Trịnh Công Sơn – Tôi là ai, là ai gồm những bài viết của cố nhạc sĩ Trịnh Công Sơn với nhiều thể loại như tản văn, tùy bút, truyện ngắn và thơ. Tuy không uỷ mị, da diết như Thư tình gửi một người nhưng cuốn sách là lời tâm sự chân thành của một trái tim chưa bao giờ ngừng khao khát đối với cuộc sống.

Trịnh Công Sơn là đời hoa quyên tú của những khúc tình ca

Cố nhạc sĩ sinh ngày 28 tháng 2 năm 1939, ông được biết đến với tư cách là một trong những nhạc sĩ lớn của nền âm nhạc đại chúng Việt Nam, ngoài ra Trịnh Công Sơn còn là ca sĩ, diễn viên, nhà thơ và họa sĩ.

hinh anh nhac si trinh cong son - Trịnh Công Sơn - Tôi là ai, là ai: Khúc tình ca của tâm hồn bất tử
Hình ảnh cố nhạc sĩ Trịnh Công Sơn

Đó là một con người vốn dĩ sinh ra đã dành cho nghệ thuật, cả cuộc đời ông để tự do của bản thân gắn với âm nhạc, gắn với tình yêu rồi làm nên trái tim như ánh nắng sóng sánh chảy khắp nhân gian. Khi nói về nhạc của Trịnh Công Sơn, nhạc sĩ Phạm Duy đã nhận xét rằng:

“Toàn bộ âm nhạc của anh đẹp như một bức họa trừu tượng hơn là tả thực. Cả nhạc lẫn lời, cả xác lẫn hồn thơ, nghe lãng đãng, mơ hồ, khó phân định cho đúng nghĩa.”

Cuốn sách có hai phần, phần Tôi là ai gồm những bài viết của ông với nhiều thể loại mà đa số vẫn chưa được công bố trên các phương tiện truyền thông và phần Là ai là nhiều người bày tỏ tình cảm, suy tư về Trịnh Công Sơn cũng như những ca khúc mang tên ông.

Thuở ấy Trịnh là một đứa trẻ thích hát, mười tuổi đã biết chép lại mấy bài hát yêu thích rồi đóng thành tập. Không những thế ông còn chơi cả đàn Mandolin và sáo trúc, Trịnh Công Sơn gọi khoảng thời gian đó là thời của giấc mộng ngổn ngang, của viễn tưởng phù phiếm non dại.

“Cái thời tuổi trẻ xanh mượt như trái quả đầu mùa ấy.”

– Trịnh Công Sơn – Tôi là ai, là ai

Mặc dù khi ấy rất yêu âm nhạc nhưng tuyệt nhiên trong sâu thẳm tiềm thức của ông không hề gợi lên ham mê hay ý nghĩ sẽ trở thành ca sĩ, trở thành con người làm ra những ca khúc mang tên riêng mình.

Cũng bởi vì như thế nên Trịnh đã bỏ dở cái trò lãng mạn viết lách nhưng càng cố quên thì tiếng hát tận đáy tâm hồn lại càng rõ nét, nó khiến cho ông thường trằn trọc và day dứt vô cùng. 

hinh anh bia sach toi la ai la ai - Trịnh Công Sơn - Tôi là ai, là ai: Khúc tình ca của tâm hồn bất tử
Hình ảnh bìa của cuốn sách

Và rồi ông đến với nghệ thuật như một điều tất yếu để thỏa mãn thứ yêu cầu đang không ngừng trỗi dậy, thôi thúc từ bên trong. Chỉ khi đứng trên mảnh đất ấy, Trịnh Công Sơn mới tìm được giá trị tuyệt đích của bản thân và âm nhạc.

Bởi thế người ta vẫn thường nói rằng, nghe nhạc Trịnh là nghe cuộc đời tâm sự, hát nhạc Trịnh là hát cho cả tình yêu và tuổi trẻ, đến với nhạc Trịnh là đến với nỗi tự do man mác mà con người bấy lâu nay vẫn hằng mơ ước có được.

Trịnh Công Sơn – Tôi là ai, là ai chất chứa những nỗi nhớ tình yêu không tên

Ông là một người luôn có nỗi niềm khao khát vô hạn với tình yêu, không chỉ đối với mẹ, với mọi người xung quanh mà còn với giai nhân mà cả đời này tưởng chừng sẽ không quên được.

Nếu Ngô Thụy Miên đã yêu và đã mơ, mơ trăng sao đưa đến bên người thì Trịnh Công Sơn lại xem tình yêu như chất men từ cõi chết ù lì để làm nên cây cối xanh tươi, như không gian chết thường trực giữa hai kẻ đối diện.

hinh anh trong sach trinh cong son toi la ai la ai e1597337156271 - Trịnh Công Sơn - Tôi là ai, là ai: Khúc tình ca của tâm hồn bất tử
Hình ảnh trong sách Trịnh Công Sơn – Tôi là ai, là ai

Để rồi đã có hơn một lần như thế, con người ấy trở về từ cơn mộng tình yêu làm cho chính bản thân ông phải rầu rĩ, buồn bã và men theo những cảm xúc trước nay chưa từng có mà viết ra những ca khúc như cánh bướm bay đi khắp chốn nhân gian.

“Trong cõi riêng ta có một con chim bé nhỏ đứng nhìn và hót hoài điệp khúc buồn bã đó.”

– Trịnh Công Sơn – Tôi là ai, là ai

Tình yêu luôn là khát khao muôn đời của nhân loại bởi yêu con người mới trở nên đẹp đẽ hơn và trong Trịnh Công Sơn – Tôi là ai, là ai đã tái hiện lại một con người với lời ca như thế.

