Ngồi khóc trên cây là truyện dài của nhà văn Nguyễn Nhật Ánh được xuất bản lần đầu vào năm 2013, cuốn sách đã đưa chúng ta quay trở lại hồi ức ngọt ngào về những tháng ngày tuổi thơ và đến gần hơn với ánh sáng diệu kỳ của một mối tình đẹp đẽ, trong sáng tựa mây trời. 

Nhà văn Nguyễn Nhật Ánh và Ngồi khóc trên cây

Nhắc tới văn học thiếu nhi Việt Nam, người ta thường nghĩ ngay đến Tô Hoài với Dế mèn phiêu lưu ký hay Ấu thơ tươi đẹp của Nguyễn Ngọc Tư thì bên cạnh đó, không thể thiếu đi Nguyễn Nhật Ánh, một cây bút nổi bật khi viết về những xúc cảm hồn nhiên trong thế giới trẻ thơ.

hinh anh nha van nguyen nhat anh e1601310670774 - Ngồi khóc trên cây: Mối tình vương mùi nắng cũ
Hình ảnh chân dung nhà văn Nguyễn Nhật Ánh

Ông nổi tiếng với các tác phẩm như Cho tôi xin một vé đi tuổi thơ, Lá nằm trong lá, Tôi thấy hoa vàng trên cỏ xanh hay Mắt Biếc. Tập thơ đầu tay của Nguyễn Nhật Ánh là Thành phố tháng tư, sau này ông tập trung vào văn xuôi, đề tài chủ yếu xoay quanh thanh thiếu niên, lứa tuổi đẹp nhất trong cuộc đời mỗi con người.

Khi đọc văn Nguyễn Nhật Ánh, chúng ta vẫn thường bồi hồi, rạo rực tiếc nuối về một tuổi thơ mà ai cũng có hai chữ đã từng, tác giả đã đưa bạn đọc trở lại miền ký ức của những con người thơ dại nhưng không còn mang trên mình cái nhìn vô tư mà rất đỗi sâu sắc, thấm thía. 

hinh anh bia cua cuon sach dao mong mo e1601311009759 - Ngồi khóc trên cây: Mối tình vương mùi nắng cũ
Hình ảnh bìa của cuốn sách Đảo mộng mơ

Nếu Tuổi thơ dữ dội viết về tháng ngày tuổi thơ của những đứa trẻ lớn lên dưới mưa bom, bão đạn với niềm tin vào một tương lai tươi sáng để chiến đấu rồi hy sinh hay Duy Khán làm sống lại chút niềm vui giản dị nhưng đậm hơi thở buồn bã ở làng quê Bắc bộ trong Tuổi thơ im lặng thì Ngồi khóc trên cây lại khác.

Cuốn sách xoay quanh nhân vật chính là Rùa và Đông, hai người sống ở một làng quê mang tên Đo Đo, đây cũng là quê hương của tác giả. Cốt truyện không cao trào, chỉ có những trang văn nhẹ nhàng trôi dạt, từ đó tồn đọng lại biết bao nỗi niềm thương nhớ về tuổi thơ trong lòng độc giả.

Ngồi khóc trên cây như một thước phim quay chậm không có điểm dừng, đến với tác phẩm Nguyễn Nhật Ánh đã cho chúng ta thấy được sự dí dỏm, hồn nhiên đồng thời khắc họa chân thực những rung cảm ngây ngô trong tình yêu đầu đời của tuổi học trò.

Hồi ức không thể nào quên

Nhà văn đã để độc giả thấy được rằng, tuổi thơ luôn là mùa hoa đẹp nhất của cuộc đời, trong chúng ta, ai cũng từng trải qua những tháng ngày rong chơi không một áng mây suy nghĩ, khi ánh mắt vẫn còn chất chứa nhiều sự vô tư xen lẫn tiếng cười, từ đó qua từng trang viết, con người sẽ được trở về với những gì thuần khiết và ngây ngô nhất.

“Bạn có thể trở về thăm lại thời thơ ấu của mình bất cứ lúc nào, hay nói khác đi lúc nào mà bạn nhận ra rằng thỉnh thoảng tắm mình trong dòng sông trong trẻo của tuổi thơ sẽ giúp bạn gột rửa những bụi bặm của thế giới người lớn một cách diệu kỳ.”

