Mùa thu của cây dương được Kazumi Yumoto sáng tác vào năm 1997, câu chuyện viết về những nỗi băn khoăn, trăn trở của con người khi phải đối diện với sự sống và cái chết. Tại đây, họ bắt đầu hình thành những dấu hỏi lớn về bản thân lẫn nguồn gốc cuộc đời. 

Kazumi Yumoto đã khắc hoạ những nỗi lo lắng đó bằng giọng văn nhẹ nhàng, giúp độc giả chạm đến những tâm hồn còn vương vấn và quẩn quanh bên quá khứ. Đồng thời, bà cũng mở ra góc nhìn khác về cuộc sống, khích lệ mỗi cá nhân tiến bước giành lại hạnh phúc trọn vẹn.

Hành trình đi tìm lời giải của Kazumi Yumoto

Kazumi Yumoto sinh năm 1959 tại Tokyo, Nhật Bản. Trước khi đến với văn chương, bà từng là sinh viên khoa Sáng tác của Đại học Âm nhạc Tokyo. Trong khoảng thời gian theo học ở đây, Yumoto đã viết lời cho các vở opera và kịch nói trên sóng phát thanh truyền hình.

Đạt nhiều thành công nhưng Kazumi Yumoto không gắn bó lâu với lĩnh vực Âm nhạc, bà chính thức bước vào sáng tác văn học khi bản thân đã ngoài ba mươi. Tuy nhiên, tác phẩm đầu tay của Yumoto là Khu vườn mùa hạ lại nhận được sự chú ý từ giới chuyên môn ngay khi vừa ra mắt.

Về sau, Kazumi Yumoto đã chia sẻ về cơ duyên đưa mình đến viết lách, hóa ra mọi việc bắt nguồn từ sự cố ngày nhỏ. Khi ấy, bà thấy một chú chim sẻ rơi từ trên cây xuống và quyết định mang về nhà nuôi dưỡng, tiếc rằng không được bao lâu thì người bạn nhỏ ấy ra đi.

Trải qua sự việc đau lòng kể trên, cô bé Kazumi Yumoto ngày đó đã khóc rất nhiều. Thật may, mẹ của cô đã kịp thời an ủi rằng vạn vật trên Trái Đất này đều chết đi và Chúa trời sẽ chỉ định ngày chúng ta phải từ giã cuộc đời.

Mỗi khi nghĩ đến sức mạnh của ngôn ngữ, tôi luôn nhớ đến buổi tối ngày hôm ấy và không ngừng cảm thấy biết ơn mẹ. Nếu không có sự cố ngày ấy, có lẽ tôi đã không trở thành một nhà văn.” 

– Kazumi Yumoto

Nhờ sự vỗ về của mẹ, Kazumi Yumoto nhận thức được sức mạnh của ngôn ngữ lớn đến nhường nào. Vì lẽ đó, bà quyết định trở thành một nhà văn và tập trung vào những băn khoăn mà con người khó giải đáp thành lời, ủi an những tâm hồn còn đang lạc lối.

tac gia Kazumi Yumoto e1598376423787 - Mùa thu của cây dương cùng những lá thư không lời hồi đáp
Ảnh chân dung nhà văn Kazumi Yumoto

Văn phong của Kazumi Yumoto nhẹ nhàng và bình lặng, hướng độc giả đến với khoảng lặng của tâm hồn. Tuy nhiên, các tác phẩm của nhà văn không bởi vậy mà mất đi sức hút, bà thể hiện màu sắc riêng bằng cách khai thác sâu những chủ đề con người khó nắm bắt.

“Tôi tin là có tồn tại một mối quan hệ giữa trẻ em và người lớn dẫu cho hai bên không hề là ruột thịt, và rằng mối quan hệ đó có thể sâu sắc đến mức trùm bóng lên một phần đời đứa trẻ ngay cả khi đứa trẻ ấy đã trường thành.”

– Kazumi Yumoto

Kazumi Yumoto không trực tiếp đi thẳng vào vấn đề, bà dùng ngôn từ để gợi cho độc giả sự chiêm nghiệm về những dấu hỏi lớn trong cuộc đời, về sự sống và cái chết. 

Những câu hỏi đó không phải thiếu lời giải đáp mà đa phần gặp khó trong cách thể hiện, chúng ta vẫn luôn né tránh truy vấn về những điều nằm ngoài tầm với của bản thân, thế nên những suy nghĩ mà thâm tâm tìm kiếm vẫn cứ lửng lơ ở một góc tối trong tâm hồn.

