Người tình Sputnik là một trong những tiểu thuyết nổi tiếng của nhà văn Haruki Murakami, được phát hành vào năm 1999 tại Nhật Bản và xuất hiện tại Việt Nam chỉ chưa đầy mười năm sau đó.

Tác phẩm xoay quanh mối tình đầy đau buồn của ba nhân vật K, Sumire và Miu, họ đến với tình yêu bằng tất cả sự nồng nhiệt và chân thành nhưng tiếc thay, những tình cảm ấy đều không được đền đáp.

Vì lẽ đó, Người tình Sputnik đã để lại trong lòng độc giả nhiều cảm xúc thăng trầm về câu chuyện tình ngang trái của ba người họ và đặc biệt hơn, cuốn sách chính là sự công nhận tài năng của tác giả Haruki Murakami trên nền trời văn học Nhật Bản.

Haruki Murakami và hành trình khẳng định phong cách văn chương

Haruki Murakami là tiểu thuyết gia nổi tiếng người Nhật, ông được biết đến cả trong và ngoài Nhật Bản nhờ những tác phẩm xuất sắc, được dịch sang nhiều ngôn ngữ khác nhau và lưu truyền rộng rãi trên thế giới.

Haruki Murakami còn được xem là một “hiện tượng” của nền văn học Nhật Bản đương đại khi các tiểu thuyết nổi tiếng của nhà văn được chuyển thể thành phim và thu hút nhiều khán giả như Lắng nghe gió hátChú chó nhỏ của cô gái trong lòng đất hay Rừng Na Uy.

nguoi tinh sputnik hinh anh 1 4 e1620478185526 - Người tình Sputnik và nét cô độc biểu trưng của Haruki Murakami
Chân dung nhà văn Haruki Murakami

Để có thể trở thành một tác gia lớn và mang tầm ảnh hưởng không nhỏ đối với nền văn học xứ phù tang, cây bút Người tình Sputnik đã tạo cho riêng mình một phong cách văn chương mới lạ và độc đáo.

Dễ hiểu khi ông xuất thân trong gia đình có bố mẹ là giáo viên văn học, bản thân lại được tiếp cận văn hóa phương Tây từ sớm nên Haruki Murakami trở nên nổi bật so với các nhà văn khác. Lời văn của ông toát lên sự thoáng đạt và uyển chuyển, trái ngược với lối diễn đạt cứng nhắc và chú trọng vào từ ngữ thời bấy giờ.

Bắt đầu sáng tác khi cận kề ba mươi nhưng Haruki Murakami đã thành công ngay từ tiểu thuyết đầu tiên. Lắng nghe gió hát, tác phẩm ấy đã giúp ông đoạt Giải thưởng Văn học Gunzo và được chuyển thể thành phim không lâu sau đó.

Bước đầu rực rỡ của sự nghiệp văn chương đã thôi thúc nhà văn xuất bản liên tiếp hai cuốn sách Pinball, 1973 và Cuộc săn cừu hoang. Chúng kết hợp với Lắng nghe gió hát để tạo thành “bộ ba” đặc sắc nhất trong kho tàng tiểu thuyết của ông.

nguoi tinh sputnik hinh anh 2 e1620478203806 - Người tình Sputnik và nét cô độc biểu trưng của Haruki Murakami
Lắng nghe gió hát là tác phẩm thuộc “bộ ba” nổi tiếng của nhà văn

Sau khi “bộ ba” ấy thành công vang dội, Haruki Murakami dần tạo được tiếng vang trong lòng độc giả, điều đó như bước đệm vững chắc giúp vị tác giả tài năng phát triển sự nghiệp của mình.

Để rồi sau khi cuốn sách thứ tư, Xứ sở diệu kỳ tàn bạo và chốn tận cùng thế giới ra mắt với nội dung xoay quanh vấn đề lý trí của con người lúc tỉnh táo và khi chìm trong vô thức, ông đã tạo được bước đà để lên tầm cao mới với tác phẩm nổi tiếng bậc nhất, Rừng Na Uy.

Tiểu thuyết này đã đánh dấu cột mốc chói lọi trong cuộc đời văn chương của Haruki Murakami khi bán được hàng triệu bản, cả trong nước lẫn thế giới. Thành tích này giúp Rừng Na Uy trở thành một trong số những cuốn sách gây ảnh hưởng nhất lớn nhất ở Nhật Bản và cả Trung Quốc trong thế kỷ 20.

