Thất lạc cõi người là tiểu thuyết cuối cùng của nhà văn Dazai Osamu và được xem là kiệt tác văn chương của nền văn học Nhật Bản trong thời kỳ hậu Thế chiến thứ hai, chỉ xếp sau Nỗi lòng của Natsume Soseki về độ bán chạy ở Nhật.

Tiểu thuyết này là lời tự thuật của nhân vật Oba Yozo về một cuộc đời tăm tối và đầy đau thương mà cậu phải đối mặt, việc Yozo sợ hãi loài người chỉ vì sự khác biệt của bản thân đã vô tình đẩy cậu vào lối mòn của cuộc sống.

Thất lạc cõi người mang gam màu của sự u buồn và trầm mặc, đằng sau những lời văn hài hước là sự khắc họa một cách thành thực nỗi cô đơn và tuyệt vọng của nhân vật Yozo.

Tác phẩm đã để lại những ám ảnh khôn nguôi trong lòng người đọc, qua đó thể hiện sự cảm thán về tài năng của nhà văn người Nhật Dazai Osamu.

Đôi nét về Dazai Osamu và Thất lạc cõi người

Dazai Osamu tên thật là Tsushima Shuji, ông là thành viên của một gia đình địa chủ sinh sống ở phía Đông bắc Nhật Bản. Mong muốn được trở thành nhà văn, ông đã bắt đầu sáng tác từ năm hai mươi tuổi.

Sự nghiệp của Dazai Osamu bắt đầu phát triển với truyện ngắn Xe lửa, Ngư phục ký Nghịch hành. Tuy những tác phẩm này không thật sự nổi bật trong cuộc đời sáng tác của ông nhưng chúng đã góp phần khẳng định tên tuổi của Dazai Osamu.

Không chỉ là nhà văn nổi tiếng của Nhật Bản, ông còn được biết đến như một trong những nhân vật chủ chốt của dòng văn học “Vô lại phái”. 

Đây là dòng văn học gồm những nhà văn có khuynh hướng nổi loạn và tự hủy sau Thế chiến thứ hai với chủ đề chính là phản kháng văn học truyền thống và những giá trị luân lý thời hậu chiến, tiêu biểu là nhà văn Sakaguchi Ango, Oda Sakunosuke và Ishikawa Jun.

Hầu hết những thành viên của “Vô lại phái” đều có số phận bi kịch và cuộc đời ngắn ngủi, Dazai Osamu cũng không là ngoại lệ. Sự lận đận trong sự nghiệp và tình duyên của ông đã khiến người đời xem ông như một nhà văn tài hoa bạc mệnh.

Thất lạc cõi người, Thất lạc cõi người: Lời tự thuật về một cuộc đời đau thương
Chân dung nhà văn Dazai Osamu

Khi còn là học sinh trung học, Dazai Osamu đã cùng bạn bè viết báo và phát hành tạp chí văn học. Thế nhưng, cuộc đời đau thương của nhà văn chính thức bắt đầu khi thần tượng văn học của ông, Akutagawa Ryunosuke qua đời và ông dần chìm vào nghiện ngập.

Nhà văn trẻ dần lơ là việc học và phung phí tiền bạc vào bia rượu, kỹ nữ, ông còn tiếp cận phe cánh tả đang bị chính quyền đàn áp lúc đó. Dazai Osamu đã nghĩ rằng ông sẽ không vượt qua được kỳ thi tốt nghiệp nên đã uống thuốc ngủ tự tử nhưng được cứu sống.

Khi Dazai Osamu trở thành sinh viên, ông không thể tốt nghiệp đại học và những truyện ngắn ông sáng tác không còn được tòa soạn báo công nhận, sự nghiệp văn chương cũng theo đó mà tuột dốc. 

Nhà văn ngày càng đau khổ khi đối diện với sự ruồng bỏ của gia đình và những mối tình không có kết quả, ông chạy trốn cùng một geisha, thậm chí tự tử với một cô gái khác nhưng số phận như cứ trêu ngươi, chưa thể kết thúc.

Thất lạc cõi người, Thất lạc cõi người: Lời tự thuật về một cuộc đời đau thương
Thất lạc cõi người tựa như tấm gương phản chiếu cuộc đời Dazai Osamu

Tưởng rằng vị tác giả trẻ tuổi cứ thế va phải những tổn thương tinh thần nhưng sau tất cả, Dazai Osamu lại được gia đình đón nhận và cho phép kết hôn với geisha cùng mình chạy trốn. 

