Câu chuyện nghĩa địa là một tiểu thuyết giả tưởng của nhà văn đương đại Neil Gaiman, được xuất bản vào năm 2008, cuốn sách đã mở ra câu chuyện tuyệt đẹp về gia đình, tình bạn và lòng nhân hậu, từ đó khẳng định được những giá trị đích thực mà cuộc sống mang lại.

Đôi nét về Neil Gaiman và Câu chuyện nghĩa địa

Neil Gaiman là tiểu thuyết gia người Anh đồng thời cũng là nhà văn viết truyện ngắn, tác giả truyện tranh và nhà biên kịch. 

Ngay từ lúc nhỏ Neil Gaiman đã sớm bộc lộ được niềm yêu thích sách, đặc biệt với các tác phẩm của một số nhà văn giả tưởng nổi tiếng như Roger Zelazny, C.S. Lewis hay James Branch Cabell.

Câu chuyện nghĩa địa, Câu chuyện nghĩa địa: Phép đảo ngữ của sự trưởng thành
Chân dung nhà văn Neil Gaiman

Ông tự nhận mình là “một đứa trẻ hoang dã được nuôi dưỡng trong thư viện”,  Neil Gaiman bắt đầu sớm với nghề báo cũng như viết các bài phê bình sách, chính điều đó đã giúp cho tác giả có nền tảng vững chắc hơn trong việc xuất bản.

Sau bốn năm, Neil Gaiman cho ra mắt truyện ngắn giả tưởng đầu tiên là Feather Quest trên tạp chí Imagine. Tiếp tục thành công từ thể loại này, ông đạt được nhiều giải thưởng danh giá với các tác phẩm như The Sandman, Ánh sao ma thuậtCô bé Coraline.

Bên cạnh đó thì không thể thiếu đi Câu chuyện nghĩa địa, cuốn sách đã nhận được huy chương Newbery và Carnegie của văn học thiếu nhi Mỹ cũng như giải thưởng Booktrust từ Anh.

Câu chuyện nghĩa địa, Câu chuyện nghĩa địa: Phép đảo ngữ của sự trưởng thành
Bìa sách Cô bé Coraline

Câu chuyện nghĩa địa xoay xung quanh quá trình trưởng thành của nhân vật chính là Bod Owens, một người sống được nuôi dưỡng bởi những hồn ma ở nghĩa địa cổ.

Trong suốt thời gian ấy, cậu đã có trải nghiệm đáng nhớ cũng như vô vàn khoảnh khắc quan trọng trong cuộc đời, từ đó tác giả giúp chúng ta hiểu rõ hơn tính cách và thế giới của Bod qua mỗi phân đoạn chính ở tác phẩm.

Khi Neil Gaiman nhìn thấy đứa con trai hai tuổi của mình đạp xe loanh quanh trong sân nghĩa địa, nơi mà gia đình ông từng sinh sống ở những năm cuối thế kỷ XX thì ngay lập tức, tác giả nhớ đến cuốn sách Câu chuyện rừng xanh của John Lockwood Kipling, từ đó tạo dựng nên Câu chuyện nghĩa địa bằng các tình tiết với những rung cảm tinh tế nhất.

Neil Gaiman từng chia sẻ về tác phẩm này rằng:

“Nhà văn có nghĩa vụ viết những điều đúng đắn. Khi tạo ra những câu chuyện về những người không tồn tại ở những nơi không có thật, nhà văn phải giúp người đọc biết mình là ai.”

Nhà văn đưa người đọc đến với tác phẩm là đến với thế giới có sự đan xen giữa hiện thực và huyền ảo, nơi mà ta được “chạm tới cái bí ẩn mộng mơ của cõi trời đất, cõi con người”.

Câu chuyện nghĩa địa bắt đầu với cuộc săn lùng trong đêm

Tác phẩm được lấy bối cảnh giống với Đêm kinh hoàng trước Giáng SinhCô bé Coraline nên những chi tiết đều mang màu sắc ảm đạm đồng thời cũng gợi lên cảm giác rùng rợn trong từng phân đoạn. 

Câu chuyện nghĩa địa, Câu chuyện nghĩa địa: Phép đảo ngữ của sự trưởng thành
Hình ảnh bìa sách Câu chuyện nghĩa địa

Nếu Cô bé Coraline mở đầu với sự chán chường khi Coraline cùng gia đình chuyển đến sống tại một căn nhà mới tCâu chuyện nghĩa địa lại khác, Neil Gaiman đã tạo cho người đọc cảm giác rùng rợn ngay từ những câu Đồng dao cổ đầu tiên.

