Mùa xuân năm hai mươi tuổi, Sumire yêu lần đầu tiên trong đời… một tình yêu thực sự vĩ đại. Người tình Sputnik của cô lớn hơn cô mười bảy tuổi. Đã có gia đình. Là phụ nữ. Mùa thu năm hai mươi hai tuổi, Sumire cùng người tình Sputnik của cô đi Hy Lạp. Và cô đột nhiên biến mất. Không vết tích, không lý do, không cách lý giải...”

Một năm về trước khi lang thang sau buổi học chiều, tôi tình cờ lướt ngang những dòng chữ trên bìa sách Người tình Sputnik của nhà văn Haruki Murakami. Vốn đã quen thuộc với văn chương của bác Haruki, tôi không ngần ngại lấy cuốn sách có bìa màu vàng cam, in bóng một người con gái đầy gợi cảm và đó cũng là ấn tượng đầu tiên của tôi về Người tình Sputnik.

Ảnh bìa sách người tình Sputnik
Ảnh bìa sách người tình Sputnik của Haruki Murakami

Dù mọi người vẫn thường nói rằng đừng bao giờ nhìn vào trang bìa mà đánh giá một quyển sách nhưng trong thế giới quan của tôi, việc trang bìa một quyển sách được bày trí từ bố cục đến màu sắc thế nào đều vô cùng quan trọng. B

ìa sách mang đến cảm giác khá ngại ngùng nhưng cũng hết sức tò mò vì nó khác biệt so với những tác phẩm đã từng xuất bản tại Việt Nam của tác giả Haruki Murakami. Để rồi không chút chần chừ, từng trang giấy được mở ra và tôi như bị cuốn vào câu chuyện của ba nhân vật K – Sumire – Miu.

Câu chuyện được kể qua góc nhìn của nhân vật xưng tôi không rõ tên, chỉ được biết đến là “K”.  Bằng giọng điệu chậm rãi mang đậm vẻ hồi cố từ K, câu chuyện Người tình Sputnik được mở đầu bằng chuyện tình của Sumire với người phụ nữ gốc Hàn tên Miu.

Một tình yêu mãnh liệt, một cơn lốc xoáy thực sự quét qua các bình nguyên- san phẳng tất cả những gì nó gặp trên đường, tung mọi thứ lên trời, xé chúng ra từng mảnh, nghiền nát thành từng miếng. Cơn lốc không hề giảm cường độ khi băng qua đại dương, biến ĂngkoVat thành đống hoang tàn, thiêu cháy rừng già Ấn Độ với hổ báo và muôn loài, rồi biến thành cơn bão cát sa mạc vùng vịnh Ba Tư, chôn vùi cả một thành phố pháo đài kì lạ dưới biển cát.

Ngay khoảnh khắc Miu chạm vào tóc cô, Sumire đã yêu, giống như cô đang băng qua cánh đồng thì đùng một cái, một tia sét giáng thẳng xuống đầu cô. Và rồi chuyện gì đến thì cũng đến, tựa hồ cánh hoa rơi xuống dòng nước chảy xuôi mà hoa thì cứ rơi, nước vẫn cứ vô tình chảy, Sumire được Miu mời đến làm thư kí riêng.

Từ những trang đầu quyển sách, Sumire đã khiến tôi ấn tượng vì cô là mẫu người dám nghĩ dám làm, Sumire không ngần ngại từ bỏ việc học mà cô cảm thấy nó thật vô nghĩa để theo đuổi con đường viết tiểu thuyết như thể nó chính là đức tin, là con đường đúng đắn nhất mà cô chọn.

Nhưng rồi khi cô rơi vào tình yêu với Miu, cô gần như từ bỏ đức tin của chính mình, ngừng viết tiểu thuyết và ngừng hút thuốc lá. Điều này dễ làm tôi nghĩ rằng những nhân vật trong tiểu thuyết dù có thế nào thì vẫn giống như những con người sống trong thế giới thực tại, đều có thể sẽ vì một ai đó mà từ bỏ mọi tiêu chuẩn đã đặt ra cho mình trước đây.

Với nhân vật Sumire này cũng thế, cô khiến tôi cảm thấy quá đỗi thân thuộc đến lạ kì.

