Thượng Dương là tiểu thuyết viết về đề tài lịch sử với nhiều góc nhìn mới mẻ về cuộc đời của Thượng Dương Thái hậu, một nhân vật có số phận đau thương nhưng cũng đầy bí ẩn trong hậu cung thời Lý. Đây là tác phẩm tiếp theo của Hoàng Yến, nhà văn trẻ ghi dấu ấn với độc giả Săn mộ: Thông thiên la thành và nhiều truyện ngắn nổi tiếng khác như Trăng tan đáy nước, Lý Chiêu Hoàng – đoạn kết của một vương triều.

Tuy là tiểu thuyết hư cấu nhưng những nội dung và sự kiện được đề cập trong cuốn sách vẫn bám sát Đại Việt sử ký toàn thư và nhiều tài liệu khác, Thượng Dương chính là kết quả của quá trình sáng tạo văn chương dựa trên sự nghiên cứu và tôn trọng sự thật lịch sử.

Vài nét về tác giả Hoàng Yến

Hoàng Yến tên thật là Mai Hoàng Yến, cô sinh năm 1993 và từng theo học ngành y. Tuy có xuất phát điểm là “dân tự nhiên” nhưng điều này không hề là trở ngại đối với Hoàng Yến, ngược lại còn đem đến nhiều lợi thế trong quá trình sáng tác cho cô.

Thuong Duong hinh anh 1 - Thượng Dương: Mối tình đầy đau thương giữa chốn hoàng quyền
Chân dung nhà văn Hoàng Yến

Hoàng Yến bắt đầu sáng tác từ cuối năm 2014 nhưng chủ yếu đăng tải các tác phẩm trên mạng xã hội. Người đọc ấn tượng với cô bởi những mẩu truyện ngắn về lịch sử như Săn mộ, Trăng tăn đáy nước hay Lý Chiêu Hoàng – đoạn kết của một vương triều.

Ở thời điểm đó, cô chưa từng nghĩ đến việc phát triển xa hơn và nghiêm túc với nghề viết mà mới chỉ dừng lại ở việc sáng tác dựa trên yêu thích cá nhân. Trong một lần phỏng vấn với báo Phụ nữ, Hoàng Yến chia sẻ ban đầu mình chỉ là “kẻ qua đường” với nghiệp viết nhưng chính “Săn mộ” đã khiến cô “say lòng” với lịch sử nước nhà.

Thời đi học, mình không phải học sinh giỏi môn sử. Mãi đến khi bắt đầu viết lách thì mới bén duyên với lịch sử nước nhà. Khi mới bắt đầu sáng tác (năm 2014), mình đã đắn đo rất nhiều khi quyết định bối cảnh cho trilogy (bộ ba tiểu thuyết – PV) Săn mộ. Thể loại trộm mộ đã quá nổi tiếng ở Trung Quốc, với những bộ kinh điển như Ma thổi đèn (Thiên Hạ Bá Xướng), Đạo mộ bút ký (Từ Lỗi). Mình thấy cần một điều gì đó khác biệt, đủ sức ghi dấu ấn với độc giả. Và thế là Săn mộ ra đời với bối cảnh lịch sử Việt Nam.

Bản thân Hoàng Yến hiểu rõ đây là một mảng đề tài khó và kén người đọc, sẽ gặp nhiều khó khăn nếu đi sâu vào khai thác nhưng nhờ tình yêu với lịch sử, cô vẫn miệt mài sáng tác với cái tâm đầy giản dị.

Tôi không có tham vọng chạm tay vào sự thật lịch sử. Điều tôi muốn là cho bạn một lý do để bắt đầu say với lịch sử Việt Nam.

Quan niệm ấy đã khiến cho những tác phẩm của Hoàng Yến chinh phục trái tim độc giả ở sự giản dị, chân thành nhưng cũng đầy chiều sâu. Sau thành công của Săn mộ, không phụ sự mong mỏi và kì vọng của độc giả, Hoàng Yến tiếp tục cho ra mắt tiểu thuyết Thượng Dương vào đầu năm 2021.