Sau khi lập gia đình, tinh thần của nhà văn đã ổn định và nhờ đó, những truyện ngắn nổi tiếng như Một trăm cảnh núi Phú Sĩ, Chạy đi Melosu lần lượt ra đời. Tuy nhiên, cuộc đời lại tiếp tục nhấm chìm con người ấy với những nỗi đau về bệnh tật và tình yêu.

Khi ấy, Dazai Osamu bị sưng ruột thừa một cách nghiêm trọng, ông còn nghiện thuốc giảm đau có ma túy nên bị đưa vào viện tâm thần. Trở về nhà sau khoảng thời gian điều trị, tác giả lại phát hiện vợ mình ngoại tình và quyết định ly dị, về sau ông đã tái hôn với một giáo viên trung học.

Dazai Osamu tưởng chừng đã hạnh phúc bên người vợ thứ hai và bốn người con thì chiến tranh bất ngờ ập đến, nhà văn may mắn thoát chết nhưng chỉ còn lại con trai đầu Masaki và con gái thứ Satoko, người về sau trở thành tác giả nổi tiếng với bút danh Yuko Tsushima.

Sau chiến tranh, những ngày tháng đen tối đã vơi dần khi ông lấy lại phong độ và tiếp tục sự nghiệp văn chương. Để rồi, thời điểm tác phẩm Tà dương ra đời cũng là khi Dazai Osamu trở thành một trong những tác gia danh tiếng nhất đương thời.

Tiểu thuyết này được dựa trên nhật ký của nữ nhà văn Shizuko Ota, người tình của ông. Hai người có một cô con gái nhưng chưa được bao lâu, Dazai Osamu đã bỏ rơi họ để đi theo tiếng gọi của tình yêu và cho ra đời ấn phẩm Thất lạc cõi người.

Thất lạc cõi người, Thất lạc cõi người: Lời tự thuật về một cuộc đời đau thương
Tà dương là tác phẩm làm nên tên tuổi nhà văn Dazai Osamu

Thất lạc cõi người không chỉ là một tiểu thuyết đặc sắc của ông mà còn là tác phẩm hoàn thiện cuối cùng của nhà văn, bởi vì ông đã tự tử tại một hồ nước với người tình khi tác phẩm Good-Bye còn chưa hoàn thiện.

Thất lạc cõi người được xem là kiệt tác văn chương của nền văn học Nhật Bản, nhận về không ít ngợi khen từ độc giả và được dịch ra nhiều thứ tiếng.

Với hình tượng nhân vật Oba Yozo, Thất lạc cõi người là tấm gương phản chiếu cuộc đời của Dazai Osamu với những nốt thăng trầm trong sự nghiệp. Tác phẩm còn được chuyển thể thành phim và nhiều khán giả đã may mắn thấy cuộc đời của ông tái hiện trên màn ảnh.

Thất lạc cõi người và một cuộc đời đau thương

Thất lạc cõi người là cuốn tiểu thuyết mang nhiều yếu tố bi kịch, đằng sau những lời văn hài hước là sự lột tả một cuộc sống tối tăm và đau thương của Oba Yozo, một nhân vật với con đường sự nghiệp và tình duyên lận đận.

Nguyên tác của Thất lạc cõi ngườiNhân gian thất cách, ý nghĩa là mất đi nhân cách làm người. Tuy nguyên tác mới thật sự lột tả được hết bi kịch của cuộc đời Oba Yozo nhưng tiêu đề hiện nay cũng đã phần nào khắc họa được nội dung chính của cuốn tiểu thuyết.

Ngay từ tiêu đề, tác phẩm đã phần nào gợi lên cho độc giả sự hình dung về số phận đáng thương của Yozo, đó là cuộc sống mà nhân vật chính luôn cảm thấy bản thân như “thất lạc” chốn nhân gian, lạc lõng và không có điểm tựa.

Thất lạc cõi người, Thất lạc cõi người: Lời tự thuật về một cuộc đời đau thương
Bìa sách tác phẩm Thất lạc cõi người

Từ khi còn nhỏ, Yozo đã nhận thấy bản thân cậu luôn khác biệt với mọi người xung quanh, kể cả gia đình. Yozo không thể hòa nhập với cộng đồng nên cậu quyết định trở thành một “chú hề” để có thể phần nào hòa hợp với mọi người.

