện ảnh châu Á, bộ phim không chỉ thành công ở phạm vi khu vực mà còn gây ấn tượng trên trường phim quốc tế.

Hoàng đế cuối cùng là bộ phim đầu tiên và cũng là bộ phim duy nhất tính đến thời điểm hiện tại được ghi hình ngay tại Cố Cung, với diện tích 720.000 m2 với nhiều cung điện gần như được bảo tồn y nguyên, đây trở thành phim trường đồ sộ đầy hoàn hảo ở Trung Quốc.

Hoàng đế cuối cùng, Hoàng đế cuối cùng: Khúc vĩ thanh đầy bi thương của lịch sử
Tông màu vàng đỏ đem đến cho cảm giác mê hoặc và kì bí đến rùng rợn

Việc bộ phim được quay ngay tại Tử Cấm Thành cùng với tông màu trầm tối mà Bernado Bertolucci đã tạo ra hiệu ứng đầy bất ngờ, khiến cho những thước phim hiện lên gần như bám sát nhất với lịch sử.

Được thực hiện bởi một đạo diễn nước ngoài nhưng từng khoảnh khắc và nghi lễ quan trọng, từ khoảnh khắc trăn trối của Từ Hy đến lễ đăng quang của Phổ Nghi, hay đại điển lập hậu vẫn được miêu tả đầy sống động và chân thực, thông qua sự kết hợp đầy độc đáo giữa âm nhạc dân gian và tông màu trầm tối đến ma mị. 

Ở thời điểm đó, Hoàng đế cuối cùng là một bộ phim có mức đầu tư khổng lồ với 25 triệu USD, quy tụ dàn diễn viên đến từ nhiều quốc gia như Mỹ, Anh, Ý, Trung Quốc và Nhật Bản.

Hoàng đế cuối cùng, Hoàng đế cuối cùng: Khúc vĩ thanh đầy bi thương của lịch sử
Tạo hình của nữ diễn viên Ô Quân Mai khi vào vai Thục phi Văn Tú

Đảm nhiệm những vai chính trong bộ phim gồm có Tôn Long vào vai Phổ Nghi, Trần Xung vào vai Hoàng hậu Uyển Dung, Ô Quân Mai vào vai Thục phi Văn Tú và ngôi sao gạo cội người Anh Peter O’Toole vào vai Reginald Johnston, gia sư của vua Phổ Nghi.

Bên cạnh dàn diễn viên chính, Hoàng đế cuối cùng có tổng cộng đến 19000 vai phụ, trong đó khoảng 2000 quân dân Trung Quốc vào vai các quan quân Thanh triều, ở trường đoạn Cách mạng văn hóa cũng có đến 1100 học sinh được mời đến để vào vai hồng vệ binh.

Với sự đầu tư kĩ lưỡng, bài bản từ kịch bản đến sự tỉ mỉ và chính xác trong phục trang cũng như là ngoại cảnh, Hoàng đế cuối cùng là một trong rất ít những bộ phim vừa thành công về mặt nội dung nhưng vẫn bám sát và phản ánh được lịch sử Trung Quốc.

Hoàng đế cuối cùng, Hoàng đế cuối cùng: Khúc vĩ thanh đầy bi thương của lịch sử
Cuối đời vị vua ấy phải mua vé để vào chính ngôi nhà của mình

Tại lễ trao giải Oscar lần thứ 60, Hoàng đế cuối cùng được đề cử tổng cộng chín hạng mục và giành chiến thắng ở cả chín đề cử ấy, đây cũng là bộ phim nước ngoài đầu tiên và duy nhất tính đến thời điểm hiện tại giành được giải thưởng Phim hay nhất.

Có lẽ phải rất lâu sau nữa, chúng ta mới có được một tác phẩm đầy xuất sắc giống như Hoàng đế cuối cùng, bộ phim chính là khúc vĩ thanh đầy đớn đau và bi thương cho một triều đại từng rực rỡ và chói lọi.

Hải Quỳn