Chạy bộ là môn thể thao quen thuộc đối với nhân loại, đã có nhiều cuộc thi chạy bộ được tổ chức với sự tham gia của các vận động viên tài năng đến từ mọi nơi trên thế giới và đang ngày càng được khán giả đón nhận.

Tuy nhiên, Christopher McDougall lại tạo nên một cuộc đua hoàn toàn khác, ông quy tụ những con người siêu phàm về chạy bộ để thi đấu cùng một bộ lạc ẩn dật nhưng bền bỉ nhất mọi thời đại.

Sinh ra để chạy chính là cuộc đua kỳ thú ấy, tác phẩm như một chuyến phiêu lưu đến vùng đất xa xôi, hẻo lánh kiếm tìm những đối thủ sáng giá, có thể đối đầu các nhà chạy bộ vô địch của nước Mỹ và tạo nên cuộc đua vĩ đại chưa từng có.

Christopher McDougall và công cuộc tìm kiếm bí mật về chạy bộ

Christopher McDougall là cựu phóng viên của The Associated Press và hiện nay là biên tập viên tự do của tạp chí Men’s Health, ông viết bài cho tờ Esquire, Thời báo New York và đã ba lần lọt vào chung kết Giải thưởng Tạp chí Quốc gia.

Tác giả có niềm yêu thích với việc chạy bộ, ông thường chạy bộ trong trang trại Amish gần nhà ở vùng nông thôn Pennsylvania. Có lẽ vì sự yêu mến môn thể thao này mà McDougall đã tìm đến các khía cạnh khoa học của chạy bộ, từ đó viết nên tác phẩm lôi cuốn nhiều độc giả.

“Là một người chạy bộ hơn năm mươi năm, tôi thực sự ngưỡng mộ và thích thú những nhân vật trong Sinh ra để chạy của Christopher McDougall. Họ là những con người thực, thể hiện niềm đam mê của mình theo cách rất riêng.” – Jeff Galloway, U.S. Olympian

Sinh ra để chạy được xuất bản lần đầu tiên vào năm 2009 và đã nhận được nhiều đánh giá tích cực về mặt nội dung, có lẽ tác phẩm đã phần nào tác động đến ý thức của con người về chạy bộ khi có nhiều người biết rõ nhưng ít khi thực hành môn thể thao này.

Sinh ra để chạy, Sinh ra để chạy: Hành trình đi tìm người chạy bộ vĩ đại
Sinh ra để chạy đã nhận được không ít ngợi khen từ độc giả

Tác giả vốn là người yêu thích chạy bộ nhưng ông thường xuyên gặp chấn thương, đã có không ít lần ông phải đi gặp bác sĩ vì sự đau đớn trên đôi chân của mình.

Thế nhưng, đâu đó sau núi Copper Canyon ở nước Mỹ lại xuất hiện một bộ tộc luôn ẩn mình khỏi thế giới loài người với tên gọi Tarahumara, họ là những con người bí ẩn nhất thế giới, bí ẩn tới mức chỉ được biết đến với biệt danh của mình.

Họ được coi là những người bền bỉ nhất mọi thời đại khi phải chạy một quãng đường siêu dài nhưng không biết mệt, không có lấy một giây phút nghỉ ngơi, ngược lại còn chạy nhanh hơn người thường gấp mấy lần.

Điều đó đã làm cho McDougall tò mò về con người bộ tộc, ông luôn thắc mắc tại sao họ không mắc phải bất kì chấn thương nào khi chạy đường dài như thế, ông muốn tìm hiểu về bộ lạc Tarahumara đầy bí ẩn kia và nhờ đó, tác phẩm được ra đời.

Sinh ra để chạy và hành trình đi tìm dấu chân người chạy bộ vĩ đại

Christopher McDougall đã thuật lại hành trình chông gai đi tìm bí mật của bộ tộc người Tarahumara một cách nhẹ nhàng nhưng đầy lôi cuốn với giọng văn sâu sắc, dẫn dắt người đọc đến vùng đất bị che phủ bởi thời gian.

