Nói về nghề văn có một quan điểm như thế này: “Sống đã rồi hãy viết”, nghĩa là hãy dùng cuộc đời chân thực để soi chiếu vào trang văn. Nikolai Ostrovsky quả thực đã sống trọn vẹn, kiêu hãnh và đáng tự hào để rồi cứ thế ghi tên mình rực sáng trên văn đàn Liên Xô.

Cuộc đời đau thương nhưng cũng đầy kiên cường của Nikolai Ostrovsky

Tên đầy đủ của ông là Nikolai Alekseyevich Ostrovsky, sinh ngày 29 tháng 9 năm 1904 trong một gia đình công nhân nghèo khó tại làng Villa thuộc tỉnh Volhynia, Ukraina.

Dù gia đình rất khó khăn nhưng ông vẫn được học đến năm lớp chín trong một ngôi trường ở thành phố và luôn là một học sinh ưu tú.

Nikolai Ostrovsky, Nikolai Ostrovsky: Ra đời trong giông bão, sống như một huyền thoại
Ảnh chân dung Nikolai Ostrovosky

Năm mười tuổi, gia đình ông chuyển đến Shepetivka, Ostrovsky cũng bắt đầu phải làm việc và trải qua rất nhiều nghề nghiệp, bắt đầu từ làm việc trong bếp ăn và nhà ga đường sắt, rồi đến thợ mộc, người chụm lò và thợ điện.

Sớm tham gia vào tầng lớp lao động, tự mình chứng kiến và trải nghiệm nên ông sớm hiểu được những bất công đầy rẫy trong cuộc đời.

Dù tham gia vào đảng Bolshevik khi mới mười ba tuổi nhưng Nikolai Ostrovsky luôn là một thành viên đầy nhiệt huyết và năng nổ, trong thời gian quân Đức chiếm đóng thành phố năm 1918, ông làm liên lạc cho các đảng viên ngầm khác ở địa phương.

Nikolai Ostrovsky, Nikolai Ostrovsky: Ra đời trong giông bão, sống như một huyền thoại
Ngay từ thuở thiếu niên, Ostrovsky đã là một cậu bé dũng cảm 

Mùa thu năm ấy, Nikolai Ostrovsky gia nhập vào Hồng quân, xung phong trong các mặt trận, vượt qua biết bao mưa bom bão đạn như một người lính trưởng thành, có lẽ chính bản thân Ostrovsky quên mất khi đó mình mới mười lăm tuổi.

Trong một trận chiến ác liệt vào năm 1920, ông bị thương nặng, được đưa đến bệnh viện quân y và buộc phải giải ngũ nhưng ngay sau khi bình phục lại tiếp tục làm thợ điện trong xưởng sắt ở Kiev và được bầu làm chỉ huy lực lượng dân quân địa phương.

Bị cảm nặng và viêm đa khớp do làm việc quá sức khi tham gia xây dựng đường sắt ở ngoại ô thành phố nhưng Nikolai Ostrovsky chưa bao giờ có ý định dừng lại và nghỉ ngơi, năm 1924 ông gia nhập Đảng Cộng sản.

Nikolai Ostrovsky, Nikolai Ostrovsky: Ra đời trong giông bão, sống như một huyền thoại
Hình ảnh của ông được in trên tem

Những năm tháng sớm lao động và tham gia chiến đấu đã tàn phá và hủy hoại toàn bộ sức khỏe của Ostrovsky, chỉ mới hai mươi tư tuổi nhưng ông đã không thể di chuyển và bị liệt, mắt cũng dần dần không thể nhìn rõ.

Từ một người lính can trường và dũng cảm trở thành một kẻ tàn phế bị bệnh tật bủa vây đã có lúc ông gần như tuyệt vọng.

Nikolai Ostrovsky từng viết rằng:

“Suốt ba năm nay tôi luôn đấu tranh giành giật lấy sự sống, mỗi lần bị quật ngã tôi lại cảm thấy nản chí.

Nếu trong con người tôi chưa hình thành một quy tắc bất di bất dịch là phải đấu tranh đến hơi thở cuối cùng thì có lẽ tôi đã cho mình một viên đạn từ lâu”.

Nhưng rồi bằng một ý chí đầy kiên cường, Nikolai Ostrovsky để lại mưa rơi đạn lạc sau lưng, cầm bút lên và bước vào chiến trường mới, đó là văn học. Ông bắt đầu viết tiểu thuyết Thép đã tôi thế đấy đồng thời viết cho một vài tờ báo, tạp chí cộng sản và miệt mài sáng tác.

Ostrovsky gia nhập Hội nhà văn Liên bang Xô viết khi mới hai mươi tám tuổi, một năm sau ông được trao tặng Huân chương Lenin cho những đóng góp và cống hiến đầy ý nghĩa của mình.

Nikolai Ostrovsky, Nikolai Ostrovsky: Ra đời trong giông bão, sống như một huyền thoại
Ảnh bìa tiểu thuyết Thép đã tôi thế đấy

Cả cuộc đời của ông là hiến dâng và làm việc không ngừng nghỉ, Nikolai Ostrovsky ra đi trong bệnh tật và đớn đau ở tuổi ba mươi hai khi mọi thứ còn dang dở, chưa kịp hoàn thành cuốn tiểu thuyết thứ hai là Sinh ra trong bão táp.