Thuong Duong hinh anh 2 e1627208690633 - Thượng Dương: Mối tình đầy đau thương giữa chốn hoàng quyền
Săn mộ cũng là một trong những tác phẩm tiêu biểu của nhà văn Hoàng Yến

Thượng Dương là câu chuyện kể về mối nhân duyên giữa thái tử Lý Nhật Tôn và Dương Quân Dao. Tuy chỉ là tiểu thuyết hư cấu nhưng nữ nhà văn trẻ đã mở ra một góc nhìn mới về Thượng Dương Hoàng hậu, vị mẫu nghi thiên hạ bí ẩn trong lịch sử triều Lý.

Từ những bí ẩn của lịch sử đến tiểu thuyết Thượng Dương

Theo Đại Việt sử ký toàn thư, Thượng Dương Hoàng hậu là đích mẫu của vua Lý Nhân Tông. Sau khi Tiên đế băng hà, vua còn nhỏ tuổi nên bà được tôn làm Hoàng thái hậu và cùng thái sư Lý Đạo Thành trông coi việc nước.

Tuy không có ghi chép rõ ràng về việc sách phong nhưng dựa trên những tư liệu lịch sử còn lại, có thể khẳng định bà là Hoàng hậu duy nhất của vua Lý Thánh Tông. Đến nay, gia thế và thân phận của bà vẫn là một bí ẩn.

Thuong Duong hinh anh 3 - Thượng Dương: Mối tình đầy đau thương giữa chốn hoàng quyền
Lý Thánh Tông là một trong những vị vua lỗi lạc của triều Lý

Các tài liệu lịch sử cũng chỉ ra rằng Thượng Dương Hoàng hậu không có con cái trong suốt quá trình tại vị. Do đó năm 1063, vua Lý Thánh Tông đến chùa Thánh Chúa cầu tự, tại đây người gặp Lê thị bèn đưa về cung, ban tên Ỷ Lan và phong làm Phu nhân.

Năm 1066, Ỷ Lan Phu nhân sinh hạ hoàng tử đầu tiên là Lý Càn Đức. Càn Đức ngay khi vừa sinh ra đã được lập làm hoàng thái tử, vua hạ lệnh đại xá thiên hạ và phong Ỷ Lan Phu nhân làm Thần phi.

Hai năm sau, Ỷ Lan hạ sinh hoàng tử thứ hai là Minh Nhân vương (không rõ tên) và được tấn phong làm Nguyên phi. Năm 1072, hoàng thái tử Càn Đức lên ngôi và đổi niên hiệu thành Thái Ninh, Ỷ Lan Nguyên phi được tôn làm Linh Nhân Hoàng thái phi.

Ỷ Lan là người phụ nữ vô cùng tài giỏi, trong suốt thời gian làm phi tần của Lý Thánh Tông bà đã hai lần tham gia nhiếp chính. Lần thứ nhất là vào năm 1069, Lý Thánh Tông thân chinh đi đánh Chiêm Thành, giao cho Nguyên phi Ỷ Lan và Thái sư Lý Đạo Thành Giám Quốc. Lần thứ hai là sau khi bức tử Thượng Dương Hoàng hậu, Lý Đạo Thành bị biếm về quê, bà nhiếp chính thay Lý Nhân Tông khi ấy còn nhỏ dại.  

Thuong Duong hinh anh 5 e1627210375575 - Thượng Dương: Mối tình đầy đau thương giữa chốn hoàng quyền
Nguyên phi Ỷ Lan là một nhân tố quan trọng trong thảm án Thượng Dương cung

Điều này cũng đem đến nhiều tranh cãi cho các nhà nghiên cứu lịch sử khi nhắc đến vai trò của Thượng Dương Hoàng hậu ở thời điểm đó. Trái ngược với Ỷ Lan Nguyên phi, cuộc đời của Thượng Dương Hoàng hậu lại là một bí ẩn. Bà chỉ được chính sử nhắc đến trong những ghi chép về thảm án Thượng Dương cung mà Đại Việt sử ký toàn thư cũng từng đề cập.

