Nắp biển là tác phẩm tiếp nối cho sự thành công của Banana Yoshimoto sau Kitchen, được xuất bản vào năm 2018 cuốn sách đã vẽ nên một mùa hè tuyệt đẹp nhưng vô cùng ngắn ngủi, như lời bỏ ngỏ chưa sẵn sàng thổ lộ, Nắp biển chậm rãi xoa dịu tiếng lòng mà đời người luôn nghĩ suy, trăn trở.

Banana Yoshimoto và Nắp biển

Tác giả có tên thật là Yoshimoto Mahoko sinh năm 1964, con gái của triết gia, nhà thơ và nhà phê bình Văn học Nhật Bản nổi tiếng Yoshimoto Takaaki, cô lớn lên tại Tokyo sau đó tốt nghiệp ngành Văn, khoa Nghệ thuật trường Đại học Nihon. 

Trong suốt quá trình học tập, Mahoko đã chọn Banana Yoshimoto, dựa trên sự yêu thích hoa chuối của mình để làm bút danh cho bản thân mà theo nhà văn thì cái tên rất “dễ thương” và “lưỡng tính một cách có mục đích”. 

Banana Yoshimoto thuộc trong số ít những nhà văn chứng minh được tên tuổi của mình ngay từ tác phẩm đầu tay là Kitchen, sau khi xuất bản, cuốn sách đã nhanh chóng gây ấn tượng với 2,5 triệu bản được tiêu thụ, tái bản trên sáu mươi lần và tạo nên làn sóng mang tên “Bananamania”.

Nắp biển, Nắp biển: Cùng hòa mình vào tiếng ca của sóng lớn
Hình ảnh chân dung nhà văn Banana Yoshimoto

Nhắc đến văn học hiện đại Nhật Bản, chúng ta có thể bắt gặp những gương quen thuộc như Murakami Haruki, Murakami Ryu hay Akutagawa Ryunosuke và sẽ thật thiếu sót khi bỏ qua Banana Yoshimoto, một cây bút trẻ có sức ảnh hưởng lớn không chỉ trong nước mà còn ở thế giới.

Bởi nhà văn luôn đi theo cảm thức hiện sinh nên đề tài mà cô vẫn thường hướng đến là nội tâm của con người trong cuộc sống hiện đại, chính điều đó đã khiến cho bộ mặt văn học Nhật Bản dần thay đổi và có sự khởi sắc hơn bao giờ hết.

Cô thường hướng ngòi bút đến bi kịch của sự đổ vỡ nhưng ẩn sâu bên trong vẫn tồn tại niềm lạc quan, hy vọng về ước mơ, gia đình và tình bạn, kết thúc câu chuyện, nhân vật đều được chữa lành bằng liều thuốc tinh thần để rồi tự mình vươn lên đón ánh nắng tươi đẹp mà cuộc đời ban tặng.

Những sáng tác của Banana Yoshimoto nhận được nhiều giải thưởng danh giá như Umitsubame First Novel Prize và Best Newcomer Artists Recommended Prize cho Kitchen hay Vĩnh biệt Tugumi với giải thưởng Văn học Yamamoto Shugoro và N.P đạt Scanno về Văn học tại Ý.

Nắp biển, Nắp biển: Cùng hòa mình vào tiếng ca của sóng lớn
Hình ảnh bìa của cuốn sách Kitchen

Tài năng của Banana Yoshimoto không chỉ là mến mộ mà còn được công nhận bởi các độc giả trong và ngoài nước, cô có nhiều tác phẩm nổi tiếng như Bóng từ Ánh Trăng, Amrita, Hồ cũng như một số cuốn sách tiêu biểu khác.

Bởi tình yêu, sự sống, cái chết và huyền hoặc là thứ luôn được tìm thấy trong hầu hết các sáng tác của Banana Yoshimoto nên đã có lúc nhà văn tự thú nhận rằng:

“Ngay cả bản thân cũng sợ cái chết của người thân vì bệnh tật hay một lý do nào đó, thậm chí sợ cả các con vật mà mình yêu thích nhất chết đi.”