Sau khi ấn phẩm đỉnh cao ấy ra mắt, cây bút Người tình Sputnik đã chuyển sang sinh sống ở Hoa Kỳ và trở thành giảng viên văn học cho các trường Đại học của bang Massachusetts và New Jersey.

Thế nhưng, niềm đam mê văn chương của ông không hề giảm đi trong khoảng thời gian xa xứ, những tác phẩm mới như Nhảy Nhảy Nhảy, Phía Nam biên giới, phía Tây mặt trời, Biên niên ký chim vặn dây cót lần lượt ra đời vào năm 1988 và 1992.

Nổi bật nhất là Biên niên ký chim vặn dây cót, cuốn sách này đã giúp nhà văn đạt Giải thưởng văn học Yomiuri khi kết hợp khuynh hướng hiện thực và tưởng tượng trong việc tố cáo tội ác chiến tranh ở Mãn Châu, một vấn đề nhạy cảm thời bấy giờ.

nguoi tinh sputnik hinh anh 3 e1620478164333 - Người tình Sputnik và nét cô độc biểu trưng của Haruki Murakami
Bìa sách tác phẩm Biên niên ký chim vặn dây cót

Với phong cách sáng tác độc đáo, Haruki Murakami đã mang đến một làn gió mới đậm chất hiện thực cho những tác phẩm văn chương của mình.

Trở về Nhật Bản sau khi đất nước đối mặt với cơn động đất và vụ nổ hạt nhân, ông đã đưa những yếu tố hiện thực xung quanh những thiên tai ấy vào truyện ngắn Đường xe điện ngầmSau cơn động đất.

Tuy nội dung của truyện không thật sự thu hút nhưng bức tranh về xã hội Nhật Bản mà Haruki vẽ lên đã khiến độc giả phần nào sửng sốt.

Từng tác phẩm ra đời là từng bước đi vững chắc trong hành trình khẳng định phong cách văn chương của Haruki Murakami, nhà văn đã trở thành một ngôi sao sáng trên nền trời văn học Nhật Bản với tài năng và những thành công vang dội của mình.

Không ngủ quên trên đỉnh cao, ông vẫn tiếp tục sáng tác tiểu thuyết và chúng đều giữ được nét riêng của tác giả. Một trong số đó là Người tình Sputnik, cuốn sách mang một nét biểu trưng khi xoay quanh tình yêu đồng tính và được xem như sự phá cách của tác giả.

Tác phẩm được thuật lại dưới góc nhìn của nhân vật “tôi” tên K, anh đã yêu người bạn thân Sumire nhưng mối tình ấy không được đền đáp. Sumire đã có tình cảm với một người phụ nữ hơn cô mười bảy tuổi và cũng giống như K, cô phải trải qua muôn vàn cay đắng trong chuyện tình của mình.

Người tình Sputnik và những tâm hồn mong mỏi tình yêu

Đến với Người tình Sputnik, độc giả sẽ dễ dàng nhận thấy phong cách mới của nhà văn Haruki Murakami. Khi cốt truyện xoay quanh vấn đề tình yêu muôn thuở nhưng lại viết về tình cảm giữa những người đồng giới, vấn đề chưa thật sự phổ biến trong văn học tại thời điểm đó.

Thế nhưng, tác phẩm vẫn có sức ảnh hưởng to lớn đối với nền văn chương thế giới. Cuốn sách đã được tái bản nhiều lần kể từ lần đầu ra mắt cho đến nay, điều này nhằm thỏa mãn niềm yêu thích mà độc giả dành cho tác giả Haruki Murakami.

nguoi tinh sputnik hinh anh 4 - Người tình Sputnik và nét cô độc biểu trưng của Haruki Murakami
Bìa sách tác phẩm Người tình Sputnik

Người tình Sputnik mở đầu bằng chuyện tình của Sumire với người phụ nữ gốc Hàn tên Miu, giọng điệu chậm rãi mang đậm vẻ hồi cố từ nhân vật K đã khiến tiểu thuyết trở nên nhẹ nhàng nhưng đầy thu hút.

Mùa xuân năm hai mươi tuổi, Sumire yêu lần đầu tiên trong đời… một tình yêu thực sự vĩ đại. Người tình Sputnik của cô lớn hơn cô mười bảy tuổi. Đã có gia đình. Là phụ nữ. Mùa thu năm hai mươi hai tuổi, Sumire cùng người tình Sputnik của cô đi Hy Lạp. Và cô đột nhiên biến mất. Không vết tích, không lý do, không cách lý giải...”

