Khu vườn mùa hạ là tác phẩm đầu tay của nhà văn người Nhật Kazumi Yumoto, được xuất bản vào năm 1992, cuốn sách đã làm sống dậy những ký ức tuổi thơ trong trái tim mỗi con người, từ đó sau những trang viết của Kazumi Yumoto, độc giả có thể hiểu rõ hơn hết những giá trị đích thực mà cuộc sống mang lại.

Đôi nét về Kazumi Yumoto và Khu vườn mùa hạ

Kazumi Yumoto sinh ra và lớn lên tại Nhật Bản, không giống với những nhà văn khác, cô bắt đầu nghề viết sau khi đạt được bằng cử nhân tại trường Đại học âm nhạc Tokyo.

Trong quãng thời gian học tập tại đây, Kazumi Yumoto đã chắp bút cho bản Opera Libretto đồng thời ra mắt với tư cách là nhà biên kịch truyền hình và đài phát thanh.

Cô bén duyên với văn học nhờ vào âm nhạc, Kazumi Yumoto cho xuất bản tiểu thuyết đầu tay là Khu vườn mùa hạ, cuốn sách đã giúp cho sự nghiệp của có khởi đầu vô cùng ấn tượng, tiếp nối cho thành công ấy là Mùa thu của cây dương, Thành phố về chiều, Gấu mèo hoang, Giai điệu mùa xuân và gần đây nhất là Hành trình đến bờ biển.

tac gia Kazumi Yumoto e1598376423787 - Khu vườn mùa hạ: Khi cái chết là định nghĩa của sự vô thường
Hình ảnh chân dung nhà văn Kazumi Yumoto

Khu vườn mùa hạ đã mang về cho nhà văn nhiều thành tích đáng ngưỡng mộ như giải thưởng Juvenile Literature Prize tại Đức, the Boston Globe – Horn Book Award của Mỹ và the Newcomer Award từ Hiệp hội Văn học Thiếu nhi Nhật Bản.

Không những thế, cuốn sách còn được dịch ra mười thứ tiếng trên thế giới đồng thời chuyển thể thành phim do Shinji Sōmai làm đạo diễn. Bên cạnh đó, từ Giai điệu mùa xuân đến Mùa thu của cây dương đều đạt được một số giải thưởng danh giá và Thành phố về chiều cũng không ngoại lệ.

Trong hầu hết các tác phẩm, Kazumi Yumoto đã giúp cho độc giả hiểu được giá trị thiêng liêng của tiếng cười, lòng nhân hậu và sẻ chia để từ đó, họ có thể đi tìm câu hỏi lớn về vòng quay thời gian cũng như bài học về sự trưởng thành trong cuộc đời mỗi con người. 

Hinh anh bia sach mua thu cua cay duong e1598376528690 - Khu vườn mùa hạ: Khi cái chết là định nghĩa của sự vô thường
Hình ảnh bìa sách Mùa thu của cây dương

Khu vườn mùa hạ chính là một minh chứng tiêu biểu cho điều trên. Tạp chí School Library Journal đã nhận xét về cuốn sách rằng:

“Cuốn sách kể về sự ra đi nhưng cùng lúc khơi gợi niềm khao khát nắm bắt cái đẹp thuần túy khi được sống.”

Giống với tên gọi, Khu vườn mùa hạ được mở đầu vào những ngày đầu tiên của tháng Sáu, cuốn sách xoay xung quanh cuộc sống những cậu bé mười hai tuổi là Wakabe, Yamashita và nhân vật tôi, Kiyama.

Khu vườn mùa hạ được kể theo ngôi thứ nhất vô cùng chậm rãi, yên tĩnh nhưng không vì thế mà cuốn sách gây ra cảm giác chán chường, ngược lại nó đủ sức khiến cho độc giả bị cuốn hút ngay từ những câu văn đầu tiên.

