Honore Balzac được biết đến là một tượng đài văn học hiện thực Pháp nửa đầu thế kỉ XIX, từ chuyện hám danh lợi đến những mưu mô xảo trá trong xã hội tư bản bấy giờ đều được ông miêu tả tỉ mỉ trong sáng tác của mình.

Tiểu thuyết của Balzac tuy chân thực nhưng cũng không kém phần lãng mạn, chính những biến chuyển lịch sử xã hội đã giúp cho ông phát hiện ra tình cảm và khát vọng sâu xa thường làm cho cõi lòng, tâm hồn của con người chảy máu.

Vài nét về tiểu thuyết gia Honore Balzac

Nhà văn tên đầy đủ là Honore de Balzac, sinh năm 1799 khi Cách mạng Pháp mới chiến thắng và giới trí thức đương thời có ý thức sâu sắc hơn về khát vọng đổi mới cuộc sống.

Trưởng thành trong thời kì xã hội liên tục vận động để đi lên, bởi vậy Balzac từ sớm đã có tâm thế và ước muốn trở thành một người có thể xoay chuyển thế sự. Trải qua nhiều khó khăn, cùng những nỗ lực không ngừng vươn lên ông cũng đạt được kết quả và sự công nhận của mọi người.

Honore Balzac, Honore Balzac trên hành trình đi tìm kỷ nguyên của đời mình
Chân dung nhà văn Honore Balzac

Cha của Balzac tên Bernard-Francois Balssa, xuất thân từ một gia đình hạ lưu lớn trong xã hội Pháp thời ngày ấy, trong suốt những năm tháng tuổi trẻ, cha ông không ngừng lao động trí óc để có thể thực hiện mong muốn là tăng cấp bậc xã hội.

Người cha hiện thực hóa ước muốn bắt đầu từ công việc làm trong chính phủ của Louis XVI và sau đó là Napoleon, tiếp đến ông đổi tên thành Francois Balzac để thanh điệu khi đọc lên sẽ giống với các quý tộc.

Cuộc hôn nhân của cha mẹ ông hoàn toàn không có tình yêu, một phần bởi khoảng cách tuổi giữa cả hai lên tới ba mươi hai và đến với nhau trong sự sắp đặt của lòng biết ơn. Tuy nhiên, hai người lại có với nhau tất cả năm người con và Balzac là con cả trong gia đình.

Honore Balzac, Honore Balzac trên hành trình đi tìm kỷ nguyên của đời mình
Cậu bé Honore Balzac từ nhỏ đã phải sống xa gia đình

Balzac từ nhỏ đã phải sống xa gia đình, một năm chỉ được trở về nhà một vài lần nên ông còn tưởng rằng mình bị cha mẹ bỏ rơi. Nhà văn đã đọc sách điên cuồng để có thể chống lại cảm giác cô độc đó, chỉ cần có sách trong tay, ông sẽ đọc hết dù nội dung trong đó viết về tôn giáo, lịch sử, văn học, triết học hay vật lý.

Nhà văn không kén chọn cũng như phân biệt thể loại mình sẽ đọc, ông đọc bằng hết và chưa từng bỏ giữa chừng cuốn sách nào bao giờ. Cũng nhờ chính việc đọc nhiều như vậy, Balzac càng suy nghĩ nhiều hơn về sứ mệnh đời người, vai trò con người trong xã hội, thế giới và vũ trụ.

Với nhà văn, sách giống như một liều thuốc, mọi nhân sinh quan của ông đều được thay đổi theo từng ngày. Trong tâm thức của mình, Balzac luôn khao khát được tái thiết xã hội đa chiều và đó là vũ trụ do chính ông sáng tạo.

“Tôi sẽ trở thành một nhà văn vĩ đại, nổi tiếng và được yêu thương.”

– Honore Balzac

Tâm nguyện một đời của Balzac đã từng bị mọi người cười chê, từ bạn bè đến thầy cô và thậm chí là gia đình đều không tin ông sẽ có thể làm được chuyện đó. Thế nên trước khi đến với văn chương, tác giả đã phải kìm nén tổn thương và chấp nhận học ngành Luật theo ý nguyện cha mẹ định sẵn.

Honore Balzac, Honore Balzac trên hành trình đi tìm kỷ nguyên của đời mình
Ước nguyện của Honore Balzac từng bị mọi người xung quanh chê cười

Đam mê luôn là nguồn động lực bất tận, khó khăn nào cũng sẽ vượt qua và dẫu có đi sai đường vẫn luôn tìm lại được đúng hướng. Balzac là minh chứng sống cho điều đó, ông từ bỏ ngành Luật vào năm thứ ba để đi tìm kiếm câu trả lời về sứ mệnh trong mỗi con người.

