Dứt tình là một trong những cuốn tiểu thuyết làm nên tên tuổi của nhà văn Vũ Trọng Phụng, được sáng tác vào năm 1934 và còn có tên gọi khác là Bởi không duyên kiếp.

Nội dung cuốn tiểu thuyết xoay quanh mối quan hệ giữa một người phụ nữ có tên là Tiết Hằng, cùng ba chàng trai là Đào Quân, Việt Anh và Huỳnh Đức.

Vũ Trọng Phụng thiên tài yểu mệnh của nền văn học Việt Nam

Vũ Trọng Phụng sinh năm 1912, quê tại Hưng Yên nhưng được sinh ra và lớn lên ở Hà Nội. Ông xuất thân trong một gia đình nghèo khó và trải qua một tuổi thơ đầy cơ cực. Năm mười sáu tuổi, ông phải thôi học tìm việc để kiếm tiền mưu sinh.

Ông từng là thư ký đánh máy cho hãng buôn Goddard và có khoảng thời gian dài thử việc tại nhà in Viễn Đông, sau khi bị đuổi ông chuyển hẳn sang làm báo rồi bắt đầu con đường viết văn.

Dứt tình, Dứt tình: Xã hội đương thời dưới ngòi bút trào phúng của Vũ Trọng Phụng
Nhà văn Vũ Trọng Phụng

Vũ Trọng Phụng là cây bút trào phúng của thế hệ đầu nguồn, tiếc thay ông chỉ ở lại với đời vỏn vẹn hai mươi bảy năm ngắn ngủi nhưng với số tác phẩm đồ sộ đã để lại được xem là đóng góp to lớn cho sự phát triển của nền văn học Việt Nam.

Một số tác phẩm tiêu biểu của ông có thể kể đến như Giông tố, Số đỏ, Làm đĩ, Trúng số độc đắc, Chống nạng lên đường, Quý phái, Một cái chết, Bà lão lòa, Con người điêu trá, Quyền làm bố, Cuộc vui ít có, Hai hộp xì gà, Cái hàng rào, Tình là dây oan, Duyên không đi lại và Thầy lang bất hủ. 

Hầu hết các tác phẩm của ông đều có những nét chung là giọng văn sắc sảo, mang đậm tính trào phúng pha lẫn sự châm biếm cùng nội dung tư tưởng sâu sắc.

Dứt tình, Dứt tình: Xã hội đương thời dưới ngòi bút trào phúng của Vũ Trọng Phụng
Bìa sách Dứt tình

 

Đồng thời các tác phẩm của ông còn mang tính hiện thực rất cao, chúng lên án mạnh mẽ vạch trần xã hội Việt Nam vào thời điểm trước Cách Mạng Tháng Tám.

Ở đó là xã hội bê bối cùng lòng người thâm sâu khó lường với những tấn bi kịch thống khổ của người dân nghèo khổ dưới chế độ phong kiến.

Dứt tình và câu chuyện tình yêu đầy đau khổ

Dứt tình là cuốn tiểu thuyết đầu tay đưa tên tuổi của Vũ Trọng Phụng đến gần hơn với đọc giả. Mặc dù trước đó, ông đã có một số tập truyện ngắn cùng những vở kịch được viết từ rất sớm.

Tiểu thuyết Dứt tình gồm mười một chương, dưới ngòi bút tinh tế của Vũ Trọng Phụng, đây thực sự là bức tranh hoàn chỉnh về bối cảnh Việt Nam ở những năm ba mươi của thế kỷ XX.

Dứt tình, Dứt tình: Xã hội đương thời dưới ngòi bút trào phúng của Vũ Trọng Phụng
Các tác phẩm của Vũ Trọng Phụng

Ở thời điểm đó, hai nền văn hóa Á Âu được pha trộn một cách đầy thô hiển cùng lối sống dung tục đáng lên án của thanh thiếu niên trong xã hội lúc bấy giờ.

Các nhân vật trong tiểu thuyết Dứt tình được Vũ Trọng Phụng khắc họa một cách chân thực, họ đại diện cho những mặt tốt, xấu của con người trong xã hội phong kiến. Ở đó, những hành động vô nhân đạo như u nhọt bọng mủ và khi người đời đang cố che đậy thì ông lại tìm cách mổ xẻ chúng.

 

Thưa bà,

Tôi vốn không quen thuộc bà nên chúng ta cùng có cái hạnh phúc không là kẻ thù của nhau. Song tôi yêu quý bà, muốn giúp bà một việc. Người mà cùng bà sắp trăm năm kết nghĩa, đã có một cử chỉ đáng ngờ. Người ấy có lẽ đã gây nên cái chết của ông Quân cũng nên. Nếu ngờ thơ này thì bà thử nghĩ đến cái địa vị giàu sang của bà rồi xét cái ái tình kia xem giả hay thật. Tôi không yêu nhưng cũng chẳng ghét gì ông Việt Anh. Ông ta chỉ là một người đáng thương. Vậy có mấy dòng chữ này làm ơn cho bà. Trong cuộc hôn nhân không nên mắc lừa, bà ạ.

Một người đàn bà có mặt lúc xảy ra tai nạn.

Xin miễn ký tên.

Nhân vật Tiết Hằng là một cô gái xinh đẹp xuất thân danh giá, sinh ra trong gia đình giàu có được nhiều người mến mộ, cô đem lòng yêu một chàng trai chất phác tên là Việt Anh.