Có một tình bạn tuyệt đẹp trong Khu vườn mùa hạ

Vẫn như mọi ngày, Kiyama ngồi ngẩn ngơ trong giờ học, sau khi nhìn những cây dây leo ngoài cửa sổ đến chán chường, cậu lại không hiểu được vì sao đã ba ngày kể từ khi Yamashita trở lại trường học mà vẫn còn ủ rũ như thế nhưng chưa kịp nghĩ ra thì thầy giáo đã gọi Kiyama đứng dậy.

“Sao nữa đây? Không có câu trả lời nào từ Wakabe ngồi đằng sau. Tôi cuống hết cả lên. Tròn mà không có góc cạnh là gì cơ chứ? Là người nào đó chăng? 

– Là tướng quân Tokugawa Ieyasu ạ 

Trong lớp rộ lên tiếng cười

-Đồ ngốc! Cậu tưởng đây là giờ học gì?” 

– Khu vườn mùa hạ

Đến vài ngày sau đó, ba đứa mới cùng nhau ngồi tụ họp ngoài góc ghế đá thì Wakabe và Kiyama mới biết rằng bà của Yamashita vừa mới mất, nhìn nó buồn bã nhưng cũng thản nhiên vô cùng.  Nó không có cảm giác gì đối với sự ra đi của bà vì từ hồi ẵm ngửa đến giờ, Yamashita không có gặp bà, chỉ là nó sợ khi nhớ lại những giấc mơ khiếp đảm vào thời gian gần đây mà thôi.

Đó là một giấc mơ khá thú vị, Yamashita đã vật nhau với con ma, điều đó khiến cho nó cảm thấy vô cùng sợ hãi, đến lúc kể lại cho hai người bạn nghe, giọng Yamashita vẫn còn run rẩy. Trái ngược lại với sự sợ hãi của Kiyama và Yamashita thì Wakabe lại khác.

Thói quen của cậu rất lạ, mỗi lúc phấn khích thì đùi của Wakabe bắt đầu rung lên và lần này cũng không ngoại lệ. Khi nghe Yamashita kể về những giấc mơ, Wakabe đã rung đùi mạnh đến nỗi mà cái ghế đá cũng phải kêu lên cành cạch.

Hinh anh bia sach khu vuon mua ha e1598376650687 - Khu vườn mùa hạ: Khi cái chết là định nghĩa của sự vô thường
Hình ảnh bìa sách Khu vườn mùa hạ

Không biết từ khi nào ba đứa đã chơi chung với nhau, Wakabe bốn mắt, Yamashita mập và Kiyama. Lại nhớ đến một lần nọ, hai người họ đến nhà Kiyama chơi, khi được mẹ của Kiyama hỏi chuyện thì Wakabe ngồi rung đùi không thôi còn Yamashita làm đổ nước hoa quả ra cả ghế sofa.

“Thật tệ hại. Sau khi hai đứa ra về, mẹ tôi bảo: 

– Lần sau con làm ơn đưa đứa bạn nào tốt hơn về nhé

Kể từ đó, tôi chẳng đưa đứa nào về nữa.”

– Khu vườn mùa hạ

Tuy vậy nhưng tình bạn của ba đứa trẻ vẫn luôn vững chắc và bền chặt vô cùng. Wakabe sống với mẹ ở chung cư, bố cậu qua đời khi Wakabe còn rất nhỏ nhưng cậu luôn có vô vàn câu chuyện về bố của mình để kể cho Kiyama và Yamashita nghe, Wakabe lúc nào cũng ao ước có một người bố cả.

Nhà Yamashita bán cá nên ước mơ của nó chính là trở thành một ông chủ tiệm cá, dáng người Yamashita thì trái ngược hoàn toàn với Wakabe, nó béo lùn còn Wakabe thì cao gầy.

Chính vì ngoại hình như thế nên khi Yamashita và Wakabe đứng gần nhau, hai người họ như cặp diễn tấu hài, tóc dựng đứng còn mắt thì liên láo không thôi.

Khu vườn mùa hạ đã mở ra những kỷ niệm về tình bạn tuyệt đẹp của ba đứa trẻ. Đó là tháng ngày được rong chơi dưới bầu trời nắng hạ, họ cùng nhau vẽ lên một vùng ký ức tuổi thơ với những gì đẹp nhất, trong sáng và tuyệt diệu. 