Chàng trai trẻ Honore Balzac lúc này mới bắt đầu bước đi trên con đường của mình, nhà văn rũ bỏ và phá vỡ những định kiến để đi tìm trái ngọt cuộc đời. Ông giao hòa tâm hồn vào thời đại, thở cùng nhịp sống của xã hội và cất tiếng thay cho những bất công.

Có một Balzac tài năng cùng ý chí mạnh mẽ

Tiểu thuyết gia người Pháp trên hành trình tìm kiếm và khẳng định chính mình đã gặp vô vàn những khó khăn, đối đầu với gia đình, bất công xã hội và cùng nhiều việc khác cứ thế liên tục nối tiếp đè nặng lên vai chàng trai hai mốt tuổi ngày đó.

Honore Balzac, Honore Balzac trên hành trình đi tìm kỷ nguyên của đời mình
Honore Balzac liên tục gặp khó khăn trong những năm đầu sáng tác

Tưởng rằng cuộc sống không ai khích lệ, gia đình bỏ mặc sẽ khiến cho Balzac thấy khổ sở mà dừng bước. Trái ngược với suy nghĩ đó, tác giả hoàn toàn thấy hạnh phúc khi được sống với đam mê và tự mình xây dựng một vũ trụ luôn hằng mơ ước.

Trong một lần viết thư cho cô em gái kém một tuổi là Laure, có đoạn ông viết:

“Anh đã nhìn thấy rõ định mệnh của anh. Định mệnh chỉ có thể đạt được sau khi vượt qua những trở ngại khó khăn nhất bằng sự mạnh mẽ của chính mình. Anh sẽ tạo nên kỷ nguyên của anh.”

Tác giả dường như đã dự trước được những khó khăn sắp tới sẽ phải đối mặt, chướng ngại vật phía trước còn lớn và cao hơn nhiều so với những lời cười chê từ mọi người xung quanh.

Honore Balzac bước vào nghiệp viết chính thức với một trái tim đầy nhiệt huyết tuổi trẻ, thế nhưng những thách thức phũ phàng liên tục kéo đến.

Honore Balzac, Honore Balzac trên hành trình đi tìm kỷ nguyên của đời mình
Những tác phẩm đầu tiên của nhà văn không đạt được thành công

Không giống như những tác giả khác, các tác phẩm đầu tiên của ông hoàn toàn không được đánh giá cao và tiền nhuận bút theo thế mà cũng ít đi, chi phí dành cho nhu cầu trang trải cuộc sống tối thiểu nhất còn không có.

Tiếp tục thay đổi để tồn tại, Balzac đi vay mượn tiền để có thể mở nhà in, xuất bản sách và phát hành báo chí nhưng vẫn không đạt được hiệu quả. Quá trình nỗ lực lại một lần nữa sụp đổ, sau ba năm ông phá sản vì nợ nần không thể chi trả.

Giống như càng sống trong mưa và tuyết giá, Honore Balzac càng bộc lộ sức mạnh ý chí và năng lực của bản thân. Trải qua biến cố, một lần nữa ông tập trung hoàn toàn năng lượng cho văn học, tác giả viết không ngừng nghỉ và những tác phẩm dần được công chúng đón nhận.

Honore Balzac, Honore Balzac trên hành trình đi tìm kỷ nguyên của đời mình
Tác phẩm của Honore Balzac dần được công chúng đón nhận

Trái ngọt nào cũng sẽ có vị riêng, không đi theo trào lưu tiểu thuyết lịch sử và trào lưu lãng mạn ngày đó, Honore Balzac chọn cho mình lối đi riêng và một phong cách khác biệt.

Ông phản ánh hiện thực dựa trên chính những tình hình biến đổi đời sống nước Pháp thời đó. Balzac dùng ngòi bút để vẽ lại các hoạt động của xã hội, tuy nhiên khi độc giả đọc tác phẩm sẽ thấy đây không đơn giản chỉ là dòng chảy lịch sử mà còn bao gồm cả nguyên do, hình thái và động lực thúc đẩy thay đổi nhân cách và ước vọng của thời đại.

Hàng loạt các tác phẩm như Vinh quang và bất hạnh, Miếng da lừa, Kiệt tác vô danh Lão Goriot ra đời, Honore Balzac trở thành nhà văn hiện thực lớn của Pháp nửa đầu thế kỉ XIX và tên tuổi của ông thậm chí còn vượt ra ngoài nước Pháp.

Balzac đã có những ảnh hưởng nhất định đến những nhà văn trên thế giới nói chung và Việt Nam nói riêng, tại nước ta ông trở thành nguồn cảm hứng cho một số tác giả hiện thực nổi tiếng như Nam Cao, Vũ Trọng PhụngNguyễn Công Hoan.