Dẫu những chủ đề ấy khó diễn đạt thành văn chương, Kazumi Yumoto vẫn khai thác tài tình, mềm mại và uyển chuyển. Bà giúp độc giả trải nghiệm thêm nhiều khía cạnh mới về cuộc đời, góc nhìn mới về bản thân.

cac tac pham cua Kazumi Yumoto nhe nhang ma sau lang - Mùa thu của cây dương cùng những lá thư không lời hồi đáp
Cuốn sách Mùa thu của cây dương mang sự nhẹ nhàng nhưng không kém phần sâu lắng

Bằng lối văn chương diệu kỳ và khéo léo, những tiểu thuyết của Kazumi Yumoto làm giảm đi nỗi sợ và cũng tiếp thêm hy vọng về cuộc đời cho độc giả, giúp họ tiến bước về tương lai tốt đẹp hơn.

Bởi vậy, nhà văn đã thành công ngay từ tiểu thuyết đầu tiên mang tên Khu vườn mùa hạ. Tác phẩm đoạt giải thưởng Boston Globe-Horn Award và được đạo diễn Shinji Somai chuyển thể thành phim vào năm 1996.

Khu vườn mùa hạ là câu chuyện về tình bạn giữa ba cậu học sinh Kiyama, Yamashita, Kawabe với một cụ già, họ bỏ qua tuổi tác để cùng nhau san sẻ niềm vui, tận hưởng sự yên bình trong cái nắng gắt của mùa hạ.

Hinh anh bia sach khu vuon mua ha e1598376650687 - Mùa thu của cây dương cùng những lá thư không lời hồi đáp
Bìa sách Khu vườn mùa hạ

Nhờ thành công ngay từ “đứa con” đầu lòng nên tên tuổi của Kazumi Yumoto cũng có chỗ đứng nhất định, bà được nhắc đến bên cạnh những tác giả nổi tiếng như Higashino Keigo, Murakami Haruki, Ichikawa Takuji hay Shinkai Makoto.

Sau vài năm tạm ngưng, Kazumi Yumoto tiếp tục mang đến cho độc giả những lời văn nhẹ nhàng và sâu lắng trong Mùa thu của cây dương. Tác phẩm không chỉ xuất sắc đoạt giải Parent’s Choice vào năm 2002 mà còn được xuất bản ở Tây Ban Nha, Mỹ, Bồ Đào Nha, Pháp và Trung Quốc.

“Một cái nhìn sắc sảo về nỗi đau mỗi người phải gánh chịu cũng như những điều tuyệt vời họ có thể đón nhận khi lớn lên.”

– Publishers Weekly

Câu chuyện là dòng hồi ức của Chakia trên hành trình trở về Trang viên Cây Dương để tham dự lễ tang bà chủ, một người khó tính nhưng luôn âm thầm chăm sóc và quan tâm vạn vật.

Bà không phân biệt già trẻ lớn bé, dẫu một hay nhiều mầm cây thì cũng không ngại vun đắp thành một cánh rừng.

Chakia cùng mùa thu của cây dương

Trang viên Cây Dương là nơi Chakia và mẹ cô sống trong khoảng ba năm sau khi bố mất. Quãng thời gian ngắn ngủi ở đó với mẹ, cô Sasaki, bác Nishioka và bà cụ chủ nhà đều là kỉ niệm khó quên của cô bé sáu tuổi ấy.

Tuy Trang viên Cây Dương chỉ là lựa chọn cho cuộc lẩn tránh hiện thực về sự ra đi của bố nhưng cả hai mẹ con Chakia chưa bao giờ hối hận. Những trải nghiệm tại nơi đây thật khó quên, giống như đã được khắc vào trong tâm trí của cô vậy.

mua thu cua cay duong cung nhung ki niem cua Chakia e1603099433468 - Mùa thu của cây dương cùng những lá thư không lời hồi đáp
Mùa thu của cây dương cùng những kỉ niệm thơ ấu khó quên

Chakia sẽ chẳng thể nào quên được một ngày bản thân lang thang vô định nhưng lại tìm được đến khu trọ mang tên Trang viên Cây Dương, cũng không thể quên những nỗi ám ảnh đã trở thành căn bệnh, khiến cô phải xuống ở cùng bà cụ chủ nhà khó tính mỗi sáng.

Đó là khoảng thời gian mệt mỏi nhưng lại đáng nhớ trong thời thơ ấu của cô, Chakia năm sáu tuổi nhận ra bà chủ nhà đối xử với mọi người không những rất tốt mà còn có trách nhiệm. Bà sẽ làm những việc mình đã hứa, nếu có yêu cầu giữ bí mật thì tuyệt nhiên sẽ không nói.

“Bà cụ còn tới cả công ty taxi nữa. Mặc công ty quay ra đối xử lạnh nhạt với bác Nishioka, nhưng ngày nào bà cụ cũng mang theo một hộp bánh ngọt, đến cầu xin công ty không sa thải bác ấy.”