Sau Kitchen, Banana Yoshimoto tiếp tục bước nhảy thành công với Nắp biển, cuốn sách đã cho độc giả thấy được sự mơ mộng, cuồng nhiệt, nổi loạn cũng như luyến tiếc nhưng không kém phần nhẹ nhàng của một đời tuổi trẻ. 

Tác phẩm xoay quanh hai nhân chính là Mari và Hajime, hai con người ấy đã vẽ nên mùa hè mang nỗi buồn bất tận, dù luyến tiếc nhưng không hề hối hận, tình yêu đồng tính trong tác phẩm là sự suy tưởng cũng như tác động của đời thực lên văn chương.

Nắp biển và những nhận thức về cuộc sống

Sau khi tốt nghiệp, Mari dự định chuyển đến phương Nam làm việc, nơi ấy có một hòn đảo với non sông bốn bể hùng vĩ, ngay từ khoảnh khắc đầu tiên, cô đã bị chinh phục hoàn toàn bởi phong cảnh nên bản thân lập tức mơ về chuyện mình sẽ sống hẳn ở đây với công việc gì đó.

“Khi người ta mơ mộng, tất cả mọi thứ đều náo nức tươi vui như thể đang yêu.” 

– Nắp biển 

Tuổi trẻ thoáng qua như cơn mưa rào, đủ mát mẻ để khiến người ta phải nhung nhớ và tiếc nuối khôn nguôi, những ước mơ trong tháng ngày cuồng nhiệt ấy cứ đến thật nhanh rồi rời đi một cách đường đột, dù có đảo ngược cả vũ trụ thì cũng không thể tìm được khoảnh khắc thứ hai đẹp nhất của lứa tuổi niên hoa, nhiều mơ mộng mà cũng lắm suy tư.

Nhưng rồi giá trị của tiến bộ sẽ dần thay đổi vạn vật, đồng tiền chính là thứ quyết định tất cả, cuộc sống không còn để con người tự mình tạo ra kỳ tích, nó làm những điều nhỏ bé đã từng được trân trọng biến mất, việc gắn kết xúc cảm cũng dễ dàng bị cuốn đi, sự hiện đại ấy đôi khi khiến thế giới phải mang một nỗi buồn rũ rượi và thê thảm vô cùng.

“Tôi có cảm giác cả những kỷ niệm đó cũng đang bị thứ gì đó giày xéo lên. “Thứ gì đó” ấy, chắc chắn, là tiền.

Chính vì những đồng tiền được sử dụng không có tình yêu mà thị trấn này mới trở nên như vậy… Tôi có cảm giác như thế.”

 – Nắp Biển

Mari cứ ngỡ rằng khi về quê nhà sẽ tìm được điểm tựa cho những năm tháng mỏi mệt nhưng giờ đây trước mắt cô lại là sự thay đổi đột ngột đến chóng mặt của thị trấn, người trẻ ở đây rời đi để lên Tokyo sinh sống, cửa hàng lưu niệm đóng cửa và hoạt động vui chơi như pháo hoa đêm cũng không thấy tổ chức.

Nắp biển, Nắp biển: Cùng hòa mình vào tiếng ca của sóng lớn
Hình ảnh bìa của cuốn sách Nắp biển

Thị trấn này đã từng là một bến cảng với thuyền bè đậu kín, các nhà hàng đặc sản làm ăn rất phát đạt, mấy nhà nghỉ nhỏ thì đông nghẹt người hay đường phố lúc nào cũng nhộn nhịp như lễ hội mùa hè.

Thế rồi sự tàn lụi lại ùa đến nhanh chóng, nó khiến cho mọi thứ không còn vẹn nguyên, chỉ có siêu thị lớn nổi tiếng duy trì hoạt động, những thứ khác đã đóng cửa im lìm.

“Chiến đấu với những bất an về tương lai.” 