Chúng ta vẫn thường nghe chuyện tình giữa Dao Ánh và Trịnh Công Sơn, đó là thuở của hàng trăm bức thư viết tay tràn ngập nỗi nhớ để rồi sau này nó không chỉ có trong Thư tình gửi một người mà còn được được lượm nhặt vào Trịnh Công Sơn – Tôi là ai, là ai.

“Con người chỉ một loài thiêu thân vô tận bay mãi vào ảo tưởng tình yêu.”

– Trịnh Công Sơn – Tôi là ai, là ai

Đối với Trịnh thì lời gọi vào tình yêu chính là lời vô vọng, những thiết tha tìm đến tình yêu là những chớp lóe của biển vào cơn giông, con người ấy ngàn năm vẫn thế, vẫn mang nỗi buồn của một trái tim già nua qua bao thời đại.

Cuốn sách đã làm sống lại những ký ức về đời và người

Trịnh Công Sơn là người của quá khứ, hay nhớ mong và cũng nhiều tâm tư. Ông vẫn bên đời hiu quạnh, vẫn gặp và liên lạc với những người bạn cũ, hằng ngày vẫn sáng tác nhạc, vẫn cùng Khánh Ly đi đây đi đó.

Bởi thế nên ta vẫn thường nói, Khánh Ly hát nhạc Trịnh mới nổi cũng như nhạc của Trịnh vì có Khánh Ly mới được đông đảo công chúng biết đến.

“Bên ngoài tuyết rơi, chúng tôi ngồi với nhau, những người bạn cũ. Không ai cảm thấy lạnh. Không chút lạnh lẽo nào giữa chúng tôi trong căn phòng nhỏ.”

– Trịnh Công Sơn – Tôi là ai, là ai

Rồi cũng có những ngày cuối đông, không biết là hôm nào nhưng mỗi sáng thức dậy ở tuổi ba mươi, tóc vẫn còn xanh và yêu đời tha thiết lắm nhưng nước mắt của Trịnh lại tuôn như mưa với nỗi nhớ về quê hương.

“Tôi nhớ mùa đông ở Huế. Chính Huế cho tôi hơi thở.”

– Trịnh Công Sơn – Tôi là ai, là ai

Cả ký ức về Bùi Giáng, khi hai con người ấy ở cạnh nhau, họ luôn tìm được nỗi trăn trở về những nỗi niềm nhân sinh và cái vô thường của ý niệm giác ngộ về đời. Bùi Giáng nhớ Kim Cương như Trịnh Công Sơn nhớ Dao Ánh, cứ mãi nặng trong lòng mấy mối tương tư.

hinh anh o cuon sach toi la ai la ai trinh cong son e1597390699779 - Trịnh Công Sơn - Tôi là ai, là ai: Khúc tình ca của tâm hồn bất tử
Hình ảnh minh họa trong cuốn sách

Tha thiết với người là chưa đủ, Trịnh còn tha thiết với cuộc đời vô hạn như trong những băng nhạc Ca Khúc Da Vàng, Hát cho những người ở lại, Kinh Việt Nam hay Hát cho quê hương Việt Nam đều có tiếng nói thoát ra từ một trái tim vô cùng nhạy cảm.

“Dù đời sống có làm tan vỡ, có làm chìm những mơ ước của một đời người thì trong trái tim bầm dập của tôi, những tháng ngày cũ vẫn là một điểm son, là một bám víu cuối cùng và duy nhất.”

– Trịnh Công Sơn – Tôi là ai, là ai

Trịnh Công Sơn viết cho những tháng ngày là nỗi hân hoan của đám đông chờ mong được hồi sinh, để mọi căn nhà Việt Nam có thể mở rộng cửa đón sớm mai hòa bình và để tiếng hát được cất lên nuôi lớn ước mơ.

Bởi lẽ Kinh Việt Nam được viết trong giai đoạn kháng chiến chống Mỹ nên ông đã dành cho đất nước những trang viết với ước muốn tìm lại quê hương bằng sức sống mãnh liệt để được nghe ba mươi mốt triệu tiếng hò reo trong cùng một phút hân hoan, để con sông, dòng suối, núi rừng và mặt đất cằn khô được thở lại điều hòa.

Tác phẩm khép lại với những bài thơ mà nhân gian đã viết về người, ở đó có lời ca vang lên để tri ân và tưởng nhớ đến một trái tim chưa bao giờ ngừng đập.

Tuy nhiên dưới một góc nhìn khác, phần hai của Trịnh Công Sơn – Tôi là ai, là ai vẫn gặp nhiều phản ánh từ độc giả, bởi lẽ cuốn sách chiếm nhiều phân tích học thuật khiến cho ca khúc hay chính con người của nhạc sĩ bị bóc tách rõ ràng.

Cuốn sách là trang viết của chính cố nhạc sĩ về gia đình, quê hương, bạn bè và những thứ xung quanh ông. Đó là câu chuyện bên lề bài hát hay nỗi băn khoăn về cuộc đời của người thơ ca.

Dù thế nào đi nữa thì Trịnh Công Sơn – Tôi là ai, là ai vẫn để lại một dấu ấn riêng trong lòng độc giả nói chung và những người đặc biệt yêu mến Trịnh Công Sơn nói riêng. Nó giúp chúng ta hiểu hơn cuộc đời của cố nhạc sĩ cũng như là nhớ đến một con người luôn sống mãi với thời gian.

Minh Minh