Cùng với dòng chảy thời gian, Chakia nhớ về hình ảnh cây dương luôn lặng lẽ đứng đung đưa theo làn gió, chào đón và tiễn đưa con người bằng những lần rụng lá, một thảm màu vàng hiện ra vừa đẹp vừa buồn.

Trở lại lần đầu tiên sau hai mươi năm, Chakia phần nào cảm thấy có lỗi vì suốt chừng ấy thời gian không về thăm bà cụ. Mặc dù trước khi đi, bà cụ đã ngỏ ý sẽ luôn mở cửa chào đón cô trở về bất cứ lúc nào.

tinh cam to lon cua Chakia danh cho ba cu e1618155596519 - Mùa thu của cây dương cùng những lá thư không lời hồi đáp
Bà cụ chủ nhà nay đã rời đi cùng những bức thư

Bà cụ nay đã rời đi, không thể đếm xuể những lá thư được bà mang sang thế giới bên kia, tất cả chúng đều đổi lại niềm hy vọng cho những ai đang tham dự tang lễ của con người nhỏ bé mà vĩ đại ấy.

Chakia cũng là một trong số rất nhiều người nhờ bà cụ gửi thư, cô viết cho người bố đã mất với mong muốn ông trở về sống cùng mình và mẹ, gia đình hai thế hệ lại có thể tiếp tục cuộc sống hạnh phúc ngày trước thay vì mãi lo lắng và đau đớn như bây giờ.

Cô bé sáu tuổi ngày đó viết rất nhiều, dù chỉ hai trang giấy hay vài ba dòng thì cũng đưa cho bà cụ. Để rồi sau này, khi lớn lên thì Chakia mới nhận ra việc làm của mình thật ngớ ngẩn, thư sẽ không được gửi đi và bố cũng chẳng thể sống lại.

Ngớ ngẩn vậy nhưng chưa bao giờ Chakia phủ nhận lợi ích của việc viết thư khi ấy, sự lo lắng quá độ cùng những ám ảnh dần được chữa khỏi, bản thân cô bé đã có thể vui chơi như bao đứa trẻ cùng tuổi khác.

“Tôi tự hỏi mình đã viết thư trong tâm trạng như thế nào? Ban đầu, tôi viết không phải vì bị thôi thúc bởi một ước muốn rõ ràng là ‘mong được nói chuyện với bố’. Có một điều chắc chắn là tôi cảm thấy từ tận sâu trong tim, có điều gì đó mách bảo mình nên viết thư, nên làm như thế.”

Thời gian ba năm ở Trang viên Cây Dương cũng theo đó mà kết thúc, cô chẳng thể biết ngày rời đi lại gần và nhanh đến như thế. Mẹ Chakia tái hôn với dượng nên cô bé phải chuyển đến nơi khác sống, để lại nơi đây những thắc mắc chưa thể giải đáp.

Những dấu hỏi về cuộc đời một lần nữa theo Chakia trở lại Trang viên Cây dương vào đúng mùa thu, tuy nhiên sự thật về bản thân cô, mẹ và bố, bà cụ chủ nhà đã bất ngờ hiện diện.

Lời từ biệt với Mùa thu của cây dương

Cây Dương trong sân được ông cụ chủ nhà trồng khi hai vợ chồng mới chuyển lên thành phố, xung quanh khu trọ lúc ấy thưa thớt nhà cửa, chỉ toàn đồng ruộng và không khác mấy so với vùng quê.

Để rồi khi thành phố dần đổi thay, những ngôi nhà đã mọc lên san sát nhau và nhanh đến độ không ai kịp đếm, con người nơi đây cũng đến rồi đi nhiều lần. Trong tiến trình phát triển không ngừng đó, chỉ có cây Dương vẫn lặng lẽ đứng trước sân nhà dù chủ nhân nay đã ra đi vĩnh viễn.

Tuy nhiên, không ai biết cảnh tượng này sẽ duy trì được bao lâu khi bà cụ đã quyên góp căn nhà cho một tổ chức từ thiện. Sẽ chẳng ai biết về mùa thu cuối cùng của cây Dương, sẽ chẳng ai kịp nói lời tạm biệt.

bai hoc nhan sinh trong mua thu cua cay duong e1603112150874 - Mùa thu của cây dương cùng những lá thư không lời hồi đáp
Bài học nhân sinh sâu sắc về sự sống và cái chết trong Mùa thu của cây dương

Trong ba năm sống ở Trang viên Cây Dương, Chakia không chỉ thắc mắc về cái chết của bố mà còn lo sợ việc bà cụ có thể ra đi bất cứ lúc nào. Có lẽ vì bà lão với tấm lưng còng ấy từng nói với cô rằng khi ngăn kéo đựng thư đầy, bản thân sẽ bắt đầu thực hiện nhiệm vụ được mọi người gửi gắm.