Sinh ra để chạy không đơn thuần là câu chuyện của những con người chạy bộ và công cuộc vén bức màn bí mật mà tác giả đang hướng tới, tác phẩm còn là một hành trình vượt thời gian và không gian, đi ngược về lịch sử xa xưa của nhân loại mà tìm hiểu về một trong những kỹ năng cơ bản nhất của loài người.

Ông đã giúp độc giả hiểu rõ hơn về bộ môn chạy bộ cũng như nhìn thấy rõ cảm xúc, suy nghĩ của các vận động viên, từ đó mọi người có thể hiểu thêm về thể thao và biết cách khiến bản thân yêu thích vận động.

Sinh ra để chạy, Sinh ra để chạy: Hành trình đi tìm người chạy bộ vĩ đại
Bìa sách tác phẩm trong lần đầu ra mắt bạn đọc

Thoạt đầu, tác giả khiến người đọc khó hiểu vì những từ ngữ chuyên ngành liên quan đến chạy bộ, bởi lẽ Sinh ra để chạy vốn dựa trên khía cạnh khoa học của môn thể thao để phần nào tăng tính thuyết phục và khách quan cho tác phẩm.

Dù vậy, tác giả luôn biết cách thu hút bạn đọc khi ngay sau đó, ông chuyển sang sử dụng từ ngữ quen thuộc, nhẹ nhàng và mạch văn hấp dẫn khiến chúng ta khó thoát khỏi thế giới thể thao của McDougall.

“Tại sao vài người trong chúng ta mỗi sáng khi Mặt trời mọc có thể chạy như chúa sơn lâm hay Bannister, trong khi đám còn lại cần cả vốc thuốc giảm đau ibuprofen chỉ để đặt chân xuống sàn nhà?”

Ấn phẩm là hành trình lần theo dấu chân của người Tarahumara để tìm hiểu tại sao họ có thể trở thành bộ tộc siêu phàm nhất thế giới về chạy bộ, đồng thời đây còn là công cuộc tìm kiếm những vận động viên cự phách nhất nước Mỹ để bắt đầu một cuộc đua chưa từng có.

Theo tác giả, Tarahumara là bộ tộc của những con người bí ẩn, họ sống trong những hang động trên vách đá và biết cách ngụy trang tài tình để không ai có thể phát hiện ra họ.

“Từ khi trốn chạy vào vùng đất không người 400 năm trước, người Tarahumara đã dành thời gian để biến nghệ thuật tàng hình của mình thành hoàn hảo. 

Đa phần người Tarahumara vẫn đang sống trong các hang động cheo leo trên vách đá, chỉ có thể leo lên bằng các cây sào dài; khi đã vào bên trong, họ sẽ rút cây sào ra và biến mất sau bờ đá.

Những người khác lại sống trong các túp lều được ngụy trang tài tình đến mức, nhà thám hiểm người Na Uy Carl Lumholtz từng giật thột khi đi qua cả ngôi làng Tarahumara mà tịnh không thấy bóng người hay nhà cửa.”

Hành trình đi tới nơi ở của người Tarahumara luôn tiềm ẩn nguy hiểm, vùng Copper Canyon luôn là nơi trú ngụ của các băng đảng, bọn cướp, lũ buôn ma túy nên chỉ cần vài tiếng động nhỏ, những người đi qua nơi này có thể dễ dàng mất mạng.

Đã có nhiều người đặt chân đến Copper Canyon và không thấy trở lại, tác giả gọi nơi này là “tam giác quỷ Bermuda trên bộ”, rất khó có người sống sót để quay về khi bước vào vùng đất ghê sợ này.