Sách người tình sputnik bản tiếng Anh
Người tình Sputnik phiên bản tiếng Anh – Sputnik Sweetheart

Tuy nhiên nếu có ai hỏi tôi có ấn tượng mạnh với nhân vật nào trong Người tình Sputnik nhất thì tôi xin được phép trả lời rằng đó là K, tôi cực kì yêu thích nhân vật này ở tình yêu của anh dành cho Sumire, kể cả khi anh biết Sumire đã yêu Miu thì tình yêu ấy vẫn ngày càng nhiều hơn.

Anh quan tâm Sumire vào những lúc cô gặp khó khăn, lúc cô chuyển nhà, vào những lúc ba giờ sáng và cả khi Sumire mất tích như một làn khói tại Hy Lạp. K đã nói rằng anh muốn gặp Sumire khủng khiếp, K đã nói rằng dù Sumire có phải là một kẻ đồng tính vô tích sự hay không thì cũng chẳng vấn đề gì hết.

Giống như Những ca khúc thành công nhất của Bobby Darin mà lại thiếu mất “Mack the Knife” thì cuộc đời của K nếu thiếu Sumire cũng thế thôi. Ở bên một người đàn ông yêu mình, muốn mình hơn bất cứ thứ gì trên đời hay một người phụ nữ làm cho mình cảm thấy như bị cuốn tung đi trong một cơn bão, nếu đề cập đến chuyện tình trong Người tình Sputnik thì tôi nghĩ Sumire đã có cho mình sự lựa chọn.

Có một điều gần như chắc chắn rằng không thể không đề cập đến trong những áng văn của bác Haruki nói chung và Người tình Sputnik nói riêng là sự cô đơn diễn ra trong xuyên suốt tác phẩm. Nếu bạn đã đọc qua Rừng Na Uy với bối cảnh thập niên 1960 mang màu sắc huyền ảo, siêu thực và nhuốm đầy sự giản dị tinh tế một cách trần trụi mà tự nhiên trong cốt lõi câu chuyện thì Người tình Sputnik hẳn là cuốn sách không thể bỏ lỡ.

Đã qua rồi cái chết đến tự nhiên như một chiếc gối êm, Người tình Sputnik là những áng văn về cái chết đến từ sự ly khai trong tâm hồn. Sự cô đơn cùng cực tưởng chừng bí bách tựa hồ những vệ tinh bay theo quỹ đạo của riêng mình chỉ ngẫu nhiên lướt qua nhau trong một vài khoảnh khắc ngắn ngủi rồi lại trở về sự đơn độc trầm mặc cho chính bản thân để chờ đến giây phút bùng cháy và tan biến vào hư vô.

Ảnh minh họa cho cuốn Sputnik Sweetheart
Ảnh minh họa cho cuốn Sputnik Sweetheart

Văn chương của Haruki Murakami lúc nào cũng tràn đầy ma thuật đặc tả những con người rất đỗi bình thường trong xã hội nhưng diễn biến nội tâm và câu chuyện ẩn khuất trong mỗi con người họ lại vô cùng rắc rối đến mức người đọc phải bứt rứt khó chịu.

Và tương tự những tác phẩm khác, Người tình Sputnik được lồng ghép những bản nhạc cổ điển, nhạc hòa tấu và đậm chất triết lý hình tượng hóa thật mà như không thật. Những nhân vật trong các tác phẩm của nhà văn đều mang một vẻ cô độc đẹp đẽ biểu trưng cho chính mình, như thể họ cô đơn cùng nỗi cô đơn của nhân loại.

Phải chăng tận cùng của sự sống chính là sự cô độc? Chúng ta đến với thế giới này một cách cô đơn và đến khi chúng ta ra đi cũng vậy. Phải chăng chúng ta đều cô đơn, nếu có khác thì chỉ là chúng ta cô đơn theo những cách khác nhau thôi?

Cả ba nhân vật K, Sumire và Miu đều là những vệ tinh, những khối kim loại lơ lững trong vũ trụ. Tình yêu của cả ba người dành cho đối phương đến cuối cùng vẫn không được đáp lại, cả ba người đều bối rối trong việc tìm kiếm bản ngã của bản thân và có lẽ suốt cuộc đời này họ vẫn sẽ luôn tự chất vấn bản thân rằng họ là ai mà ai là họ? Liệu linh hồn là cái tôi hay thể xác là cái tôi? Rốt cuộc họ là ai trong thế giới này?