Ban đầu, Chakia không hề nghĩ ngợi gì về chuyện ra đi của bà chủ nhà khó tính ấy, cô bé ngày đó chỉ chăm chăm viết thư cho bố. Chuyện này giống như một liều thuốc an thần, giúp Chakia định tâm sau chuỗi ngày lo lắng với mấy chiếc cống, sách vở và khoá cửa.

“Rồi liền đó, một dự cảm an lành chợt dấy lên trong tôi. Chắn chắn bà cụ sẽ được cứu sống. Vì cú điện thoại khi nãy hẳn là của bố, là dấu hiệu cho thấy bố nhận lời cầu khẩn của tôi trong thư.”

Phải đến khi bà cụ qua đêm ở ngoài và không kịp trở về thì những người sống trong Trang viên Cây Dương mới bắt đầu cảm thấy lo lắng. Đặc biệt là Chakia, cô bé rơm rớm nước mắt vì tưởng rằng thư mình viết đã làm đầy ngăn kéo của bà.

Hay như lần bà cụ phải nhập viện do cố kéo chậu cây cao su, Chakia đã ngồi viết thư cho bố với lời cầu nguyện rằng bà sẽ khỏe mạnh trở lại. Sau hai lần tưởng chừng mất bà chủ nhà, cô bé dần tập viết thư trong tim mình thay vì trên giấy như trước.

anh bia mua thu cua cay duong - Mùa thu của cây dương cùng những lá thư không lời hồi đáp
Mùa thu của cây dương biểu thị số mệnh của con người luôn khó nắm bắt

Thế nhưng, sự ra đi của con người không thể quyết định bằng ý muốn cá nhân, sinh lão bệnh tử đều có sự sắp xếp của định mệnh. Bà cụ qua đời vào mùa thu, mọi thứ diễn ra thanh thản và tĩnh lặng, hệt như bà đang ngủ một giấc dài sau hành trình che chở hy vọng của những người xung quanh.

Trong lần tiễn biệt bà cụ, Chakia không hề biết mình được đọc lá thư mà mẹ gửi cho bố. Bức thư đã nói ra sự thật rằng ông ấy qua đời do tự tử chứ không phải tai nạn giao thông, bà giấu chuyện này vì sợ cô sẽ ra đi giống người chồng của mình.

“Nếu có thể, hôm nay tôi muốn nói với bà cụ. ‘Nhờ bà cháu mới được hạnh phúc như thế này.’”

Trong lần trở lại trang viên cây Dương, Chakia vừa tìm được sự thật về cái chết đột ngột của bố vừa biết thêm nguồn gốc của những bức thư. Chúng được gửi từ nhiều người khác nhau, tùy thuộc vào hoàn cảnh mà bà cụ sẽ kể một câu chuyện khác nhau.

Bà cụ thường kể về những người đã khuất, đó có thể là anh họ, chị gái hay một cô bé mà bà từng làm bạn. Điểm chung nhất giữa những câu chuyện là người nghe đều cảm thấy rung động trong tâm khảm, họ bắt đầu vực dậy chính mình từ vực sâu tăm tối.

nhan vat trong mua thu cua cay duong nhu dai dien nguoi dan nhat ban e1618137089171 - Mùa thu của cây dương cùng những lá thư không lời hồi đáp
Nhân vật trong Mùa thu của cây dương như đại diện cho người dân Nhật Bản

Có thể thấy rằng, các nhân vật trong Mùa thu của cây dương giống như đại diện cho mỗi người dân Nhật Bản, họ loay hoay giữa sự sống và cái chết, quẩn quanh tìm lời giải đáp cho những câu hỏi về cuộc đời.

Dù đó là hiện thực nhưng Kazumi Yumoto không buông bỏ độc giả ở lưng chừng tăm tối, nửa sau của cuốn sách đã xuất hiện những hình ảnh tươi sáng hơn. Bản thân Chakia cũng dần nhìn ra sự xuất hiện của những dải mây trên bầu trời xanh thẳm, tiếng xe buýt im ru trên đường phố.

Sau cùng, Kazumi Yumoto như mong đợi độc giả có thể tìm về với yêu thương thuần túy, đánh thức giác quan của chính mình ngay trong những điều nhỏ nhặt nhất, chỉ có như vậy thì mới cảm nhận được từng tia nắng và giọt mưa do tạo hoá ban tặng. 

Loan Phương