Sumire và K là bạn thân từ những ngày ngồi trên giảng đường, cả hai đã cùng nhau trải qua khoảng thời gian tươi đẹp của thời sinh viên cho đến lúc trưởng thành. Khi K trở thành giáo viên tiểu học và Sumire là một tiểu thuyết gia, họ vẫn giữ mối quan hệ thân thiết ấy.

K đem lòng yêu say đắm người bạn thân nhưng Sumire không đáp lại tình cảm của anh, trái tim cô đã thuộc về người phụ nữ lớn hơn mình mười bảy tuổi, Miu. Sumire đã rung động ngay từ khoảnh khắc Miu chạm vào tóc cô, tựa hồ một cánh hoa rơi xuống dòng nước chảy.

Từ những trang đầu của tác phẩm, Sumire đã khiến độc giả ấn tượng khi xuất hiện với hình ảnh một nhân vật dám nghĩ dám làm. Cô sẵn sàng từ bỏ việc học, điều được cho là vô nghĩa để theo đuổi con đường viết tiểu thuyết.

Để rồi, cô hoàn toàn thay đổi khi rơi vào tình yêu, người con gái ấy chấp nhận từ bỏ nghề nghiệp yêu thích để trở thành thư ký riêng cho Miu, tất cả cũng vì khao khát được ở cạnh người mình thầm thương.

Sumire vì Miu mà bỏ lại ước mơ tiểu thuyết gia, cô giống những người sống trong thực tại, đều có thể vì một ai đó mà bỏ đi mọi tiêu chuẩn cuộc sống.

“Một tình yêu mãnh liệt, một cơn lốc xoáy thực sự quét qua các bình nguyên – san phẳng tất cả những gì nó gặp trên đường, tung mọi thứ lên trời, xé chúng ra từng mảnh, nghiền nát thành từng miếng. Cơn lốc không hề giảm cường độ khi băng qua đại dương, biến ĂngkoVat thành đống hoang tàn, thiêu cháy rừng già Ấn Độ với hổ báo và muôn loài, rồi biến thành cơn bão cát sa mạc vùng vịnh Ba Tư, chôn vùi cả một thành phố pháo đài kì lạ dưới biển cát.”

Thế nhưng, đằng sau mối tình đơn phương của Sumire là tình yêu thầm lặng và đầy chân thành của nhân vật K dành cho người bạn thân của mình.

Tấm lòng của K đã khiến độc giả cảm động khi tình cảm anh dành cho Sumire vẫn không thay đổi, ngày một nhiều hơn dẫu người anh yêu có từ chối và dành nhớ mong cho người khác.

K quan tâm cô hơn cả bản thân mình, chàng trai ấy luôn giúp đỡ Sumire vào những lúc khó khăn và lo lắng không ngừng khi cô mất tích như một làn khói tại Hy Lạp. Anh thương nhớ Sumire da diết, vấn đề giới tính của cô không thể ngăn nổi tình yêu của K.

Cuộc đời K không thể thiếu đi người con gái ấy, giống như những ca khúc thành công nhất của Bobby Darin không thể thiếu mất Mack the Knife, K yêu Sumire bằng tất cả chân thành và mong một ngày cô sẽ về bên anh.

nguoi tinh sputnik hinh anh 5 e1620478236378 - Người tình Sputnik và nét cô độc biểu trưng của Haruki Murakami
Người tình Sputnik phiên bản tiếng anh

Một mối tình vượt qua những định kiến xã hội và tưởng như sẽ nở hoa khi K vẫn yêu Sumire dù cô là người đồng tính nhưng tiếc thay, cả hai người họ không thể bước qua giới hạn bạn bè.

Sự chấp nhận về con người thật mà K dành cho người bạn tri kỷ đã không khiến Sumire đem lòng yêu anh, trái tim cô đã thuộc về một người khác. Dẫu điều đó đem lại đau đớn, cô vẫn tha thiết yêu thương và mong mỏi nhận được tình yêu từ Miu.

Haruki Murakami đã thật sự thành công với lối văn chương tràn đầy ma thuật khi đặc tả những con người rất đỗi bình thường trong xã hội, đó là những diễn biến nội tâm và câu chuyện ẩn khuất trong mỗi nhân vật, chúng đều có phần tương đồng với độc giả.

Bên cạnh đó, Người tình Sputnik còn được lồng ghép những ca từ cổ điển đậm chất triết lý. Những nhân vật trong tác phẩm của nhà văn đều mang một vẻ cô độc đẹp đẽ biểu trưng cho chính mình, như thể họ cô đơn cùng nỗi cô đơn của nhân loại.