Cuộc gặp gỡ mùa hạ

Rất lâu sau những ngày đầu tháng Sáu ấy, không còn ai nhắc gì đến chuyện bà của Yamashita nữa. Những đứa trẻ vẫn đi học như thường lệ và đến một ngày kia, sau khi tan học thì Wakabe gọi Kiyama và Yamashita đến bãi đậu xe ở chung cư.

Ba đứa cùng nhau lên kế hoạch để bắt đầu trò chơi thám tử khám phá ngôi nhà của một ông cụ nằm gần hội quán Negishi, đó là một nơi lộn xộn hàng đống những căn nhà gỗ tạm bợ với mái ngang ọp ẹp không có gì đẹp đẽ.

Hinh anh bia sach khu vuon mua ha phien ban tieng nhat e1598376841268 - Khu vườn mùa hạ: Khi cái chết là định nghĩa của sự vô thường
Hình ảnh bìa sách Khu vườn mùa hạ phiên bản tiếng Nhật

Ngôi nhà của ông cụ như nhà hoang, cửa kính thì vỡ cả, phải lấy giấy báo dán lại, không những thế mấy cái thùng gỗ muối dưa nhiều năm không dùng còn đọng trong nước mưa và cánh cửa kính bị mờ ngăn cách với bên ngoài.

“Nhìn con đường nằm phía Đông, ngôi nhà thì không thể thấy hết mọi thứ bên trong, dù vậy tôi vẫn đoán được khối ánh sáng màu xanh nhấp nhoáng phía bên kia cửa kính là một chiếc tivi đang bật.” 

– Khu vườn mùa hạ

Tuy đã đến gần tháng Bảy nhưng ông cụ vẫn dùng bàn sưởi và suốt ngày ngồi xem chiếc tivi nhập nhòe, điều đó khiến cho Wakabe vô cùng ghen tị vì cậu ta ở nhà chỉ được xem tivi một tiếng rưỡi mà thôi.

Ông thường mang áo sơ mi nâu, vì cái quần xám tro quá rộng nên ông phải đeo thắt lưng, trên tay thì lúc nào cũng cầm cái túi đi chợ. Không ai muốn nói chuyện với ông và ông cũng không muốn nói chuyện với ai cả.

Khi ông cụ phát hiện ra việc rình mò của ba đứa trẻ thì chúng nó đã trở thành nhân viên chạy vặt. Kiyama trèo lên cây gạo trước nhà để cột dây phơi đồ, Yamashita bưng bê mấy cái chậu ra đặt ở hành lang còn Wakabe thì cầm mấy cái kẹp quần áo.

“Ông cụ vừa ngồi xuống hành lang vừa nói:
– Khá đấy chứ!
– Hả?
– Không phải nhóc. Thằng đeo kính kia cơ. Học hành thì không biết thế nào chứ phơi đồ thì thạo lắm.”

– Khu vườn mùa hạ

Những ngày sau đó từ vứt rác, nhổ cỏ đến đập muỗi đều một tay những nhân viên chạy vặt đầy tiềm năng này làm hết, ông cụ chỉ việc ngồi bắt chéo chân rồi thỉnh thoảng nói vài câu gì đó mà thôi.

Bia sach khu vuon mua ha e1598377054963 - Khu vườn mùa hạ: Khi cái chết là định nghĩa của sự vô thường
Bìa của cuốn sách Khu vườn mùa hạ

Kiyama, Yamashita và Wakabe đã giúp ông cụ dọn dẹp nhà cửa, quét sơn và sửa sang lại mọi thứ. Dường như sau những lần hội ngộ ấy, tụi nhỏ không biết rằng chính mình đã giúp cho ông cụ thay đổi, ông không còn tích rác, luôn dậy sớm để đi chợ nấu nướng và ăn uống nghiêm chỉnh hơn.