Về thảm án Thượng Dương cung, quyển III bản kỷ Đại Việt Sử ký toàn thư chép:

Quý Sửu, Thái Ninh năm thứ 2 (1073), (Tống Hy Ninh năm thứ 6). Bấy giờ mưa dầm, rước phật Pháp Vân về kinh để cầu tạnh. Cúng thần núi Tản Vien.

Giam Hoàng thái hậu họ Dương, tôn Hoàng thái phi làm Linh Nhân hoàng thái hậu. Linh nhân có tính ghen, cho mình là mẹ đẻ mà không được dự chính sự, mới kêu với vua rằng: “Mẹ già khó nhọc mới có ngày này, mà bây giờ phú quý người khác được hưởng thế thì sẽ để mẹ già vào đâu?”. Vua bèn sai đem giam Dương thái hậu và 76 người thị nữ vào cung Thượng Dương, rồi bức phải chết chôn theo lăng Thánh Tông.

Đã có rất nhiều tranh cãi xoay quanh cái chết của Thượng Dương Thái hậu, một số sử thần thời Hậu Lê như Ngô Sĩ Liên hay Lê Tung đều phê phán hành động này của Linh Nhân Thái hậu, đồng thời kết luận rằng vua khi ấy còn quá nhỏ nên chỉ biết nghe lời mẹ.

Tuy nhiên, cũng có rất nhiều thần tích lưu truyền trong dân gian cho rằng Thượng Dương Thái hậu ghen tị với sự sủng ái mà vua Lý Thánh Tông dành cho Ỷ Lan Nguyên phi nên luôn tìm cách hãm hại mẹ con Thái tử Càn Đức. Những đàm tiếu này đa phần đều xuất phát từ quê hương của Linh Nhân Thái hậu.

Hậu thế không thể kiểm chứng sự việc đã diễn ra trong quá khứ, tuy nhiên những bất thường của hậu cung nhà Lý đã khiến các nhà nghiên cứu lịch sử tin rằng đây không đơn thuần là cuộc tranh đấu quyền lực giữa hai vị thái hậu, đứng đằng sau có thể còn nhiều phe phái chính trị khác.

Không chỉ là đề tài hấp dẫn với giới nghiên cứu, bí ẩn này còn là mảnh đất màu mỡ để các tác giả trẻ như Hoàng Yến có thể thỏa sức sáng tạo.

Các ghi chép lịch sử càng ít bao nhiêu càng là cơ hội để cho trí tưởng tượng phát huy tác dụng tối đa bấy nhiêu. Dựa trên những dữ liệu ít ỏi trong chính sử cùng với sức sáng tạo của mình, Hoàng Yến cho ra đời tác phẩm Thượng Dương.

Với xuất phát điểm chỉ là một truyện ngắn được đăng tải trên mạng xã hội, Hoàng Yến đã phát triển và biến cuốn sách trở thành một trong những tiểu thuyết được độc giả mong đợi nhất trong nửa đầu năm 2021.

Chuyện tình đầy bi thương giữa chốn vây thành

Lấy bối cảnh thời Lý, Thượng Dương xoay quanh mối tình của Thái tử Nhật Tôn, người sau này trở thành quân vương Đại Việt và Dương Quân Dao, cháu ruột Nguyên phi Tuyết Anh.

Dựa trên góc nhìn của Thái tử Nhật Tôn, tác giả Hoàng Yến đã cho người đọc thấy mặt tối của hôn nhân chốn hoàng quyền. Đằng sau tước vị mẫu nghi thiên hạ là toan tính ngầm của những kẻ đứng đầu gia tộc, là cuộc chiến tranh giành quyền lực bất chấp luân thường đạo lý.