– Cho tôi xin một vé đi tuổi thơ

Ngồi khóc trên cây được kể theo ngôi thứ nhất mang nhiều suy tư đầy tâm trạng để khi nhớ lại chuyện xưa thì đã thấy bản thân bất giác mỉm cười. Đó là một ngày trưa, Đông nghe thấy tiếng gọi của Thục, nó muốn cùng cậu ra chợ Kế Xuyên lượm nắp keng dù đã hết mùa giấy kính.

hinh anh bia cuon sach ngoi khoc tren cay e1601311107881 - Ngồi khóc trên cây: Mối tình vương mùi nắng cũ
Hình ảnh bìa của cuốn sách Ngồi khóc trên cây

Lũ trẻ ở làng Đo Đo không có khái niệm về ngày tháng theo tự nhiên và cũng chẳng bao giờ gọi tên bốn mùa theo cách thông thường. Bánh in được bán quanh năm nhưng chúng nó lại không có tiền để mua, ngày xưa giấy kính đối với tụi nhỏ như tiền, đổi được bi và rất nhiều dây thun. 

“Một năm của bọn chúng có tới sáu mùa. Mùa giấy kính, mùa nắp keng, mùa cọng dừa, mua bao thuốc lá, mùa thả diều, mùa chong chóng.” 

– Ngồi khóc trên cây

Những tấm giấy gói bánh đã không còn thẳng thớm, nhàu rách theo thời gian và theo cả sự giày vò dưới bàn tay của lũ trẻ. Còn cả môn thủ công vót đũa lúc nhà thầy giáo có giỗ hay thỉnh thoảng vào ngày trưa nắng, chúng nó cùng nhau chia phe ồn ào chơi u trước con ngõ tràn đầy gió.

Tháng ngày tự do như sóng biển mây trời, mỗi mùa đi qua là một kỷ niệm in hằn trong trái tim của họ. Chiếc tàu trên đường ray xe lửa dài vô tận qua làng luôn khiến tụi nhỏ khát khao được ngồi lên đó dù chỉ một lần, để rồi hoa trái nơi con đường dừng xe ấy đã gắn liền với tuổi thơ trong những lúc đợi tàu.

“Tôi ngồi trên yên sau, ngóng mắt về cuối cánh rừng, nơi đường ray nhỏ dần rồi mất hút sau những rặng cây xanh, thấp thỏm chờ đợi.” 

– Ngồi khóc trên cây

Trong cuốn sách, Nguyễn Nhật Ánh để cho chúng ta tự cảm nhận được cái ngọt ngào của nỗi nhớ, đó là cảm giác nao lòng khi hồi tưởng về những tháng ngày tuổi thơ, nó như những thước phim quay chậm trong ký ức không chỉ của độc giả mà còn của riêng nhà văn.

Chuyện tình đẹp đẽ trong Ngồi khóc trên cây

Rùa là cô bé với mái tóc cụt ngủn, so le, hay đến chợ Kế Xuyên để lượm nắp keng, sau khi bố mất, mẹ nó cũng khăn gói bỏ nhà ra đi nên từ dạo ấy, Rùa sống với ông nội. Sau cái lần mà Đông phát hiện Rùa đang trộm nhìn mình đọc sách thì hai đứa thân thiết với nhau hơn hẳn.

“Không thấy tiếng chân chạy, tôi bắt đầu cảm thấy yên tâm. Vẫn tư thế cũ, tôi dịu dàng hỏi:

– Em thích đọc sách gì hả Rùa?” 

– Ngồi khóc trên cây

Nhà nó ngay bên cạnh dòng sông nên lúc Đông muốn lên chơi thì phải đi qua cái cầu, Rùa không dẫn cậu đến nhà ngay mà cả hai cùng đi lang thang theo dãy hoa bìm bịp tím, nó không còn rụt rè như những lần trước mà rất đáng yêu và hiếu động.

hinh anh bia sach ngoi khoc tren cay e1601311202337 - Ngồi khóc trên cây: Mối tình vương mùi nắng cũ
Hình ảnh bìa sách Ngồi khóc trên cây

Bình thường không ai chơi với Rùa, ngoài ông bà nội ra cũng chỉ có ông thầy thuốc Bắc, sau này thì thêm cả Loan, cô út Huệ và Đông mà thôi. Khi đã chơi thân với nhau, cả hai đứa vẫn hay nằm dưới bóng cây Huỳnh Anh nói chuyện, Đông bỗng nhận ra rằng, cậu thích nó.