Nghị lực sống hòa cùng dòng chảy văn chương

Những năm cuối cùng trong cuộc đời, Nikolai Ostrovsky chuyển sang chiến đấu ở một chiến trường yên tĩnh và đơn độc hơn, đó chính là văn chương. Cuốn tiểu thuyết Thép đã tôi thế đấy được sáng tác lúc ông đã hoàn toàn bị mù và bại liệt.

Tuy đã cống hiến cả đời cho đất nước song Ostrovsky lại không muốn xin nhà nước giúp đỡ tiền để ổn định cuộc sống. Bởi vậy mà hoàn cảnh của ông và vợ hết sức khó khăn, bà Raisa vợ ông mỗi ngày đều phải ra ngoài làm việc mà không thể chăm sóc chồng.

Nikolai Ostrovsky, Nikolai Ostrovsky: Ra đời trong giông bão, sống như một huyền thoại
Ostrovsky và vợ trong những năm tháng cuối cùng 

Bởi vì không có ai ở bên, lại bị mù nên thời gian đầu khi bắt tay vào sáng tác, Nikolai Ostrovsky gặp rất nhiều trở ngại, những gì ông viết thường là dòng nọ đè lên dòng kia nên rất khó khăn để có thể đọc được.

Nhưng rồi sau đó vì đau tay và cơ thể ngày càng yếu hơn, ông đành phải chờ vợ đi làm về rồi đọc cho bà Raisa ghi lại. Vậy là mỗi ngày, công việc sáng tác, tất cả mọi tình tiết, cốt truyện và nhân vật đều diễn ra trong trí não của Ostrovsky.

Mỗi ngày vừa phải chống chọi với bệnh tật, đớn đau và tuyệt vọng cùng với khối lượng công việc lớn khiến cho sức khỏe của ông ngày một yếu đi. Nikolai Ostrovsky đã phải làm việc liên tục như thế trong suốt hai mươi tháng trời.

Năm 1932, sau rất nhiều những khó khăn, cuối cùng ông đã hoàn thành cuốn tự truyện Thép đã tôi thế đấy nhưng bản thảo gửi đi đã bị thất lạc. Ostravosky viết lại nhưng bị từ chối.

Nikolai Ostrovsky, Nikolai Ostrovsky: Ra đời trong giông bão, sống như một huyền thoại
Tượng đài của Nikolai Ostrovisky

Mãi đến tận khi Phó tổng biên tập của tạp chí Thanh niên Cận vệ quân đọc được, Thép đã tôi thế đấy mới được in và xuất bản. Cuốn sách ngay lập tức được in tới hai triệu bản trong năm 1935, Nikolai Ostrovsky cứ thế xuất hiện trên văn đàn Liên Xô.

Tính đến thời điểm hiện nay, Thép đã tôi thế đấy đã được tái bản rất nhiều lần không chỉ ở các nước Liên Xô cũ mà còn được dịch ra hơn năm mươi thứ tiếng trên thế giới, đó như một minh chứng rõ nét cho sức sống mãnh liệt và tài văn chương của Nikolai Ostrovsky.

Gặp rất nhiều những khó khăn và trở ngại nhưng ông không bao giờ chịu khuất phục và từ bỏ, cứ thế trong yên lặng và cô độc, chôn sâu tuyệt vọng và đau thương, đem dòng máu đỏ tươi của trái tim ấm nóng hóa thành dòng xanh đầy hy vọng trên những trang văn.

Nikolai Ostrovsky: Đem cuộc đời viết thành huyền thoại

Sinh ra và lớn lên trong những thử thách không chỉ của đất nước mà còn là của thời đại, Nikolai Ostrovsky vụt sáng như một biểu tượng đầy đẹp đẽ của nghị lực sống, của niềm tin và ý chí vươn lên trong cuộc sống.

Nhìn lại cuộc đời của Nikolai Ostrovisky, có thể thấy từ chiến sĩ trên mặt trận đầy đạn lạc bom rơi cho đến phận đời kẻ cầm bút đầy cô độc và thầm lặng ông đã dâng hiến trọn vẹn tuổi xuân của mình cho đất nước.

 “Cái quý nhất của con người ta là sự sống.

Đời người chỉ sống có một lần, phải sống sao cho khỏi xót xa ân hận vì những năm tháng đã sống hoài sống phí, cho khỏi hổ thẹn vì dĩ vãng ti tiện và đớn hèn của mình để khi nhắm mắt xuôi tay có thể nói rằng:

Tất cả đời ta, tất cả sức ta, ta đã hiến dâng cho sự nghiệp cao đẹp nhất trên đời, sự nghiệp đấu tranh và giải phóng loài người”.

Suốt cuộc đời của ông là những đấu tranh đầy đẹp đẽ và đáng khâm phục trước những bất công đầy nghiệt ngã của số phận. Thân xác của Ostrovsky có thể bị bệnh tật hủy hoại nhưng những phẩm chất tốt đẹp của ông còn mãi ngời sáng.

Hải Quỳnh