Dòng tiểu thuyết trinh thám Nhật Bản luôn gây ấn tượng với bạn đọc bởi lối kể chuyện đầy độc đáo và hấp dẫn, không quá tập trung vào việc phá án mà thường đi sâu vào góc khuất tâm hồn của mỗi nhân vật để giải đáp những bất thường ẩn sâu trong tâm tính của mỗi con người. Xấu là một tác phẩm tiêu biểu cho lối viết ấy. 

Là một cuốn tiểu thuyết trinh thám nhưng bạn sẽ ít tìm thấy ở Xấu những cảnh tượng đầy máu me hay những màn đấu trí căng thẳng, thay vào đó nó là một bản cáo trạng nhân tâm học về những đen tối và hoen gỉ trong tâm hồn con người.

Vài nét về tác giả Natsuo Kirino và tiểu thuyết Xấu

Natsuo Kirino tên thật là Mariko Hashioka, sinh năm 1951 và là nữ nhà văn nổi tiếng ở Nhật Bản, bà được xem là một trong những nữ tác giả đầu tiên của dòng tiểu thuyết trinh thám tại xứ sở hoa anh đào.

Trước khi bắt đầu sự nghiệp văn chương, Natsuo từng thử qua rất nhiều nghề khác nhau, tuy nhiên bà sớm nhận ra mình chẳng có chút hứng thú gì với những công việc ấy cả. Năm ba mươi tuổi, lần đầu tiên bà suy nghĩ nghiêm túc với việc theo đuổi công việc viết lách.

Những sáng tác đầu tiên trong sự nghiệp của Natsuo Kirino không phải là tiểu thuyết trinh thám mà là truyện ngắn và các tác phẩm thuộc thể loại lãng mạn, ở thời điểm đó bà không gây được nhiều tiếng vang trên văn đàn.

Người đọc chỉ thực sự biết đến Natsuo Kirino khi tác giả chuyển hướng sang thể loại trinh thám, đi sâu vào tâm lý tội phạm. Một số sáng tác tiêu biểu của Natsuo đã được xuất bản tại Việt Nam có thể kể đến Out, Xấu (Grotesque) và Thế giới thực (Real World).

Các tác phẩm của bà mang đầy màu sắc hình sự và u tối, luôn đề cập đến những góc khuất bất thường trong tâm lý của các nhân vật để từ đó tái hiện rõ nét hơn hiện thực của xã hội đương thời.

Chính lối viết đầy độc đáo đó đã giúp cho Natsuo Kirino không chỉ nhận được nhiều giải thưởng danh giá ở Nhật Bản mà còn trở thành tác giả rất được yêu thích ở các nước sử dụng tiếng Anh.

Anh bia Xau - Xấu: Bản cáo trạng trần trụi về nhân tâm học
Ảnh bìa Xấu do NXB Nhã Nam phát hành

Nằm trong bộ ba tiểu thuyết nổi tiếng nhất của Natsuo, Xấu gây ấn tượng mạnh với độc giả trước hết bởi bìa sách được thiết kế độc đáo với những vệt cắt chằng chịt trên da thịt, tạo thành chữ Xấu đầy ám ảnh và ma mị. Chỉ duy nhất hình ảnh ấy thôi cũng đủ thu hút và tò mò đối với những độc giả trung thành của thể loại trinh thám.

Xấu chứa đựng những bí mật đầy đen tối và u ám

Mở đầu cuốn sách là cái chết của hai cô gái mại dâm, bị giết hại dã man bởi cùng một kẻ sát nhân. Hai cô gái ấy là Yuriko Hitara và Kazue Sato còn Zhang, kẻ lao động chui mạt hạng đến từ Trung Quốc bị tình nghi là thủ phạm.

Natsuo Kirino không cần quá nhiều trang giấy để miêu tả những màn đấu trí, sự hồi hộp mà một cuốn truyện trinh thám cần có, bà để hai cái chết ở đấy lửng lơ giữa tầng không để bắt đầu cho một câu chuyện khác, vén lên những bí mật hoen gỉ về cuộc đời của bốn cô gái, nhân vật “tôi”, Yuriko, Kazue và Mitsuru.

Người dẫn dắt câu chuyện là nhân vật “tôi” có mối liên hệ mật thiết với hai nạn nhân, dưới những hồi tưởng và suy tư của nhân vật này, tuổi thơ và cuộc đời của các cô gái dần được hé lộ.

Anh minh hoa Grotesque e1574525246128 - Xấu: Bản cáo trạng trần trụi về nhân tâm học
Tiểu thuyết Xấu phiên bản tiếng Anh 

Cả bốn cô gái đều từng là nữ sinh của trường trung học Q danh giá. Yuriko và nhân vật “tôi” là hai chị em ruột nhưng lại có tính cách và ngoại hình trái ngược hoàn toàn. Cô là người có đầu óc nhưng nhan sắc bậc trung, luôn bị lu mờ bởi nhan sắc tuyệt trần, hư ảo và ma mị của cô em gái Yuriko, người luôn bị cho là đầu óc rỗng tuếch.