Xuyên suốt tác phẩm dường như là lời bộc bạch của nhà văn đến với độc giả : Tôi là một kẻ cô đơn trong chính thế giới của tôi. Tôi – tìm hiểu – suy nghĩ – chấp nhận những vấn đề – khuôn khổ – hình mẫu mà chính bản thân mỗi người chúng ta áp đặt lên mình lẫn áp đặt lên người khác.

Thế nhưng cái kết của Người tình Sputnik có lẽ sẽ luôn khiến tôi khắc khoải vì không biết đến lúc đối mặt với những bản ngã của mình, ở thế giới thực tại lẫn thế giới song song nào đó thì liệu tôi sẽ đón nhận thế nào.

Có khi tôi sẽ trở nên giống nhân vật Miu, hiểu được phần nào bản ngã của chính mình nhưng khó có thể chấp nhận được. Hoặc có khi tôi sẽ như K, sẽ cảm thấy cái tôi của mình nhạt đi một ít và chơi vơi giữa thực thực hư hư để rồi cố gắng sống tiếp tục những tháng ngày còn lại của thực tại.  

Nhìn chung Người tình Sputnik là một tác phẩm đáng đọc và đặc biệt dành cho những ai mới đến với thế giới của Haruki Murakami. Không dồn dập tách biệt quá rõ rệt thế giới song hành kỳ ảo như Biên niên ký chim vặn dây cót cũng không lướt qua nhẹ tênh như Lắng nghe gió hát, Người tình Sputnik là áng văn hiếm hoi của Haruki Murakami viết về đề tài đồng tính, tuy nhiên đó không phải là yếu tố để “câu” người đọc.

Có thể nói một trong những sự tinh tế của Người tình Sputnik chính là việc tình yêu đồng giới được đưa vào hết sức tự nhiên và những người yêu đồng giới cũng là những con người bình thường thông qua việc khắc họa nội tâm sâu sắc của tuyến nhân vật:

Sumire – một cô nàng lập dị vốn chẳng hiểu nỗi dục vọng là gì. Miu – một người phụ nữ hoàn hảo nhưng mang trong mình những uẩn ức tình dục. K – một thầy giáo đem lòng yêu sâu sắc người bạn thân mình dù biết cô đồng tính nhưng anh vẫn trân quý cô.

Tuy vậy, Người tình Sputnik vẫn mang dấu ấn đặc trưng của bác Haruki về triết lý tình yêu cho – nhận và được – mất cùng sự mơ hồ khó nắm bắt mà chỉ khi đọc chúng ta mới có thể cảm nhận được những khao khát mãnh liệt, những cái tôi đơn độc khốn cùng lang thang trong vũ trụ.

Và bất kì ai cũng thế, khi đứng trước tình yêu, họ vẫn chỉ là những con người bình thường, bối rối với những khát khao được yêu, được gần gũi, được chạm vào nhau cả về thể xác lẫn tinh thần. Hay nhiều hơn nữa, Người tình Sputnik là cả một hành trình tìm kiếm bản ngã của mỗi con người chúng ta trong thế giới này.

Cuối cùng, tôi xin được dùng một trong những đoạn tôi thích nhất trong tác phẩm để kết thúc bài viết mang tính cảm nhận cá nhân tôi như sau:

Có lẽ ở một nơi xa xôi, tất cả mọi thứ đã lặng lẽ mất đi từ lúc nào rồi. Hay ít ra là có một nơi yên tĩnh, ở đó mọi việc có thể biến mất khi hòa lẫn vào nhau thành một hình thù đơn lẻ, chồng chéo. Và khi chúng ta sống cuộc sống của chúng ta là chúng ta khám phá – bằng cách kéo về phía mình những sợi chỉ mảnh gắn với mỗi người – những gì đã mất đi. Tôi nhắm mắt cố nhớ lại xem trong rất nhiều cái mất mát đẹp đẽ kia, cái nào là của mình. Kéo chúng lại gần hơn, giữ lấy chúng. Trong khi biết rằng cuộc sống của chúng đã trôi qua.

Vĩnh Nghi