 

“Khúc xương lách cách

Trên đống đá cuội

Là con rối rách

Chẳng ai thèm nuôi.”

– Câu chuyện nghĩa địa

Khung cảnh ban đêm được tái hiện qua những hành động của gã đàn ông tên Jack, có lẽ mắt hắn đã quá quen với bóng tối nên cho dù đang giết người cũng không cần phải bật đèn. Cánh cửa nhà dẫn ra phố vẫn để ngỏ, hơi hé mở đủ để Jack có thể lách qua và tiếp tục cuộc săn lùng của mình.

Lưỡi dao trên tay dính khá nhiều máu khiến hắn phải rút chiếc khăn trắng tinh từ túi áo khoác ra để lau cho thật sạch sẽ. Rất nhanh chóng, Jack đã giết xong hai mạng người, hắn đặt người đàn bà nằm lại trên giường còn người đàn ông thì ở sàn phòng ngủ.

Câu chuyện nghĩa địa, Câu chuyện nghĩa địa: Phép đảo ngữ của sự trưởng thành
Bìa sách Câu chuyện nghĩa địa phiên bản tiếng Anh

Trong nhà chỉ còn lại đứa bé đang nằm ở căn phòng với màu sắc rực rỡ và tất nhiên việc tiếp theo hắn sẽ làm chính là phải xử lý nốt đứa nhỏ đó. Thật nhẹ nhàng, hắn đến bên chiếc nôi với ý định giơ tay thật cao rồi nhắm thẳng vào vùng ngực mà đâm xuống nhưng Jack đã không làm như thế vì hắn nhận ra.

 

“Hình thù trong cái nôi chỉ là một con gấu nhồi bông. Không thấy đứa bé đâu.”

– Câu chuyện nghĩa địa

Đứa bé đã ở đây nhưng bây giờ thì không, hắn kiểm tra hết mọi ngóc ngách của căn nhà nhưng chẳng có gì ngoài mấy chiếc xe đạp, một đống túi đi chợ trống rỗng, cái tã rơi và chiếc cửa đang ở trạng thái hé mở.

Ngay khoảnh khắc ấy, hắn bỗng chốc phát ra những âm thanh khe khẽ, đó là tiếng gầm gừ vừa bực tức vừa đắc thắng, Jack để con dao vào vỏ rồi bước ra phố, hít một hơi thật sâu, không chút vội vã, hắn bước lên đồi và tiếp tục cuộc săn lùng vẫn đang bỏ dở.

“Hắn nhìn xuôi xuống đồi về phía ánh đèn của những cửa hàng đã đóng cửa rồi nhìn ngược lên phố nơi những ngôi nhà cao tầng cuối cùng chạy vòng quanh đồi và chìm dần vào bóng tối của khu nghĩa địa cũ.”

– Câu chuyện nghĩa địa

Người đàn ông trong đêm tối ấy là thành viên của hội Jack đủ nghề hay hội những kẻ bất lương, hắn giết hại gia đình Bod với mục đích để bảo vệ bản thân bởi Jack lo sợ về lời của một người thuộc tổ chức đã tiên tri rằng, khi lớn lên đứa bé sẽ lật đổ tất cả những gì mà chúng gây dựng hàng ngàn năm nay.

Cuộc sống mới bắt đầu

Ngay từ lúc biết đi, đứa bé ấy chính là niềm vui và cũng là nỗi tuyệt vọng của bố mẹ vì chưa từng có đứa nhỏ nào lại hay đi lung tung, hay trèo lên các thứ và hay chui ra chui vào ở mọi chỗ như thế.

Đêm đó nó bị đánh thức bởi một tiếng động vang lên dưới tầng không rõ nguyên nhân từ đâu, vì trẻ con vốn có tính hiếu kì nên đứa bé đã tìm cách để trèo ra khỏi cái nôi mà nó đang nằm.

“Cái nôi có thành cái giống như thành cái củi của nó ở dưới nhà nhưng nó dám chắc mình có thể trèo qua được. Nó chỉ cần một cái bậc.”

– Câu chuyện nghĩa địa

Thì ra đây chính là một đứa trẻ thông minh, nó dùng con gấu lớn màu vàng đặt ở cuối góc, nắm lấy thành nôi bằng hai cái tay bé xíu rồi xem bụng và đầu con gấu là bàn đạp mà đứng dậy, nửa trèo nửa rơi xuống mặt đất.

Thế là cuộc “vượt ngục” của nó đã hoàn thành, thay vì đi vào phòng của bố mẹ thì đứa bé lại đi thẳng ra phía cánh cửa đang để ngỏ.