Đó là cuộc gặp gỡ định mệnh, nó đã cứu vớt tâm hồn của những đứa trẻ bị thiếu hụt một mảnh ghép cần được chia sẻ, để tìm đến sự trưởng thành với trái tim đong đầy yêu thương.

Khu vườn mùa hạ và những giá trị đích thực

Xuyên suốt cả tác phẩm là những câu hỏi xoay xung quanh chủ đề sự sống và cái chết, những đứa trẻ luôn tò mò, chúng đặt ra câu hỏi “Người chết đi sẽ trông như thế nào?” và rồi tự đi tìm câu trả lời bằng một cuộc theo dõi.

Nhưng Kiyama, Yamashita hay Wakabe lại không ngờ rằng, họ sẽ trở thành người bạn thân thiết trong những ngày cuối đời của ông cụ. Tình bạn ấy vượt qua giới hạn tuổi tác, họ cùng nhau tạo ra những khoảnh khắc yên bình và vui vẻ trong cái nắng gay gắt của mùa hạ.

Hinh anh khu vuon mua ha duoc dang tai tren mang xa hoi e1598377362332 - Khu vườn mùa hạ: Khi cái chết là định nghĩa của sự vô thường
Hình ảnh trong Khu vườn mùa hạ được đăng tải trên mạng xã hội

Lúc Yamashita bị đuối nước trong giờ học bơi, Kiyama bỗng nhiên nhớ đến giọng điệu mời chào trước cửa tiệm cá của nó, rồi cả đôi mắt híp lại mỗi khi cười và cuối cùng cậu đã nhận ra rằng.

“Chết tức là tất cả những điều như vậy sẽ hoàn toàn biến mất, tôi sẽ không bao giờ còn gặp lại chúng nữa.”

– Khu vườn mùa hạ

Wakabe thì khác, tuy là người phấn khích và hay kích động nhưng cậu ta luôn cảm thấy tuyệt vọng với cuộc sống hơn cả. Đã có lần Wakabe suýt nữa thì nhảy xuống sông tự tử, may thay vẫn có hai đứa kia ngăn lại, từ lúc đó cậu đã học được một điều.

“Người ta có thể chết bất ngờ và dễ dàng quá.” 

– Khu vườn mùa hạ

Theo Kazumi Yumoto thì chết cũng không phải là một việc quá kỳ lạ, vì động vật hay con người sinh ra rồi cũng chỉ để chết đi mà thôi, cho dù là thế nhưng người Nhật Bản vẫn sống theo nguyên tắc của riêng họ.

Yamashita ước mơ trở thành ông chủ tiệm cá còn Wakabe sẽ là thợ làm pháo hoa, nghề gì cũng tốt cả, quan trọng phải làm việc thật nghiêm túc và hết mình mới được.

Sự tưởng tượng của con người chưa bao giờ bị giới hạn, cho nên họ đã đặt tên cho những thứ xung quanh để không còn sợ hãi bất cứ điều gì trên thế giới này nữa.

“Con người tưởng tượng, đặt tên, vẽ hình ma quỷ nhiều như vậy. Đó là bằng chứng cho thấy thứ mà ta không thể hiểu được bản chất là thứ đáng sợ nhất. Nếu ta định ra được hình dáng rõ ràng, đặt tên được cho nó, ta sẽ biết được ma là thứ như thế nào. Khi đã hiểu, ta sẽ bớt sợ đi một chút.” 

– Khu vườn mùa hạ

Cuộc gặp gỡ trong mùa hè năm ấy đã giúp cho những đứa trẻ học được cách trưởng thành, Kiyama và Yamashita biết bảo vệ Wakabe khi cậu bị bạn bè nhạo báng thay vì im lặng rồi bỏ qua như trước đây mà hai người vẫn thường làm.

Đó là khi Wakabe bắt đầu chia sẻ những điều mà cậu ta vẫn hay nói dối về gia đình mình, Yamashita thì tự tin hơn, không còn dè dặt về ngoại hình của bản thân và cả Kiyama cũng thế, cậu biết quan tâm mẹ nhiều hơn trước.