Thuong Duong hinh anh 4 e1627211074662 - Thượng Dương: Mối tình đầy đau thương giữa chốn hoàng quyền
Ảnh bìa minh họa cuốn Thượng Dương

Nhật Tôn là con trai của Lý Thái Tông và Linh Cảm Hoàng hậu, ngay từ khi còn nhỏ cậu đã nhận được tình yêu thương của vua cha, thậm chí được lập làm thái tử dù còn nhỏ tuổi.

Dương Quân Dao xuất thân trong một gia tộc lớn, cha nàng là Thượng tướng quân Dương Bình, một trọng thần của triều đình. Ngoài ra cô ruột của nàng còn là Nguyên phi Tuyết Anh, phi tần của vua Lý Thái Tông.

Cả hai gặp nhau lần đầu vào dịp Nguyên Tiêu năm Thiên Thành thứ hai. Khi đó, tiên đế vừa băng hà nên vua Lý Thái Tông hạ lệnh giảm bớt lễ hội, đặc biệt nghiêm cấm thả đèn trời hay hoa đăng.
Thế nhưng, Thái tử Nhật Tôn đã cùng người bạn thân là Ngô Thường Kiệt và công chúa Cẩn Mai lén lút trốn ra ngoài để thả đèn trời, vì thế mà vô tình bắt gặp Dương Quân Dao.

Vì để nàng không tố cáo chuyện xấu của mình Thái tử đồng ý đưa Quân Dao đi thả hoa đăng. Cho dù ấn tượng ban đầu không mấy vui vẻ nhưng lại là điểm khởi đầu cho nhân duyên của cả hai, cũng là điểm khởi đầu cho mối tương tư suốt mười năm của Lý Nhật Tôn.

Từ một cậu bé lém lỉnh, Thái tử Nhật Tôn giờ đây đảm nhận vị trí Đại Nguyên soái, cùng cha dẹp loạn Lâm Tây. Dương Quân Dao cũng không còn là cô bé thường xuyên bị trêu chọc, nàng trở thành mỹ nhân khuynh quốc khuynh thành với tài đối đáp hơn người.

Thuong Duong hinh anh 7 e1627211570247 - Thượng Dương: Mối tình đầy đau thương giữa chốn hoàng quyền
Hình ảnh minh họa của Quân Dao cho chính tay tác giả Hoàng Yến vẽ

Sau mười năm cách biệt, cả hai gặp lại nhau trong hội đèn Quảng Chiếu. Khi ấy vì muốn thử làm “đệ nhất mỹ nam Đại Cồ Việt” nên Thái tử Nhật Tôn đã đóng giả người bạn thân Ngô Thường Kiệt.

Tuy nhiên, điều Nhật Tôn không lường trước được là Thường Kiệt được rất nhiều cô gái để ý nên sau màn múa Độc chiếm ngao đầu, chàng liền bị những thiếu nữ ấy đuổi theo. Khi cố gắng thoát khỏi đám đông thì vô tình nhảy xuống đúng chiếc thuyền của Quân Dao.

Nàng yểu điệu thục nữ, ta quân tử hảo cầu. Mặt hồ liễu rủ màn che, hoa đăng rải khắp như cả vạn ánh trăng rằm. Có cảnh đẹp, lại có mỹ nhân. Lòng đầy hoài nghi cũng chẳng ngăn được trái tim ngừng thổn thức. Ta say đắm nhìn nàng, rồi buột miệng: “Ai dạy nàng vẽ chân mày vậy?”

“Có đẹp không?”

“Đẹp. Vẽ trên gương mặt mỹ nhân lại càng đẹp.”

Quân Dao nhẹ hỉnh cằm: “Không phải tự nhiên mà người ta lại nói con gái nhà họ Dương xưa nay đều là mỹ nhân khuynh thành,”

….

“Khuynh thành hay không ta chẳng biết, nhưng hiện giờ thì đã lạc cả tay chèo rồi.”