Sinh ra để chạy, Sinh ra để chạy: Hành trình đi tìm người chạy bộ vĩ đại
Copper Canyon (Mexico) là nơi ẩn mình của tộc người Tarahumara

Trái ngược với nơi ở đầy nguy hiểm, người Tarahumara lại vô cùng hiền lành, nhút nhát, họ không biết đánh nhau, chiến tranh hay bóc lột phụ nữ, trẻ em. Họ sống biệt lập và rụt rè, ngại tiếp xúc với người lạ và còn biết cách ẩn mình, làm nản lòng những kẻ muốn đuổi theo họ.

Bởi lẽ người Tarahumara trước đây từng bị người Tây Ban Nha chiếm nhà cửa, đất đai và tàn sát bộ tộc. Những người còn lại đã phải chứng kiến nhiều hành động tàn độc của loài người ở thế giới bên ngoài khi họ thẳng tay sát hại bộ tộc mình, để rồi từ đó sống tách biệt với con người, chạy trốn khỏi những rắc rối trong quá khứ.

Hành trình tìm kiếm người Tarahumara của tác giả thật sự khó khăn khi xung quanh là những mối nguy hiểm rình rập, bên cạnh đó còn là sự rụt rè, ngại tiếp xúc của người dân nơi đây. 

Sinh ra để chạy và những con người cự phách về chạy bộ

Bộ tộc Tarahumara còn được biết đến là nơi quy tụ những con người cự phách về chạy bộ, họ có thể chạy không biết mệt, bất kể ai trong bộ tộc đều có khả năng phi thường mà không màng đến độ tuổi, giới tính.

“Họ không bị tiểu đường, phiền muộn, thậm chí còn chẳng già đi; người 50 tuổi có thể chạy thắng cả thanh niên, cụ già 80 tuổi vẫn có thể chạy marathon trên triền núi.”

Khác với các vận động viên tham gia cuộc thi, người Tarahumara không hề thấy áp lực, căng thẳng xuyên suốt đường đua. Các thí sinh khác luôn lấy giải thưởng và kỷ lục làm mục tiêu, chính vì thế họ phải dốc sức chạy vượt mọi đối thủ và dẫn tới việc bị đuối sức khi cách vạch đích không còn xa.

Sinh ra để chạy, Sinh ra để chạy: Hành trình đi tìm người chạy bộ vĩ đại
Bộ tộc Tarahumara (phải) được coi là bộ tộc chạy bộ bền bỉ nhất thời đại

Tuy họ đều là những nhà vô địch trong các cuộc đua chạy bộ đã diễn ra trước đó nhưng thật khó để có thể vượt qua bộ tộc Tarahumara, tác giả đã khắc họa chi tiết này như để làm rõ hơn cách nhìn của bộ tộc về cuộc đua khác với của những người khác.

“Chúng ta sinh ra để chạy; chúng ta sinh ra bởi vì chúng ta chạy. Tất cả chúng ta đều là Người Chạy Bộ, điều mà người Tarahumara luôn hiểu rõ.”

Sinh ra để chạy như thể là lời nhận định của tác giả dành cho người Tarahumara, có lẽ ông đã phần nào lý giải được tại sao bộ tộc bí ẩn này lại có thể chạy bộ siêu dài mà không ngừng nghỉ.

Bởi lẽ tác giả đã quan sát được tinh thần của họ khi trong suốt đường đua, họ luôn tươi cười, giao tiếp với nhau và không hề có áp lực, căng thẳng. Ngay khi đồng đội mình bị té ngã, họ vẫn tiếp sức, giúp đỡ, không bỏ rơi đồng đội.

“Đó mới thực sự là bí mật của người Tarahumara: họ chưa từng quên tình yêu dành cho chạy bộ. Họ nhớ được rằng chạy bộ chính là nghệ thuật đỉnh cao đầu tiên của nhân loại, là hoạt động sáng tạo theo cảm hứng nguyên thủy.”

Sinh ra để chạy giúp người đọc thấy rõ đường đua khốc liệt hay đối thủ ngang tài ngang sức không thể làm người Tarahumara bồn chồn, lo lắng, họ hiểu rõ tại sao mình có thể chạy bộ bền bỉ như thế và thật sự yêu quý bộ môn thể thao này chứ không phải chạy để giành chiến thắng, đó là lý do giúp tộc người này có thể vượt qua mọi đối thủ trong cuộc thi.