Khu vuon mua ha duoc ra mat duoi dang dia phim e1598378173459 - Khu vườn mùa hạ: Khi cái chết là định nghĩa của sự vô thường
Khu vườn mùa hạ được ra mắt dưới dạng đĩa phim

Và rồi ông cụ mất, những đứa trẻ lại một lần nữa nhận ra cái chết thật dễ dàng và đầy bất ngờ như lời Wakabe từng nói. Sau khi đi trại hè về, chúng chạy thật nhanh qua nhà ông cụ và trong khoảnh khắc ấy, những đứa trẻ đã khóc, khóc đúng với độ tuổi của mình.

“Ông hãy nói gì đi. Ông nói gì cũng được mà, chỉ cần ông nói một lời thôi, cháu sẽ cả đời làm người hầu cho ông, Cháu sẽ nhổ cỏ, sẽ đấm bóp. Hằng ngày sẽ đổ rác, giặt quần áo. Hằng ngày sẽ cho ông ăn gỏi cá. Thế nên, ông chưa được đi.” 

– Khu vườn mùa hạ

Từ đầu đến cuối tác phẩm, người bạn già của ba đứa trẻ vẫn không được tác giả đặt một cái tên cụ thể nào, đó là cách gọi phiếm chỉ cho những con người đã từng đi chinh chiến, trải qua biết bao nhiêu nguy hiểm và sốc nặng tinh thần hậu chiến tranh.

Dường như họ đã đánh mất niềm tin nơi cháy rừng lửa đạn nhưng đến cuối cùng, khi trở về đây, những con người ấy vẫn tìm lại được hơi thở của cuộc đời và thật tuyệt vời làm sao, họ đã sống cho một cuộc đời trọn vẹn và ý nghĩa nhất.

“Đến mùa hè, mình lại cùng nhau ăn dưa hấu, có lẽ cả bắn pháo hoa nữa. Khi nào cháu thành người lớn, một lúc nào đó ta có thể cùng nhau uống bia ở cửa hàng bánh xèo. Không thể làm được những điều đó, cháu thấy rất buồn, rất cô độc. Nhưng rốt cuộc, đó vẫn là khó khăn của cháu.” 

– Khu vườn mùa hạ

Cái chết luôn là đích đến cuối cùng của mỗi con người, thay vì sợ hãi thì chúng ta hãy sống trọn vẹn trong từng khoảnh khắc để từ đó, ta mới thực sự hiểu được những giá trị mà cuộc sống mang lại.

Hinh anh khu vuon mua ha e1598378420668 - Khu vườn mùa hạ: Khi cái chết là định nghĩa của sự vô thường
Hình ảnh bìa của cuốn sách Khu vườn mùa hạ

Cuộc chia tay của mùa hè năm ấy không có lời tạm biệt, thứ còn lại duy nhất là những kỷ niệm vẫn luôn tồn đọng trong trái tim của họ, đúng như nhà văn Madame de Stael đã từng nói rằng:

“Chúng ta lần đầu tiên hiểu cái chết khi nó chạm tay lên người chúng ta yêu thương.”

Người ta thường bảo rằng, mùa hạ sẽ đến trong nắng muộn, khi mà tiết trời không còn oi ả, chỉ có tiếng ve mãi kêu mỏi ở trên cây. Trong ngôi nhà nằm gần hội quán Negishi ấy, đã vang lên tiếng cười giòn giã, họ trải qua những tháng ngày đẹp nhất và cùng nhau tạo nên một vùng ký ức mãi không bao giờ quên.

Tuy rằng ba đứa trẻ không có một gia đình hay cuộc sống hoàn hảo nhưng họ luôn có nhau đó mới là điều quan trọng nhất. Khu vườn mùa hạ giúp cho chúng ta nhận ra được cái chết là một quá trình sống trọn vẹn, cuốn sách đã đưa độc giả trở về với những kỷ niệm của tuổi thơ và làm sống lại tình yêu thương trong trái tim mỗi con người.

Minh Minh