Tuy nhiên, gia đình của cô lại ưng ý Đào Quân, chàng trai với gia thế giàu có nhưng lại có tính đào hoa với lối sống hợm đời. Khi định kiến môn đăng hộ đối được phổ biếng rộng rãi trong xã hội đương thời thì tình yêu của Tiết Hằng và Việt Anh là ví dụ chân thật nhất cho điều đó.

Dứt tình, Dứt tình: Xã hội đương thời dưới ngòi bút trào phúng của Vũ Trọng Phụng
Tiểu thuyết Dứt tình

Tiết Hằng đại diện cho hình tượng người phụ nữ ở xã hội phong kiến vì sợ người đời phỉ báng và để làm tròn bổn phận của một người con hiếu thảo, cô đã thuận theo lời bố mẹ lấy Đào Quân làm chồng. Cuộc đời đầy sóng gió của Tiết Hằng lúc xuất giá cũng chẳng dễ dàng khi Việt Anh và Đào Quân vẫn là bạn thân.

“Nàng thấy cái lò sưởi cũng giống với cuộc đời con người ta. Miệng lò là sân khấu mà ngọn lửa là những vai trò trong tấn bi kịch.

Ngọn lửa trước to, sau nhỏ dần và sau cùng thì bao giờ cũng chỉ là một nắm gió tàn khói lạnh, và hình ảnh đích xác về cái cứu cánh cuộc đời con người ta!”

Vốn dĩ cô và Việt Anh có thể tự do mà đến với nhau sau khi Đào Quân qua đời nhưng cái lòng kiêu ngạo, sự nhu nhược và trách nhiệm về cái chết của Đào Quân. Cuối cùng, đã khiến Việt Anh phải bỏ lỡ Tiết Hằng người con gái của cuộc anh.

Cái tên Dứt tình cũng đã nói lên tất cả, đó là quyết định từ bỏ người mình yêu, sự chờ đợi hay trung thành dẫu có trải qua bao khó khăn vậy mà cuối cùng cũng đành phải chấp nhận buông xuôi vì những định kiến của xã hội.

“Người ta sở dĩ ham đọc văn ông là vì ngọn bút tả chân của ông. Trong đời văn của ông ngắn ngủi nhưng ông đã để lại một lối viết riêng, gây nên được nhiều đồ đệ.” – Vũ Ngọc Phan đánh giá về tài năng của Vũ Trọng Phụng trong tác phẩm Nhà văn hiện đại.

Giá trị hiện thực trong tiểu thuyết Dứt tình

Ngòi bút của Vũ Trọng Phụng đã tái hiện rõ nét cảnh lâm li bi đát của những phận đời cơ cực, túng quẫn bị dồn vào bước đường cùng để rồi những tấm lòng lương thiện dần dần bị tha hóa bởi sự cám dỗ của đồng tiền, những kiếp sống lầm than. Những cảnh tượng ấy không khỏi khiến cho độc giả ngậm ngùi, chua xót.

Không chỉ riêng Dứt tình mà những tác phẩm của khác của ông như Số đỏ, Giông tố, Vỡ đê hay Lấy nhau vì tình đều có giá trị hiện thực rất cao.

“Cho nên cái lòng tự kiêu của nàng – lòng tự kiêu của một người đàn bà – hầu như bị thương nặng. Hằng không thể cho phép rằng bất cứ là người nàng yêu dấu đến bậc nào, lại có thể đem ái tình ra dùng làm một vật bài trí được những sự vô lương tâm. Sự trong sạch của ý nghĩ nàng, cái ngây thơ của cả mảnh hồn nàng bắt nàng không bao giờ được nghỉ thiên lệch.

Hãi hùng run sợ, nàng thâu trong óc những trường hợp có thể khiến Việt Anh là đáng nghi, Việt Anh, người nàng yêu, Việt Anh, vị hôn phu của nàng!”

Tác phẩm Dứt tình của Vũ Trọng Phụng trước khi tạo được tiếng vang lớn trong nền văn học Việt Nam và đưa tên tuổi của ông đến với mọi người đã phải trải qua rất nhiều gian truân.

Người ta lên án cách dùng từ tục tĩu và những câu chuyện xấu xa cùng hành vi dơ bẩn trong cái xã hội mục nát đương thời. Khi người đời cố che giấu, chôn vùi nó thì chính Vũ Trọng Phụng đã bóc trần và kể lại một cách đầy chân thật dưới ngòi bút tinh tế của chính mình.

Vũ Trọng Phụng bậc thầy của nền văn học hiện thực

Vũ Trọng Phụng là một nhà văn tài ba, những tác phẩm của ông miêu tả chân thật một xã hội với những tục lệ, định kiến bảo thủ xiềng xích con người ta đến mức nghẹt thở. Với Dứt tình, tác giả đã rất thành công khi dùng những từ ngữ cùng lời thoại tinh tế giúp bộc lộ một cách rõ ràng nội tâm của từng nhân vật.

Vũ Trọng Phụng đay nghiến cái xấu xa, nhơ nhuốc của chế độ phong kiến và bằng tài năng của mình, ông đã đứng lên đại diện cho những kiếp người bất hạnh lên án sâu sắc cái xã hội đó.

Dù chỉ ở lại với đời vỏn vẹn hai mươi bảy năm nhưng với số tác phẩm mà ông đã để lại để lại cho đời thật đáng để chúng ta trân quý.

Đỗ Quyên