Nhân vật “tôi” từ đầu đến cuối rất ít khi xuất hiện, cũng không bao giờ giới thiệu quá nhiều về bản thân mình và dường như gấp lại cuốn sách, người ta chỉ nhớ về cô với vai trò là chị gái của Yuriko, sự đối lập đó chính là điểm mở đầu cho những mâu thuẫn ngầm của hai chị em.

“Một con quỷ? Tôi nghĩ bên trong mõi người đều ẩn náu một con quỷ dữ. Nếu mọi thứ đều công bằng, tôi có thể lặng lẽ sống một cuộc đời yên bình mà không cần đánh thức con quỷ đó. Nhưng bị nuôi dạy bên cạnh Yuriko đã khiến cho con quỷ bên trong tôi trở nên vô cùng dữ dằn. Tôi biết tại sao con quỷ đó ẩn náu trong lòng tôi?”

– Xấu

Cùng lớp với chị gái của Yuriko là hai nhân vật Kazue và Mitsuru. Kazue là cô gái xuất thân trong một gia đình lương thiện, con ngoan trò giỏi nhưng ngoài khả năng học hành ra, mọi thứ trong cô bình thường và xoàng xĩnh, luôn đắm chìm trong khao khát được hòa đồng, được công nhận.

Mitsuru có lẽ là cô gái tài sắc vẹn toàn và cũng là cô gái duy nhất mà nhân vật “tôi” từng coi là bạn nhưng cô cũng mang trong mình nỗi mặc cảm tự ti vì gia cảnh của mình, đến mức phải thuê nhà riêng ở những người xung quanh không phát hiện ra.

Bốn cô gái với bốn tính cách khác nhau, mang theo những mong mỏi riêng bước vào trường trung học danh giá. Trong những năm tháng học tập ở đó, không ai biết điều gì đã nhào nặn, đã dồn những cô gái ấy vào bước đường cùng.

La xa hoi khac nghiet hay chinh nhung tam toi trong tam hon day ho vao buoc duong cung - Xấu: Bản cáo trạng trần trụi về nhân tâm học
Là xã hội khắc nghiệt hay chính những tăm tối trong tâm hồn đã đẩy họ vào bước đường cùng

Hai mươi năm sau, những người con gái ấy, đều trở nên méo mó và dị dạng đến không ai nhận ra. Nhân vật “tôi” sống một cuộc đời tồi tàn, tránh xa đàn ông, dùng cái nhìn cay nghiệt với cuộc đời để lay lắt sống qua ngày.

Yuriko, đứa con gái mang vẻ đẹp trời phú ấy rốt cuộc vì sao lại trở thành gái điếm để rồi chết một cách đầy dã man.

Kazue kia, rõ ràng là nhân viên của một công ty Kiến trúc nổi tiếng, vì sao ngày ngày sống hai cuộc đời, sáng là nhân viên thành đạt, đến tối lại tự biến mình thành một gái điếm đứng đường và cũng không tránh khỏi cái chết đầy tức tưởi.

Còn Mitsuru tại sao lại phải dựa vào một giáo phái, để duy trì niềm tin tồn tại?

Natsuo như thường thấy, luôn nhìn vào những khía cạnh dị thường, những điều u tối và méo mó nhất, đã đưa người đọc đi hết từ bất ngờ này đến bất ngờ khác. Những diễn giải, những câu chuyện ẩn sau mỗi số phận làm cho người ta không khỏi bàng hoàng.

Truyện được kể dưới góc nhìn của nhân vật “tôi” nhưng không làm cho người ta có cảm giác một chiều, phiến diện. Những bí mật tưởng như không bao giờ có thể chạm tới trong tâm hồn của Yuriko và Kazue lần lượt được trải ra qua những dòng nhật kí của hai cô gái.

Nhân vật “tôi” giống như người liên kết giữa hiện tại và quá khứ, giữa tăm tối và thù hận, lần lượt đem những bí mật ấy vén ra.

Có điều gì đằng sau những tội ác và góc khuất trong mỗi con người

Người đọc sẽ ít bất ngờ với hung thủ bởi nó đã được tác giả tiết lộ ngay từ những chương đầu tiên của cuốn sách.

Điều làm cho người ta bàng hoàng hơn là dường như Natsuo không bỏ qua cho bất kì nhân vật nào, dẫu đó là người chị gái, Yuriko, Kazue, Mitsuru, kẻ thủ ác Zhang hay dẫu chỉ là một nhân vật phụ nhỏ nhoi, không một ai thoát khỏi bản cáo trạng của bà.

Bà giống như một nhà nghiên cứu, đem tiêu bản nhân tâm của mỗi người, đặt dưới chiếc kính hiển vi, để chiếu rọi từng góc khuất u tối nhất.