Bod chập chững đến khu nghĩa địa, nơi mà những ngôi nhà nguyện tang lễ bị bỏ hoang, hai cánh cổng sắt thì đóng chặt, dây trường xuân bám quanh cái mái hình chóp nhọn và có một cây con mọc trên máng xối ngang qua mái nhà.

“Những bia mộ, những cái huyện, nhà mồ và những tấm bia tưởng niệm.”

– Câu chuyện nghĩa địa

Từ đâu đó hiện ra một người đàn bà với làn da nhợt nhạt cất tiếng gọi chồng mình như tiếng gió xào xạc qua đám cỏ cao, dưới ánh trăng tà hiện rõ hình người đàn ông tóc hoa râm độ bốn mươi lăm tuổi, đó là hồn ma ông bà Owens đã chết hàng trăm năm nay.

Bà Owens trông thấy đứa bé rồi đưa bàn tay trong suốt vuốt ve mái tóc vàng lơ thơ khiến nó cười khúc khích và thích thú. Bỗng nhiên có ai đó đứng ở cổng chính của nghĩa địa đang nắm lấy cánh cổng mà kéo, giật, lắc mạnh cái khóa và sợi xích nặng.

Câu chuyện nghĩa địa, Câu chuyện nghĩa địa: Phép đảo ngữ của sự trưởng thành
Hình ảnh bìa sách Câu chuyện nghĩa địa

Đó là Jack, gã đàn ông đang tìm kiếm đứa bé để hoàn thành nhiệm vụ của mình. Đôi mắt hắn đã lóe lên vẻ đắc thắng khi nhìn thấy nó sau mấy lần vấp ngã giữa đám dây trường xuân cùng đống bia mộ đổ vỡ.

Hắn bước trên lối đi cắt ngang nghĩa địa với con dao lăm lăm trong tay, dường như dưới ánh trăng một dải sương đang quấn quanh cậu bé bỗng nhanh chóng biến mất.

“Hắn chớp chớp mắt đánh hơi không khí. Có điều gì đó vừa xảy ra, nhưng hắn không biết là điều gì. Hắn gầm ghè trong họng như một con thú săn mồi, bực dọc và giận dữ.”

– Câu chuyện nghĩa địa

Jack cố gắng thuyết phục bản thân sẽ nghe thấy tiếng khóc của đứa bé phát ra đâu đó quanh đây nhưng trong không gian lúc này lại tĩnh lặng vô cùng. Bỗng nhiên có một kẻ lạ mặt xuất hiện, người mà Jack nghĩ rằng, đó là bảo vệ ở chỗ này đã đuổi hắn ra khỏi khu nghĩa địa nên Jack phải đi xuống đồi để tìm kiếm đứa bé.

Ý nghĩa của tình yêu thương

Tất cả mọi người đang tranh cãi về việc có nên giữ lại đứa trẻ này hay không, cũng như làm thế nào để những hồn ma có thể nuôi được một người sống thì bà Owens vẫn kiên quyết nhận nuôi Bod và má Slaughter cũng đồng tình với việc đó.

“Một khu nghĩa địa thường không theo chế độ dân chủ nhưng cái chết lại là nền dân chủ vĩ đại, mỗi người chết đều có tiếng nói cùng ý kiến của riêng mình nên họ đều có quyền trong việc quyết định cho phép đứa bé còn sống ấy ở lại đây hay không, vào đêm ấy ai ai cũng muốn được phát biểu.”

– Câu chuyện nghĩa địa

Tinh thần đoàn kết đã làm sống dậy trong họ mọi giác quan cho dù những con người ấy đã chết đi hàng trăm năm nay. Không thể phủ nhận được tác phẩm của Neil Gaiman từ Cô bé Coraline đến Câu chuyện nghĩa địa đều đề cao giá trị yêu thương và lòng nhân hậu, đặc biệt hơn là tình cảm gia đình.

“Hãy ngủ đi bé yêu của mẹ

Ngủ cho đến khi con thức dậy

Lớn lên con sẽ được thấy thế gian

Nếu mẹ không nhầm

Hôn một người thương

Nhảy một điệu vui

Tìm thấy tên mình

Cùng một kho báu đã bị chôn vùi.”

– Câu chuyện nghĩa địa

Những hồn ma vẫn luôn tin rằng lòng tốt mãi hiện hữu bên trong họ và đứa trẻ sẽ được bảo vệ cũng bằng chính tấm lòng ấy. Thật tốt làm sao khi con người có nơi để thuộc về, một nơi mà ta gọi đó là nhà, đứa bé được đặt cho cái tên Nobody “Bod” Owens sẽ có quyền tự do đi lại trong nghĩa địa. 