– Nắp Biển

Điều gì sẽ xảy ra vào ngày mai? Đây là một câu hỏi lớn mà con người chưa bao giờ biết trước nên chúng ta hãy suy nghĩ về mọi điều tốt đẹp, không tính trước những thứ không thể tính được và giải quyết vấn đề ngay khi nó phát sinh.

Ẩn chứa trong Nắp biển là những nỗi nhớ không tên, dường như mọi thứ đã chạy quá nhanh khiến con người luôn luôn hối hả, họ không dừng chân lại để quay đầu nhìn xem bản thân đã bỏ lỡ điều gì rồi đến khi nhận ra thì tất cả cũng chỉ còn phôi pha cùng luyến tiếc.

Có một mối tương tư ngắn ngủi

Người ta vẫn thường nói rằng, biển là tình đầu của sóng để rồi sau này nhân loại nghe mãi khúc tình ca, khi mở những trang sách đầu tiên, Banana Yoshimoto đã khiến chúng ta phải bồi hồi trước những câu hát, cứ tưởng chừng Hara Masumi đang mãi ngân nga một giai điệu.

“Trên bãi biển một ngày hạ tàn
Người cuối cùng ấy đã trở về nhà
mà không đóng nắp biển
Vì vậy mà
biển cứ mãi mở toang.” 

– Nắp biển

Lần đầu tiên Mari gặp Hajime đó là vào mùa hè khi em trở về quê, vì tai nạn lúc nhỏ nên một nửa khuôn mặt của Hajime có vết bỏng còn cơ thể thì đen thẫm lại, dù cô đã nghe kể chi tiết đến đâu thì ấn tượng khi được chứng kiến thực tế cũng rất khác hẳn. 

Sau lần gặp mặt khiến Mari phải giật mình ấy thì bản thân đã quen dần với vẻ ngoài của Hajime, lúc ngồi gần em, cô cứ tưởng chừng Hajime đã mang đến một bầu không khí rất tinh khiết, trong veo như giọt sương buổi sớm.

Bởi lẽ khi con người bắt đầu đầu chấp nhận thì cũng rất dễ dàng quên đi nên Mari đã sớm xem trên mặt Hajime không có một vết bỏng nào.

Nắp biển, Nắp biển: Cùng hòa mình vào tiếng ca của sóng lớn
Hình ảnh bìa sách Nắp biển của Banana Yoshimoto

Cô có niềm yêu thích đặc biệt với đá bào, lúc nhỏ đã từng lén bố mẹ một ngày ăn đến ba ly, thậm chí Mari còn ăn vào cả mùa đông nên sau khi tốt nghiệp trường cao đẳng Mỹ Thuật thì cô quyết định trở về quê nhà và mở cửa tiệm bán đá bào.

Hajime cũng phụ giúp Mari, những ngày hè không còn một mình đơn độc của em bắt đầu từ khi ấy, có mấy buổi tối lúc ăn cơm xong, hai người cùng nhau dạo quanh bờ biển, thỉnh thoảng sẽ đi tắm suối nước nóng, thân thuộc mà ngồi trên chiếc xe bảy chỗ đã cũ quay trở về nhà.

“Nhìn những dẻ xương chồi ra sau lưng em, tôi cảm thấy buồn hơn rất nhiều so với khi nhìn thấy vết sẹo bỏng.” 

– Nắp biển 

Hajime khiến cho người ta cảm thấy rằng, em luôn mang trên mình một nỗi buồn đặc quánh khó tan nhưng khi nhìn vào đôi mắt ấy, họ không dễ dàng mà thấy được sự bơ vơ lạc lõng giữa trần gian, vì trong lòng Hajime lúc nào cũng cảm thấy trống vắng nên em thường tựa vào những lời ca của biển để bản thân dễ chịu hơn.

Cảm xúc thương xót tràn đến khiến Mari nghĩ rằng, mùa hè này sẽ luôn dành trọn cho em, không chỉ là năm nay mà còn ở cả tương lai phía trước. Sau khi bà mất, Hajime chỉ có thể nghe nhạc để vơi đi cảm xúc trong trái tim nhỏ hẹp, Nắp biển như khúc ca buồn nghe mãi không quên.