Nhung goc khuat tam toi trong tam hon con nguoi duoc phoi bay mot cach chan thuc - Xấu: Bản cáo trạng trần trụi về nhân tâm học
Những góc khuất tăm tối trong tâm hồn con người được phơi bày một cách đầy chân thực trong Xấu 

Xấu với độ dài bất thường của nó, là nơi ta nhận ra, xã hội Nhật Bản được thu gọn lại chỉ trong hơn bốn trăm trang sách, tuy bề ngoài đẹp đẽ, hào nhoáng nhưng lại chứa đựng những méo mó và tối tăm không ai có thể tưởng tượng được.

“Vì nó tiêu biểu cho hệ thống giá trị đang vận hành trong xã hội Nhật Bản hiện nay. Bạn nghĩ tại sao tớ lại dính vào một tổ chức tôn giáo có cấu trúc y như trường Q? Tớ đã tin rằng nếu từ bỏ gia đình mình và gia nhập tổ chức tôn giáo đó, tớ sẽ có một vị trí xã hội cao hơn và sẽ trở thành một nhân vật quan trọng trong giáo phái. Nhưng cho dù chồng tớ và tớ có thực thi tất cả những biện pháp khổ hạnh nhất thì bọn tớ cũng chẳng bao giờ trở thành những người thực sự có quyền lực bên trong giáo pháo và sẽ chẳng bao giờ đến lượt bọn tớ nắm quyền điều hành…

Bạn thấy không? Mọi thứ giống hệt như ở trường Q. Tớ nhận ra điều đó trong tù. Tớ nhận ra rằng cuộc đời của tớ đã rẽ nhầm hướng kể từ khi tớ vào học cấp hai ở trường Q và làm mọi cách để hòa lẫn với những người có quyền lực kể từ lúc sinh ra. Tớ cũng giống như bạn. Và Kazue nữa. Chúng ta đều bị chi phối bởi một ảo tưởng. Tớ băn khoăn không biết bọn mình có phải là các nạn nhân bị người khác điều khiển tâm trí?”

– Xấu

Ai đó đã từng nói, trong mỗi con người đều tồn tại một con quỷ, hiện thân của những điều xấu xa và tồi tệ nhất. Mỗi nhân vật trong Xấu tuy đều mang nuôi những con quỷ xấu xa, đầy đê tiện nhưng cũng mang trong mình những nỗi cô đơn và giằng xé tận cùng của loài người.

“Xin hãy đối xử tốt với tôi.

Tôi sẽ đối xử tốt với cô. Đổi lại, cô hãy tốt với tôi nhé!”

– Xấu

Xấu khó đọc, u tối với nhiều góc khuất đáng khinh của con người nhưng cũng lại ẩn chứa những nỗi lạc lõng không thể gọi tên. Những lời trên là của Kazue và kẻ thủ ác Zhang không bao lâu trước khi hắn giết chết cô vẫn là câu thoại ám ảnh nhất khi gấp lại cuốn sách.

Nó giống như một lời cầu cứu đầy tuyệt vọng, không chỉ của Kazue hay Zhang mà hình còn là tiếng vọng đầy đau thương và bất lực của tất cả những mảnh đời trong cuốn Xấu.

Nhung nhan vat trong Xau deu bi giam cam trong noi co don va lac long - Xấu: Bản cáo trạng trần trụi về nhân tâm học
Mỗi nhân vật dường như đều bị giam cầm trong nỗi cô đơn và lạc lõng

Những nhân vật xuất hiện trong Xấu không ai là thừa thãi hay mờ nhạt, họ đều là hiện thân quá rõ nét của xã hội Nhật Bản, nơi tưởng như hoa lệ đẹp đẽ nhưng đầy rẫy những thù hận, cô đơn và lạc lõng.

Mitsuru là ánh sáng duy nhất mà người đọc có thể nhìn thấy, đến cuối cùng, cô cũng có thể rũ bỏ hận thù, tìm lại tiếng gọi sơ khai của trái tim mình. Thế nhưng đó cũng chỉ là một hy vọng lấp lửng không rõ đầu cuối, bởi không ai dám khẳng định nó có thể xoa dịu và chiếu rọi những tăm tối trong căn hầm cô đơn. 

Kết thúc cuốn sách, là những mảng tối đan xen, mảng này chồng lên mảng kia, không cách nào tìm thấy đường ra. Xấu đem đến cảm giác hoang mang và ngột ngạt đến khó chịu miêu tả một cách trần trụi những bất lực và đớn đau trong số phận của con người trong xã hội Nhật Bản.

Những nhẹ nhõm, những hóa giải hình như chỉ giống như màn sương giăng, đi hoài không thấy hồi kết. Tưởng là kết thúc nhưng vẫn không phân định được đâu là đúng đâu là sai, cái xấu và cái đẹp vẫn đan xen, hòa quyện vào nhau không cách nào dứt ra được, cảm xúc ngột ngạt và hoang mang vẫn đeo bám đến con chữ cuối cùng.

Hải Quỳnh