Nét đẹp của những trái tim cô đơn trong Người tình Sputnik

Trong những tác phẩm của Haruki Murakami, sự cô đơn luôn là chủ đề được tác giả tập trung khai thác. Trái ngược với Rừng Na Uy huyền ảo, siêu thực và tinh tế, Người tình Sputnik chính là những áng văn về cái chết đến từ sự ly khai trong tâm hồn.

Sự cô đơn đến tận cùng tựa những vệ tinh bay theo quỹ đạo của riêng mình, chúng ngẫu nhiên lướt qua nhau trong vài khoảnh khắc ngắn ngủi để rồi trở về sự đơn độc trầm mặc vốn có, chờ đến giây phút bùng cháy và tan biến vào hư vô.

Ba nhân vật K, Sumire và Miu đều là những vệ tinh, những khối kim loại lơ lửng trong vũ trụ. Tình yêu của họ dành cho đối phương đến cuối cùng vẫn không được đáp lại, hiện thân của những con người ấy dễ khiến độc giả liên tưởng đến những cá thể cô đơn.

Tác phẩm như lời bộc bạch của nhà văn gửi đến độc giả, nhắn nhủ rằng chúng ta đều là những kẻ cô đơn trong thế giới của riêng mình. Mỗi người rồi sẽ tự tìm hiểu, suy nghĩ và chấp nhận những khuôn khổ, hình mẫu mà chính họ tự áp đặt lên bản thân.

nguoi tinh sputnik hinh anh 6 e1620479043451 - Người tình Sputnik và nét cô độc biểu trưng của Haruki Murakami
Tác phẩm mang một lối văn chương nhẹ nhàng nhưng đầy sức thu hút (Ảnh minh họa)

Thế nhưng, kết thúc của Người tình Sputnik đã để lại cho bạn đọc sự khắc khoải về việc đối mặt với con người thật của chính mình. Suy nghĩ và cảm xúc của nhân vật trong tác phẩm phần nào tương đồng với con người ở thế giới hiện tại, mỗi chúng ta đều có những nỗi băn khoăn riêng.

Nếu như nhân vật Miu đã hiểu được phần nào bản ngã của chính mình qua thời gian ở cạnh Sumire thì nhân vật K lại cảm thấy cái tôi của mình mờ nhạt đi, anh thấy bản thân đang chơi vơi giữa thực tại, chỉ biết cố gắng sống tiếp những tháng ngày sau.

Có lẽ ở một nơi xa xôi, tất cả mọi thứ đã lặng lẽ mất đi từ lúc nào rồi. Hay ít ra là có một nơi yên tĩnh, ở đó mọi việc có thể biến mất khi hòa lẫn vào nhau thành một hình thù đơn lẻ, chồng chéo. Và khi chúng ta sống cuộc sống của chúng ta là chúng ta khám phá – bằng cách kéo về phía mình những sợi chỉ mảnh gắn với mỗi người – những gì đã mất đi. Tôi nhắm mắt cố nhớ lại xem trong rất nhiều cái mất mát đẹp đẽ kia, cái nào là của mình. Kéo chúng lại gần hơn, giữ lấy chúng. Trong khi biết rằng cuộc sống của chúng đã trôi qua.

Khác với sự dồn dập tách biệt của thế giới song hành kỳ ảo trong Biên niên ký chim vặn dây cót hay sự nhẹ nhàng lướt qua của Lắng nghe gió hát, Người tình Sputnik là áng văn hiếm hoi của Haruki Murakami viết về đề tài đồng tính, dù đó không phải là yếu tố chính để thu hút người đọc.

Có thể nói, tác giả rất tinh tế trong việc khắc hoạ tình yêu đồng giới một cách tự nhiên thông qua nội tâm sâu sắc của tuyến nhân vật. Những người đồng tính cũng chỉ là những con người bình thường trong xã hội, họ đều có cảm xúc mãnh liệt về tình yêu thương.

Ngoài ra, tác phẩm còn mang dấu ấn đặc trưng của nhà văn về triết lý tình yêu cho – nhận và được – mất cùng sự mơ hồ khó nắm bắt mà chỉ khi lướt qua từng trang giấy, độc giả mới có thể cảm nhận được những khao khát mãnh liệt, những cái tôi đơn độc khốn cùng lang thang trong vũ trụ.

Hơn thế nữa, bất kỳ ai cũng có những khát khao về tình yêu. Họ luôn muốn được gần gũi, được chạm vào nhau về thể xác lẫn tinh thần, Người tình Sputnik chính là áng văn mô phỏng hành trình tìm kiếm bản ngã của mỗi người chúng ta trong thế giới này.

Nam Phương