Yozo đã làm tròn vai diễn của một “chú hề” thật sự, cậu luôn pha trò để khiến mọi người vui vẻ và dần dần chiếm được cảm tình của họ. Thế nhưng, trái ngược với vẻ ngoài đáng yêu ấy là một Yozo thập phần lo sợ, cậu luôn lo lắng trò đùa sẽ bị bại lộ và mọi người biết cậu giả vờ.

Yozo mang theo nỗi sợ ấy suốt những năm tháng cắp sách đến trường, một cậu học trò luôn đem niềm vui đến cho mọi người lại chính là người lo sợ bản thân không thể hòa nhập và chiếc mặt nạ “chú hề” sẽ bị gỡ xuống một lúc nào đó.

“Đó là hành động tìm kiếm tình yêu cuối cùng của tôi đối với con người. Dù sợ hãi con người đến cùng cực nhưng tôi dường như không thể nào dứt bỏ được con người. Vì vậy tối gắng nối kết với con người bằng một sợi dây mong manh của chú hề. Bề ngoài thì cười liên miên bất tuyệt còn bên trong luôn toát mồ hôi vì thập phần nguy hiểm có thể nói đến mức thử ngàn lần mà không biết chắc có lần nào thành công hay không.”

Để rồi đến khi Yozo trở thành sinh viên, vai diễn “chú hề” không thể phát huy tác dụng được nữa. Cậu dần chán nản với môi trường Đại học, bắt đầu trốn học và chuyển sang học vẽ truyện tranh.

Chàng trai cô độc ấy đã gặp Horiki, một kẻ chỉ biết lợi dụng bạn bè và cũng là người đã dẫn cậu vào con đường bia rượu, thuốc lá và kỹ nữ. Cuộc đời của Yozo trở nên tăm tối từ đó, cậu lấy tất cả tiền bạc mua rượu và thuốc lá để rồi trở thành một con nghiện.

Oba Yozo rơi vào cảnh nghèo đói khi đồ dùng trong nhà không còn nhiều và gia đình không đồng ý cung cấp tiền cho cậu, người thanh niên trẻ tuổi cứ tìm đến những quán rượu giải sầu và những món nợ cứ thế chồng chất.

Thất lạc cõi người, Thất lạc cõi người: Lời tự thuật về một cuộc đời đau thương
Bìa sách tiếng anh của tác phẩm Thất lạc cõi người

Cuộc đời của Yozo trở nên bi đát hơn khi bóng hình của ba người đàn bà Tsuneko, Shizuko và Yoshiko lần lượt lướt qua đời, Yozo mong mỏi một tình yêu nam nữ chân thành và nồng nhiệt nhưng số phận luôn muốn nhấn chìm chàng trai ấy.

Bị kết tội danh “hỗ trợ tự sát” khi tự tử cùng Tsuneko, bỏ lỡ niềm hạnh phúc giản dị khi sống cùng Shizuko hay tận mắt nhìn thấy người vợ Yoshiko bị người khác làm nhục đã khiến Yozo ngày càng đau khổ. Vết thương tâm hồn không thể nào vá lại, cậu chỉ còn biết tìm rượu giải sầu.

“Từ đêm đó, tóc tôi bắt đầu ngả màu bạc, tôi dần mất hết sự tự tin, nghi ngờ toàn thể con người, những hy vọng vào cuộc đời, cũng như niềm vui và sự thông cảm tiêu tan hết cả.”

Một Yozo luôn sợ hãi con người đã tạo nên một kiếp người đau thương, một chàng trai không thể sống thật với bản thân mình đã dẫn tới một bước đi sai lầm không thể nào cứu vãn.

Cậu đã chọn một lối sống giả tạo với bản thân từ khi còn nhỏ, khoảng thời gian vô tư mà bất cứ đứa trẻ nào cũng có đã không thật sự hiện hữu trong tuổi thơ của Oba Yozo.

Để rồi khi lớn lên, chàng trai ấy lại sa ngã đến mức bị xem là một phế nhân, phải vào bệnh viện tâm thần chữa trị và bị người nhà đưa đến nơi hẻo lánh để sống nốt quãng đời còn lại.

Thất lạc cõi người, Thất lạc cõi người: Lời tự thuật về một cuộc đời đau thương
Tác phẩm Thất lạc cõi người nhận được không ít ngợi khen từ độc giả

Dazai Osamu đã khắc họa một cách tài tình hình tượng nhân vật Oba Yozo và cuộc đời đau khổ của cậu, tác giả đã đưa người đọc đi hết những thăng trầm trong cuộc đời của một chàng trai với mầm sống đã sớm lụi tàn.