Khi đứa bé ấy đã đủ tuổi để hiểu rõ thân phận của mình thì cũng là lúc Silas, người bảo trợ cậu phải cho Bod biết tất cả. Cậu đã sống, sống cùng với những người đã chết và phần lớn họ đều trải qua hết quãng đời của mình.

“Cháu còn sống, Bod ạ. Điều đó có nghĩa là cháu có những tiềm năng vô tận. Cháu có thể làm bất kỳ điều gì, tạo nên bất kỳ thứ gì, mơ ước bất kỳ điều gì. Nếu cháu muốn thay đổi thì thế giới sẽ thay đổi.”

– Câu chuyện nghĩa địa

Theo Neil Gaiman thì sống chính là tiềm năng, khi người ta chết đi thì tiềm năng ấy cũng biến mất vĩnh viễn. Vì thế Bod phải cố gắng làm hết những gì mà bản thân có thể làm được, mơ hết những giấc mơ đẹp nhất và để lại tên tuổi của mình cho thế gian này.

Câu chuyện nghĩa địa, Câu chuyện nghĩa địa: Phép đảo ngữ của sự trưởng thành
Hình ảnh bìa của cuốn sách Câu chuyện nghĩa địa

Sự trưởng thành bắt buộc cậu phải rời xa khu nghĩa địa cổ để đến một thế giới mới của hiện tại, có nhiều điều vẫn đang chờ đợi và Bod sẽ tiến vào đó bằng đôi mắt với trái tim rộng mở.

Câu chuyện nghĩa địa và những giá trị đích thực của cuộc sống

Tác giả đặt nhân vật chính giữa hai sự lựa chọn, đó là đối diện với những thử thách để được trở lại cuộc sống mà mình vốn thuộc về hay mãi mãi chôn vùi nó ở phía sau cánh cổng nghĩa địa. Khi nhắc đến tác phẩm này, Neil Gaiman đã từng chia sẻ rằng:

“Tôi thấy trốn chạy không có gì là xấu. Khi gặp phải khó khăn không giải quyết được, ai cũng có cơ hội mở cánh cửa đến thế giới khác – Nơi họ học hỏi, tự trang bị kiến thức, vũ khí để quay trở lại thực tại, tự tìm giải pháp để sống tốt hơn.”

Như một điều tất yếu, khi Bod chấp nhận thay đổi để hòa nhập với cuộc sống xung quanh thì cậu sẽ không còn thấy những người mà mình gọi là gia đình thứ hai. Cuốn sách đã chứng minh được sự phi thường không chỉ ở con người mà còn là của sự sống và cái chết.

Câu chuyện nghĩa địa, Câu chuyện nghĩa địa: Phép đảo ngữ của sự trưởng thành
Hình ảnh bìa của cuốn sách Câu chuyện nghĩa địa

Với nguồn cảm hứng lớn lao, Neil Gaiman đã cho ra đời những tác phẩm không chỉ là phương thức giải trí thuần túy cho độc giả, mà còn góp phần giúp cho văn học giả tưởng lấy lại được vị trí xứng đáng của nó, dòng văn học của những tư tưởng.

Thế giới được mô tả trong Câu chuyện nghĩa địa không đơn giản là sự tưởng tượng mà còn được hình tượng hóa, Neil Gaiman đã thiết kế nên một thế giới của riêng ông như gợi ý cho tương lai có sự rạch ròi giữa cái kỳ ảo và hiện thực, từ đó tìm được ý nghĩa đích thực về sự tồn tại.

Nhật báo Washington đã nhận xét về Câu chuyện nghĩa địa rằng: 

“Giống như một miếng socola đắng trong ngày Halloween, cuốn tiểu thuyết này mang đến một hương vị đậm đà, đắng nhưng vẫn ngọt ngào, và không thể nào chê được.”

Câu chuyện nghĩa địa có sự đấu tranh giữa cái thiện và cái ác để nhân vật chính tìm được tự do cũng như một con đường đúng đắn cho cuộc đời của riêng mình.

Cuốn sách đã đề cao những giá trị đích thực về lòng dũng cảm, sự hy sinh và chia sẻ, từ đó khẳng định được sức mạnh mãnh liệt của tình yêu, dù ở đâu thì nó vẫn luôn âm ỉ rực cháy trong trái tim mỗi con người.

Đậm chất kịch tính và đầy mê hoặc với đầy đủ các kiểu nhân vật, Câu chuyện nghĩa địa đã tạo được sức hút to lớn không những đối với trẻ em mà còn cả người lớn, đồng thời khẳng định được văn phong vô cùng bứt phá của Neil Gaiman trong mọi tác phẩm. 

Minh Minh