“- Đi chơi đi anh! Anh có đứng đến tối nó cũng không gáy đâu!

Tôi đỏ mặt khi con Rùa nói huỵch toẹt ý nghĩ trong đầu tôi.

– Đi đâu hở em? – Tôi hỏi, như để chữa thẹn.” 

– Ngồi khóc trên cây 

Có những ngày hè nắng gắt, hai đứa vẫn cùng nhau đi hái lá sen, vào rừng hái hoa và trú mưa dưới ngôi nhà làm bằng lá. Tình yêu đã đến với chúng một cách nhẹ nhàng nhất, những rung cảm đầu đời ấy như lời thì thầm của trái tim, rót mật vào tai là lời hứa hẹn khi tâm hồn chưa kịp lớn, ngây ngô và thuần khiết vô cùng.

“Tôi cúi xuống hôn lên môi nó. Một cái hôn rất khẽ, môi tôi lướt trên môi nó như gió thở nhẹ trên mặt hồ.” 

– Ngồi khóc trên cây

Tình yêu trong văn của Nguyễn Nhật Ánh lúc nào cũng êm đềm như thế, theo một cách nào đó mà tác giả đã đưa chúng ta trở về sân ga tuổi thơ với những khao khát và rạo rực. Ngồi khóc trên cây đã giúp độc giả tìm lại được chính mình trong từng xúc cảm chân thật nhất, từ đó hoài niệm về một thời quá vãng.

Nguyễn Nhật Ánh đã lấy hồi ức làm điểm tựa để viết nên Ngồi khóc trên cây, nhân vật tôi là tấm gương phản chiếu nỗi nhớ của chính nhà văn, từ đó khắc họa nên một bức tranh tuyệt đẹp về tuổi thơ, tình yêu và quê hương xứ sở.

hinh anh bia cuon sach ngoi khoc tren cay nguyen nhat anh e1601311572890 - Ngồi khóc trên cây: Mối tình vương mùi nắng cũ
Hình ảnh bìa cuốn sách Ngồi khóc trên cây của Nguyễn Nhật Ánh

Có những buổi chiều nắng vẫn chưa kịp tắt, xa xa đã nghe thấy tiếng cười của lũ trẻ làng Đo Đo phát ra từ con ngõ tràn đầy gió, tình bạn đó đã vẽ nên một bầu trời tuổi thơ trước mắt độc giả, nó như dòng suối mát lành xoa dịu cho những tâm hồn khô cằn, để khi nhớ lại ký ức ấy vẫn vẹn nguyên như thuở ban đầu.

Văn học thiếu nhi không chỉ làm đẹp cho tâm hồn con người mà còn góp phần hướng chúng ta đến lối sống giàu lòng nhân ái, vị tha và Ngồi khóc trên cây chính là một minh chứng cho điều trên. Cuốn sách đã khơi gợi trong lòng độc giả nỗi nhớ về quê hương, nơi chứa đựng những hồi ức đầu tiên và ước mơ đẹp nhất trong cuộc đời con người.

“Những ký ức tuổi thơ, nhắc nhở tôi về một thế giới quyến rũ nơi mà tôi không có lấy một lần đi đứng tử tế, toàn chạy nhảy, té ngã, trầy xước trong những cuộc trường chinh lem luốc bất tận ngoài đường sá, bụi bờ với lũ bạn nghịch ngợm.” 

– Ngồi khóc trên cây

Với ngôn ngữ giản dị, cuốn sách đã chinh phục chúng ta bằng con mắt trong veo của những đứa trẻ thơ dại, Nguyễn Nhật Ánh không chỉ góp phần vào việc hình thành và phát triển nhân cách con người mà còn hướng đến cái đẹp tâm hồn, từ đó nhà văn có thể truyền tải đến bạn đọc nhiều thông điệp đầy tính nhân văn.

Minh Minh