Tác phẩm Thất lạc cõi người được kể dưới góc nhìn của nhân vật “tôi”, điều đó giúp độc giả cảm nhận rõ hơn tâm trạng của Yozo và đời sống nội tâm của nhân vật.

Ngoài ra, cuốn tiểu thuyết còn là tấm gương phản chiếu cuộc đời của nhà văn Dazai Osamu, một đời người phóng đãng nhưng chông chênh về cả tình duyên lẫn sự nghiệp. 

Có một nỗi buồn trầm lặng về bi kịch của con người

Thất lạc cõi người mang màu sắc của sự u tối, những nỗi đau về thể xác và tinh thần mà nhân vật Oba Yozo phải nếm trải đã khiến người đọc không khỏi ám ảnh. 

Cuốn tiểu thuyết đã khắc họa chân thực nỗi cô đơn và tuyệt vọng của một chàng trai bị xem là người dưới đáy xã hội, một con người không thể chiến thắng nỗi sợ của bản thân và phải trả giá cho những sai lầm mà mình gây ra.

Oba Yozo vẫn luôn tìm kiếm lối thoát cho cuộc đời tăm tối của cậu, điều đó được thể hiện qua ba mối tình với ba người phụ nữ. Thế nhưng, có vẻ như số phận không mỉm cười với Yozo mà ngược lại, cậu lại nhận về những đau đớn gấp bội.

“Tôi đã bị đâm một nhát chí mạng ngay giữa ấn đường, và vết thương này từ đó về sau, mỗi lần gặp tha nhân đều không ngừng đau thương rỏ máu.”

Thất lạc cõi người là câu chuyện về cuộc đời đau thương với những bi kịch nối tiếp nhau của nhân vật chính, qua đó để lại cho bạn đọc nhiều mối suy tư, trăn trở về một kiếp người lầm than mà không một tia sáng hy vọng nào có thể xóa nhòa màn đêm đen ấy.

Đó là nét trầm lặng của Thất lạc cõi người, những nỗi buồn cứ vương vấn trong tâm trí độc giả. Dazai Osamu thật tài tình khi sử dụng những câu từ hài hước nhưng vẫn khiến bạn đọc nhận thấy sự trầm buồn trong tác phẩm của ông.

Oba Yozo có thể trở thành một người khác nếu không bỏ học, cậu có thể trở thành một tác giả truyện tranh thành đạt nếu kiên trì vẽ truyện mà không sa vào bất cứ cám dỗ nào. Thế nhưng, tất cả chỉ là nếu như bởi lẽ Yozo đã chọn cho mình một ngã rẽ sai lầm mà không gì có thể cứu vãn.

Nhiều độc giả đã phần nào cảm thấy tiếc thương cho cuộc đời của nhân vật chính, phải chăng số phận thích trêu đùa với những con người không thể thoát khỏi nghịch cảnh và ngày càng lấn sâu vào tội lỗi như chàng trai Yozo trong Thất lạc cõi người.

Thất lạc cõi người, Thất lạc cõi người: Lời tự thuật về một cuộc đời đau thương
Bìa sách tác phẩm Thất lạc cõi người phiên bản khác

Bên cạnh đó, Dazai Osamu còn thông qua hình tượng Oba Yozo để lồng ghép cuộc đời chính mình qua từng trang sách. Đó cũng là một cuộc đời phóng đãng nhưng lận đận, những nỗi bất hạnh luôn bủa vây còn niềm vui thì chỉ xuất hiện vài lần rồi biến mất.

Thất lạc cõi người đã thể hiện sâu sắc cuộc sống của nhân vật chính cũng như khắc họa tài tình cuộc đời của nhà văn tài hoa Dazai Osamu, tác phẩm không cần sử dụng từ ngữ hoa mỹ mà vẫn có thể mang đến cho bạn đọc nhiều cảm xúc khó tả.

Dazai Osamu đã đạt đến đỉnh cao trên con đường sự nghiệp khi ra mắt tiểu thuyết Thất lạc cõi người, một kiệt tác văn chương của nền văn học Nhật Bản. Dẫu nhà văn chỉ gắn bó với ngôn từ trong mười lăm năm ngắn ngủi, những tác phẩm của ông đã để lại ấn tượng không thể phai mờ.

Nam Phương