Sinh ra để chạy và sự nhiệt huyết dành cho chạy bộ

Sinh ra để chạy đã thể hiện sâu sắc tình cảm của tác giả dành cho môn thể thao chạy bộ cũng như sự ngưỡng mộ đối với những con người siêu phàm, vận động viên bậc nhất của loài người hay nói đơn giản là Tarahumara.

Ẩn sâu trong tác phẩm, ta có thể thấy Christopher McDougall đã khéo léo phản chiếu hình ảnh của mình cũng như của biết bao người khác, đó là khi tác giả gặp phải những chấn thương trong quá trình chạy bộ hay suy nghĩ của mọi người dành cho việc chạy bộ, chuyện tham gia thi đấu vì giải thưởng hay vì đam mê.

Tác giả đã khắc họa chân thật cảm xúc của từng nhân vật trong Sinh ra để chạy, những câu từ quen thuộc nhưng lại có sức ảnh hưởng to lớn đến độc giả, giúp độc giả hiểu rõ chạy bộ hơn và phần nào biết yêu lấy môn thể thao này.

Sinh ra để chạy, Sinh ra để chạy: Hành trình đi tìm người chạy bộ vĩ đại
Sinh ra để chạy là chuyến phiêu lưu huyền thoại đến vùng đất của tộc người chạy bộ

Đặc biệt hơn cả, McDougall đã mang đến một thế giới mới về những con người bí ẩn nhưng vượt trội hơn cả bất kỳ nhà vô địch nào trong lịch sử, đó là bộ tộc Tarahumara đoàn kết, xem chạy bộ là niềm đam mê, sống yên bình với khả năng tàng hình và không muốn tiếp xúc với rắc rối bên ngoài.

“Những người mạnh nhất lại hiền lành nhất; những đôi chân tưởng chừng như phải nát tan vì chạy bộ, lại nhanh nhẹn nhất; những người khỏe chất lại có chế độ dinh dưỡng nghèo nàn nhất; bộ lạc ít học hành nhất lại thông thái nhất; những người làm việc mệt nhọc nhất lại có nhiều niềm vui nhất…”

Sinh ra để chạy còn là lời khuyên của tác giả dành cho những ai đang tìm kiếm niềm yêu thích đối với môn chạy bộ, tác phẩm không chỉ dừng lại ở một câu chuyện về cuộc đua của những vận động viên siêu phàm mà còn là lời nhắn nhủ tác giả gửi đến bạn đọc.

Chạy bộ là môn thể thao không phải ai cũng yêu thích, quan trọng hơn cả là tìm ra lý do tại sao chúng ta muốn chạy, những cảm giác sảng khoái mà nó đem lại khiến ta thích thú, chỉ khi ấy ta mới có thể duy trì hoạt động này mỗi ngày.

“Bạn không thể gồng mình kiểu đó trong suốt năm giờ, mà phải thả mình nhẹ nhàng vào chạy bộ, như trườn người vào một bồn tắm nước nóng, cho tới khi cơ thể không chống cự cơn sốc nữa và bắt đầu tận hưởng.”

Kết hợp lối văn phong nhẹ nhàng với những từ ngữ chuyên ngành nhằm tăng tính thuyết phục, Sinh ra để chạy vừa là câu chuyện về hành trình vén màn bí mật của bộ tộc Tarahumara vừa thể hiện tình cảm của tác giả đối với chạy bộ.

Christopher McDougall đã thành công trong việc tác động đến tâm lý độc giả về vấn đề sức khỏe, rèn luyện thể dục thể thao. Chạy bộ không nên bị ràng buộc bởi giải thưởng vật chất mà hãy chạy bộ vì đam mê, vì sở thích của chính mình. Khi ấy, ta sẽ thấy rằng chạy bộ là một niềm vui trong đời.

Nam Phương