Lần gặp lại này khiến mối tương tư năm nào trỗi dậy, nụ cười tựa gió xuân của Dương Quân Dao giờ đây khắc sâu trong trái tim thái tử Nhật Tôn. Mối lương duyên tưởng chừng đẹp đẽ nhưng tiếc thay, điều này đã mở đầu cho những năm tháng sóng gió của hai người.

Giống như cô ruột của nàng là Nguyên phi Tuyết Anh, Quân Dao trở thành con cờ trong tay Thượng tướng Dương Bình, ông tìm mọi cách để biến nàng trở thành Thái tử phi của Đông cung nhằm củng cố thế lực cho gia tộc.

Thế nhưng, khác với người cô phục vụ sứ mệnh củng cố vị thế dòng họ, Dương Quân Dao lại rung động trước vị Trữ quân, nàng mang theo tình cảm dành cho Thái tử Nhật Tôn chính thức bước vào Đông cung.

Khi đó Quân Dao thật lòng mong người mình gặp ngày hôm ấy là Ngô Thường Kiệt chứ không phải Thái tử. Nếu như thế, nàng sẽ dễ dàng thuận theo cha và giúp họ Dương có chỗ đứng trong triều đình.

Còn Nhật Tôn đồng thời khám phá ra bí mật rằng Thường Kiệt, người bạn thân từ nhỏ cũng phải lòng Thái tử phi tương lai. Trong lòng chàng tồn tại nhiều mâu thuẫn và giằng xé khi đứng giữa một bên là người mình thích và một bên là người bạn tri kỷ.

Mối tình ngang trái đã bắt đầu chuỗi ngày đau khổ giữa ba người, từ nỗi niềm gia tộc đến bi kịch tình yêu. Dẫu vậy, Thượng Dương vẫn khắc họa trọn vẹn chuyện tình giữa Thái tử và Quân Dao, để lại cho độc giả nhiều tiếc nuối về đôi trai tài gái sắc của Thăng Long năm ấy.

Ta nguyện dùng sinh mạng để đổi lại cho nàng cả đời bình an 

Suốt từ năm sáu tuổi đến hết quãng đời về sau, trong tâm khảm của Thái tử Nhật Tôn chỉ tồn tại một bóng hình duy nhất, đó là người con gái họ Dương. Thế nhưng ở lần gặp lại này, cả hai không còn là những đứa trẻ vô tư năm nào, hoàn toàn đứng ngoài vòng xoáy của quyền lực.

Không chỉ hiểu rõ Quân Dao là con cờ mà Dương gia bằng mọi giá đưa vào cung, Thái tử cũng bắt đầu có những tính toán riêng khi ở vị trí trữ quân, đồng thời trong lòng vẫn cho rằng có thể bảo vệ người con gái mình yêu.

Tuy nhiên, chàng không biết rằng việc bản thân cố chấp đón Dương Quân Dao vào Đông cung, bỏ ngoài tai những trù tính và mưu toan lại khiến nàng chịu một đời đau khổ. 

Thuong Duong hinh anh 6 - Thượng Dương: Mối tình đầy đau thương giữa chốn hoàng quyền
Mọi mưu tính của ta chỉ để đổi lại cả đời bình an cho nàng

Năm 1054, vua Lý Thái Tông băng hà, Thái tử từng bước kế vị ngai vàng và trở thành hoàng đế thứ ba triều Lý. Chàng phong nàng làm hoàng hậu với mong muốn bách niên giai lão, vĩnh kết đồng tâm nhưng đối diện tình cảm của vua, Dương Hoàng hậu trước sau vẫn xem người như bằng hữu.

Sau khi vua Lý Thánh Tông tiếp quản điện Trường Xuân, trách nhiệm của người với tổ tông và xã tắc ngày một tăng. Chính vì thế, tình thương của ông giờ không còn bảo vệ được hoàng hậu, những lời gièm pha bắt đầu xuất hiện khi nàng mãi không hoài thai.