Honore Balzac, Honore Balzac trên hành trình đi tìm kỷ nguyên của đời mình
Ảnh bìa sách Tấn trò đời

Tấn trò đời là tác phẩm quan trọng nhất phải kể đến của Honore Balzac, mọi kết tinh quý báu của cuộc đời và công trình kiến trúc vũ trụ mà ông luôn khao khát đều được đặt vào đó.

Cuốn tiểu thuyết được đánh gia là biên niên sử nước Pháp đầu thế kỉ XIX, những thái cực giữa thiện và ác, đời sống tâm linh, thế giới tâm hồn và tư duy khoa học bao trùm lên tác phẩm đều được thể hiện hài hòa mà không hề làm mất đi quá trình thay đổi của con người trong vận động xã hội.

Honore Balzac không chỉ mang đến cho độc giả thấy được hiện thực của xã hội tư bản Pháp bấy giờ mà còn cho thấy được sức mạnh ý chí của con người, chỉ cần nỗ lực vươn lên và dám đối mặt thì mọi chuyện đều có thể làm được.

Honore Balzac vẽ nước Pháp bằng vị cà phê

Honore Balzac chiêm nghiệm thế giới không chỉ thông qua trang sách, những gì ông viết và tích lũy được một phần là từ các buổi lui tới các quán cà phê. Không phải quán nào có mặt ở Paris ông cũng tới, tác giả chọn những quán thường diễn ra buổi hội đàm văn học để thả mình vào trong đó.

Honore Balzac, Honore Balzac trên hành trình đi tìm kỷ nguyên của đời mình
Nhà văn có thể uống đến năm mươi ly cà phê một ngày

Hơi thở của thời đại, diễn biến xã hội đương thời đều được ông khám phá qua những cuộc bình luận trong quán cà phê nhỏ. Từ đây mà những ý tưởng sáng tác và câu chuyện bất tận được viết ra, tạo nên bức tranh lưu giữ lịch sử đồ sộ.

“Khi tôi uống cà phê, các ý tưởng xuất hiện như đi diễu hành trong quân đội.”

– Honore Balzac

Balzac chọn cho mình những ly cà phê được pha chế theo phong cách Thổ Nhỹ Kỳ, nhờ đó mà ý tưởng sáng tạo luôn được liên tục giữ vững và không ngừng thăng hoa. Cứ như vậy trong suốt những năm tháng theo nghiệp viết, cà phê trở thành tri kỉ và một phần cuộc sống của nhà văn.

Vị đắng và ngọt trong cà phê của cuộc đời Honore Balzac cứ như vậy mà len lỏi vào từng trang giấy, một mặt phản ánh hiện thực xã hội tư bản và mặt còn lại thể hiện phần lãng mạn sâu lắng giữa thời đại đương thời.

Honore Balzac, Honore Balzac trên hành trình đi tìm kỷ nguyên của đời mình
Văn chương của Honore Balzac cũng mang hơi thở lãng mạn

Độc giả thường ngợi ca Balzac là nhà văn hiện thực mà quên đi rằng, trong các tác phẩm của ông yếu tố lãng mạn cũng được thể hiện không kém phần sâu sắc. Sẽ chẳng khó để nhận ra điều đó, bởi chất lãng mạn của tác phẩm được ông đưa chính mong ước của cuộc đời mình và thổi hồn vào trong đó.

Tuy Honore Balzac lựa chọn đi theo một phong cách riêng biệt nhưng trong chất tôi riêng cũng sẽ có cái ta chung. Hầu hết các tác phẩm đều là những giác ngộ của nhà văn sau biến cố của gia đình, hay lớn hơn là xã hội mà tiêu biểu là cuộc Cách mạng Pháp chiến thắng.

Tiểu thuyết gia dùng dư vị của cà phê để tạo nên những trang sách lịch sử, khắc họa lại trước mặt người đọc một xã hội nước Pháp có đắng có ngọt và gửi đi thông điệp nhân sinh cho cuộc đời mỗi con người.

Honore Balzac, Honore Balzac trên hành trình đi tìm kỷ nguyên của đời mình
Trao đi nhận thức mới về nhân sinh mới là đích đến cuối cùng của nhà văn người Pháp

Đến nay, các tác phẩm của Balzac vẫn luôn được trân trọng và giống như chiếc gương để độc giả soi chiếu, khám phá thiện ác trong nhân cách để từ đó thiện hóa bản thân và xây dựng nên một xã hội tốt đẹp hơn.

Gần hai thế kỷ đã trôi qua nhưng kỷ nguyên của Honore Balzac vẫn còn đó, dường như chưa hề có cuộc rời đi nào của tiểu thuyết gia người Pháp. Ông cho thấy thành công không nên chỉ dành cho riêng mình, san sẻ và lan tỏa đến mọi người để xã hội trở nên tốt đẹp và hạnh phúc mới là đích đến thực sự.

Loan Phương