“Cứ như thể chỉ có mình em ngồi yên mãi một chỗ. Vì thế em cứ có cảm giác được ôm ấp, được an ủi mãi trong thế giới lớn thật lớn của bài hát này.” 

– Nắp biển

Thế rồi Mari và Hajime đã có những cuộc gặp gỡ, đôi lần họ đạp lên vỏ sò dạo chơi trên bờ cát ướt, hai bàn tay nắm lấy nhau và cứ thế mà nghe thoảng qua câu hát của Nắp biển, tiếng ca hòa với tiếng sóng, lẫn lộn rồi trôi đi đâu mất, chỉ còn lại trái tim luôn chậm rãi được biển lớn xoa dịu.

Các nhân vật trong tác phẩm của Banana Yoshimoto luôn mãnh liệt cuốn hút vào nhau như một định mệnh, đây là lần đầu tiên Mari chia sẻ cùng ai đó về những điều khiến bản thân mỏi mệt trong ngày, tiếng chuyện trò cứ vang lên rồi hòa với ánh nắng mùa hạ.

“Tôi chỉ muốn ôm em vào lòng, bỏ vào một chiếc lồng hay gì đó, giữ cho không gian yên tĩnh tuyệt đối không làm phiền để em được.” 

– Nắp biển

Mùa hè kết thúc, Hajime trở lại thành phố, bên trong vali của em vẫn còn chứa rất nhiều vỏ sò cùng bí mật, một thoáng tương tư chưa được bỏ ngỏ, chỉ đơn giản là khắc dấu trong tim. 

Thời gian ngắn ngủi trôi đi mãi nhưng yêu thương cứ thế đong đầy, đối với nhà văn thì yêu không có nghĩa là chìm đắm vì ngoài ra còn phải có sự san sẻ và thấu hiểu. Liều thuốc tinh thần sẽ chữa khỏi cho những tâm hồn cô đơn lạc lõng bởi khi ở cạnh nhau, con người mới có thêm động lực để tiếp tục chặng đường phía trước còn dang dở.

Thông qua tác phẩm, nhà văn đã giúp chúng ta có cái nhìn rộng mở hơn đối với tình yêu đồng tính, từ Bóng từ Ánh Trăng đến Nắp biển, con người đều được đặt trong cảnh ngộ đối diện với cái chết, tuy đau thương nhưng lại không bi lụy, để rồi khiến độc giả cảm thông và thấu hiểu suy nghĩ của từng nhân vật.

Nắp biển, Nắp biển: Cùng hòa mình vào tiếng ca của sóng lớn
Hình ảnh bìa sách Nắp biển phiên bản tiếng Nhật

Bên cạnh nỗi buồn man mác khó quên thì tác phẩm còn vẽ nên bức tranh nhiều màu sắc của mùa hè tràn đầy sức sống. Đó là những tháng ngày được hòa mình vào hơi thở mặn chát của sóng biển, cùng rong chơi trên con đường dài bất tận hay đơn giản chỉ ngồi trên xe, mở cửa sổ để đón gió đêm ùa vào rồi nghe bản nhạc mà bản thân yêu thích.

Nhân vật trong văn của Banana Yoshimoto đều được lấy khuôn mẫu từ những đối tượng trong cuộc sống đời thật, họ luôn có niềm tin, ước mơ và khát vọng về một tương lai tươi sáng. Chân dung người trẻ ở tác phẩm đều mang trên mình trái tim rung động, đôi mắt phong phú mà cũng không kém phần trưởng thành.

Vì thế khi đọc Nắp biển, đôi khi chúng ta sẽ tìm thấy được chính mình ngay trong những trang văn của Banana Yoshimoto, từ nỗi buồn đến niềm vui, nhiều suy tư mà cũng tràn đầy lạc quan, tác phẩm khiến cho độc giả không ngừng bồi hồi xao xuyến về những gì đã qua, khắc sâu vào tim là ấn tượng về cuộc sống hiện thực.

Minh Minh