Vì tránh quân thần đàm tiếu nên vua Lý Thánh Tông thường xuyên đi cầu tự, nhờ đó mà trong một lần đến chùa Diên Ứng ở Thuận Thành, người đã gặp Lê Khiết tài sắc vẹn toàn, liền đưa về cung và phong làm Ỷ Lan Phu nhân.

Chỉ sau một năm nhập cung, Ỷ Lan hạ sinh hoàng tử Càn Đức và ngay lập tức được tấn phong thành Thần phi, con trai vừa đầy tuổi đã trở thành thái tử. Bề ngoài, Hoàng hậu cai quản nội cung, nuôi dưỡng hai vị công chúa còn sự sủng ái của nhà vua dành trọn cho Thần phi, tiền triều và hậu cung xem như yên ổn.

Giữa lúc ấy, Hoàng hậu mang thai đã thay đổi tất cả, nhà vua vui mừng khôn xiết, ngỡ rằng cuối cùng tình cảm của mình cũng được đền đáp xứng đáng. 

Niềm vui chưa kéo dài bao lâu thì vua Lý Thánh Tông lại nhận tin dữ, Hoàng hậu đã tự tay giết chết đứa con trong bụng. Tuy nhiên, sự tàn nhẫn cùng thái độ thờ ơ, tuyệt tình của vị mẫu nghi thiên hạ này đều được Hoàng Yến lý giải qua từng câu chữ.

Thế nên, độc giả đều hiểu tại sao vua Thánh Tông chưa một lần ghét bỏ, xa lánh chủ nhân cung Nghi Hoà hết lần này đến lần khác bị cự tuyệt. Dù nàng luôn lạnh lùng thì người vẫn một lòng bảo vệ, biết nàng yêu thích trẻ thơ nên con cái đều mang đến cho nàng nuôi dưỡng.

Biết Quân Dao nặng gánh gia tộc nên vua Lý Thánh Tông chưa một lần ra tay với thế lực ngoại thích hay diệt trừ cha nàng. Từ lúc còn là thái tử đến khi trở thành quân vương của một triều đại, người luôn tính toán từng bước để Hoàng hậu đứng ngoài vòng xoáy quyền lực.

Thuong Duong hinh anh 8 - Thượng Dương: Mối tình đầy đau thương giữa chốn hoàng quyền
Nếu có kiếp sau hẹn cùng nàng áo vải bình thường và một đời vĩnh kết đồng tâm

Thậm chí, đến những phút cuối đời, mọi lo toan và an bài của vua Thánh Tông cũng đều dành cho Hoàng hậu. Lời nói tưởng như bông đùa năm mười bảy tuổi cuối cùng trở thành sự thật, người an bài chu toàn cho nàng một cuộc đời bình an.

– Này, nàng vừa cầu gì vậy?

– Ta cầu mong được cùng người mình yêu bên nhau trọn đời.

– Còn ta, lại chỉ cầu nàng ấy trọn đời bình an.

Đằng sau những minh tranh ám đấu không ngừng nghỉ chốn hoàng quyền, tình yêu sâu sắc của vua Lý Thánh Tông thực sự đã chạm đến trái tim của độc giả, cũng là điều tạo nên sức hút cho tác phẩm. 

Thượng Dương còn là câu chuyện cảm động về tình thân

Thượng Dương không chỉ là câu chuyện tình đầy bi thương giữa những tranh đấu quyền lực trong vương triều mà còn là bức tranh về tình phụ tử, tình bằng hữu đầy trân quý.

Dù mất mẹ từ khi còn nhỏ nhưng Nhật Tôn luôn nhận được tình yêu thương từ những người xung quanh. Đó không chỉ là sự chăm sóc, quan tâm của vú Dung, người trực tiếp nuôi lớn thái tử mà còn có sự yêu thương của cha, tình huynh đệ với Thường Kiệt và công chúa Cẩn Mai.

Tuy sớm là lựa chọn cho ngôi vị trữ quân nhưng Nhật Tôn vẫn có một tuổi thơ trọn vẹn, không bị vướng bận bởi quy củ và gánh nặng tước hiệu. Có được điều ấy là nhờ vua Thái Tông, người giống như một bầu trời đầy vững chắc, luôn ở sau để dạy dỗ và bảo vệ cho cậu.

Không được tập trung khai thác quá nhiều nhưng qua từng hành động, cử chỉ, hình ảnh vua Thái Tông vẫn hiện lên đầy sống động. Ở ông vừa có phong thái uy nghiêm, trí dũng của một bậc quân vương vừa có sự bao dung, ân cần của một người cha.

Chính sự thấu hiểu, tin tưởng nhưng cũng đầy nghiêm khắc ấy đã giúp cho Thái tử Nhật Tôn mạnh mẽ trưởng thành.

Giữa lồng ngực ta chợt như có cái gì đó nghèn nghẹn. Ta đã suy đoán rất nhiều về nguyên nhân cha làm vậy. Nào là vì thanh danh hoàng thất, nào là vì người sẵn có ý định diệt trừ Đàm Toái Trạng. Nhưng không ngờ câu trả lời lại là tin tưởng. Cha tin tưởng ta, hiểu ta tới từng chân tơ kẽ tóc, vậy mà ta lại chẳng hiểu người một chút nào.

Khác với các tiểu thuyết hay phim truyện khác cùng đề tài, Thượng Dương không đề cao quan điểm rằng trong nhà đế vương, trước quân thần, sau mới là phụ tử. Hoàng Yến đã đem đến cho người đọc một góc nhìn đầy mới mẻ, dù sinh ra trong mệnh cách tôn quý hay thấp hèn thì tình cảm cha con vẫn luôn là thứ đầy thiêng liêng và đẹp đẽ.

Nếu tình phụ tử giữa tiên đế và vua Thánh Tông khiến độc giả cảm phục thì tình bằng hữu với Lý Thường Kiệt, tình huynh muội với công chúa Cẩn Mai lại mang đến cảm giác ngưỡng mộ.

Trước khi được người đời kính nể bởi chức tước cao quý, họ cũng chỉ là những đứa trẻ thiếu thốn tình thương của cha mẹ. Điểm chung ấy gắn kết cả ba, khiến chúng bỏ qua những điều tiếng và khác biệt và địa vị để cùng nhau lớn lên. 

Thái tử Nhật Tôn và Thường Kiệt trở thành tri kỷ thực sự, ra sức bảo vệ công chúa Cẩn Mai trước những kẻ cậy quyền cậy thế.

Dần trưởng thành, sự vô lo vô nghĩ trong những buổi thả diều và hoa đăng theo đó mà trôi đi. Tuy mỗi người có ngã rẽ riêng nhưng vẫn dành cho nhau thứ tình cảm trân quý, Thái tử Nhật Tôn trước sau như một, luôn bảo vệ công chúa Cẩn Mai để em gái không chịu bất kỳ tổn thương nào.

Ta đưa tay lên định lau nước mắt cho Cẩn Mai. Nhưng nó lại chụp lấy tay ta, gượng cười: Anh à, kể từ hôm nay, nước mắt của Cẩn Mai đã có phu quân lau rồi.”

Ta khẽ nói: “Một lần này nữa thôi.”

Cẩn Mai buông tay. Ta nhẹ nhàng ôm lấy khuôn mặt con bé, rồi cẩn thận lau nước mắt trên má nó.

Với Thường Kiệt, Thái tử Nhật Tôn từ lâu đã coi chàng như người thân. Mặc dù cả hai đều đem lòng yêu thương một người con gái nhưng không vì thế mà đối đầu hay mang nỗi hận thù để tương tàn lẫn nhau.

Cả hai cùng thực hiện hoài bão của bản thân, một người hết mình phò tá và tương trợ còn người kia luôn tạo điều kiện để bạn thân tung hoành. Đến tận những giây phút cuối cùng, Lý Thường Kiệt vẫn dốc sức hoàn thành tâm nguyện của vua Lý Thánh Tông dù phải chịu nhiều đàm tiếu.

Không nhìn nhận Lý Thường Kiệt hay Nguyên phi Ỷ Lan dưới góc nhìn của lịch sử, Hoàng Yến đem đến cho người đọc những kiến giải đầy thú vị về mới lạ về hay nhân vật này. Nhà văn hợp lý hóa những sự kiện lịch sử và biến họ thành những mảnh ghép hoàn chỉnh trong tiểu thuyết Thượng Dương.

Thượng Dương và những điều còn lại

Nhận được sự yêu thích của các bạn trẻ song Thượng Dương vẫn không tránh khỏi những thiếu sót. Có nhiều độc giả cho rằng nhà văn đã thành công về mặt cảm xúc nhưng với dung lượng hơn bốn trăm trang, Hoàng Yến vẫn thể hiện sự “non tay” trong một vài phân đoạn.

Những chính biến và âm mưu được đề cập chưa thực sự xuất sắc, việc giải quyết hay miêu tả tâm lý nhân vật thiếu triệt để, gây cho độc giả cảm giác tiếc nuối.

Bên cạnh giọng văn hài hước và gần gũi, nhiều độc giả yêu thích thể loại tiểu thuyết dã sử chỉ ra rằng Hoàng Yến sử dụng từ ngữ chưa phù hợp, lạm dụng nhiều từ Hán Việt và từ ngữ hiện đại.

Thuong Duong hinh anh 9 e1627213565885 - Thượng Dương: Mối tình đầy đau thương giữa chốn hoàng quyền
Thượng Dương nhận được sự yêu thích và ủng hộ của nhiều bạn trẻ

Thế nhưng tác phẩm vẫn đạt được những thành công nhất định và là một cuốn sách đáng đọc, hơn 1500 bản đã được bán hết chỉ sau một tháng phát hành, giúp tên tuổi của Hoàng Yến lan rộng trong nhóm độc giả trẻ. 

Kể từ lần đầu tiên được đăng tải dưới dạng truyện ngắn cho đến khi phát triển thành tiểu thuyết một cách hoàn chỉnh, Thượng Dương để lại trong lòng người đọc những ấn tượng khó phai mờ.

Độc giả dễ dàng hình dung ra bối cảnh Đại Việt thời nhà Lý, thích thú trước những trò nghịch ngợm tinh quái thuở nhỏ, hồi hộp khi theo dõi những minh tranh ám đấu không ngừng nghỉ nơi cung cấm, hay thán phục trước những an bài, sắp xếp đầy mưu lược của vua Thánh Tông trong suốt những năm tháng trị vì. 

Tất cả các chi tiết trên đều là hư cấu và dựa trên sự sáng tạo, góc nhìn cá nhân của nhà văn. Điều này cũng được Hoàng Yến thừa nhận ngay từ những dòng đầu tiên trong tác phẩm, cô chia sẻ bản thân không có ý định viết lại lịch sử.

Chính điều này đã giúp cho độc giả cũng như những người yêu thích lịch sử nhìn nhận Thượng Dương dưới một góc nhìn đầy hiện đại và bao dung, không bị ảnh hưởng bởi những định kiến được lưu truyền hay các sự kiện ghi chép trong nhiều tài liệu chính thống.

Nhờ cách thức mới mẻ, hợp lý mà vẫn bám sát và tôn trọng sự thật lịch sử, Hoàng Yến đã thành công lý giải những bí ẩn liên quan đến thảm án Thượng Dương cung, đồng thời đan xen những âm mưu và chính biến trùng trùng điệp điệp để tạo nên sức hấp dẫn cho tác phẩm.

Thượng Dương trong suốt một thời gian dài đã trở thành chủ đề thảo luận và nghiên cứu trong nhiều hội, nhóm yêu lịch sử, khơi gợi sự tò mò và hứng thú với độc giả để họ đi tìm kiếm sự thật về một trong những triều đại hưng thịnh nhất thời phong kiến.

Hải Quỳnh