Nếu có một cuốn sách nào đó có thể khiến người đọc vừa cười nắc nẻ trước sự ngây ngô, vừa khóc nghẹn ngào trước sự hy sinh, thì đó chắc chắn phải là “Tuổi thơ dữ dội” của nhà văn Phùng Quán. Đây không chỉ là một tác phẩm văn học thiếu nhi, mà là một bản anh hùng ca, một tượng đài bằng chữ viết dành cho những tâm hồn nhỏ tuổi đã hiến dâng cả đời mình cho Tổ quốc. Trước khi đọc cuốn sách này, bạn có thể xem qua phần review sách dưới đây nhé!
1. Về tác giả Phùng Quán
Phùng Quán (1932–1995) là một trong những cây bút trẻ trong nền văn học hiện đại Việt Nam. Ông sinh ra tại Huế, tham gia Vệ quốc quân từ rất sớm khi mới chỉ là một thiếu niên. Chính những trải nghiệm thực tế trong khói lửa chiến tranh đã trở thành chất liệu chân thực, nhào nặn nên một ngòi bút Phùng Quán đầy gai góc nhưng cũng vô cùng nhân văn.
Tuổi thơ dữ dội lên ý tưởng và khởi thảo vào năm 1968, nhưng phải mất tới 20 năm, qua nhiều lần chỉnh sửa và vượt qua những thăng trầm, cuốn sách mới chính thức ra mắt trọn vẹn vào năm 1988.
Dựa trên những nguyên mẫu có thật tại Trung đoàn Trần Cao Vân (Thừa Thiên Huế), Phùng Quán đã dựng lại một thời kỳ lịch sử hào hùng thông qua lăng kính của những chiến sĩ trinh sát nhỏ tuổi. Cuốn sách ngay lập tức nhận được Giải thưởng văn học thiếu nhi của Hội Nhà văn Việt Nam và trở thành cuốn sách “gối đầu giường” của nhiều thế hệ độc giả.
2. Review nội dung Tuổi thơ dữ dội – bản anh hùng ca của Đội thiếu niên trinh sát
Thông tin cơ bản của cuốn Tuổi thơ dữ dội:
|
Cuốn tiểu thuyết dày hơn 800 trang đưa người đọc trở về những ngày đầu của cuộc kháng chiến chống Pháp tại mặt trận Bình – Trị – Thiên. Nhân vật chính trong truyện là những “vệ quốc quân nhỏ tuổi” với những cái tên thân thương: Lượm, Mừng, Quỳnh sơn ca, Vịnh sưa, Bồng da rắn…
Câu chuyện bắt đầu khi những đứa trẻ ở độ tuổi mười hai, mười ba lẻn vào chiến khu để xin gia nhập Trung đoàn Trần Cao Vân. Mỗi đứa trẻ một hoàn cảnh, một lí do muốn tham gia kháng chiến. Mừng tham gia cách mạng vì muốn tìm thuốc chữa bệnh cho mẹ. Quỳnh sơn ca là công tử nhà giàu, từ bỏ nhung lụa và cây đàn piano để theo kháng chiến. Lượm lém lỉnh, thông minh, là con nhà nòi cách mạng.
Phùng Quán không hề “tô hồng” chiến tranh, Phùng Quán viết về những mất mát, về nỗi đau, về sự dữ dội và khốc liệt, miêu tả chiến trường một cách trần trụi nhất. Những đứa trẻ vốn dĩ nên được đến trường, lại phải đối mặt với súng đạn, tra tấn và cái chết.
Người đọc sẽ không thể quên hình ảnh Vịnh sưa hiên ngang trên nóc kho xăng địch, dùng tín hiệu đèn để đồng đội ngắm bắn, rồi hy sinh trong biển lửa. Hay cái chết đầy u uất của Quỳnh sơn ca khi chứng kiến người cha mình phản bội Tổ quốc. Và đặc biệt là Mừng – cậu bé bị nghi oan là Việt gian, cho đến hơi thở cuối cùng vẫn chỉ thốt lên một câu đau đớn: “Anh ơi, anh đừng nghi em là Việt gian nữa anh nhé!”.
Phùng Quán miêu tả những đứa trẻ trong truyện vẫn giữ nguyên nét hồn nhiên: thích ăn quà vặt, sợ bị mẹ mắng, hay tị nạnh nhau những điều vặt vãnh. Thế nhưng, khi đối diện với kẻ thù, chúng lại mang bản lĩnh của những người anh hùng.
Cách sử dụng từ ngữ địa phương, những câu hò, điệu hát Trung Bộ được đan cài khéo léo giúp tác phẩm mang đậm màu sắc văn hóa vùng miền, đồng thời tôn lên vẻ đẹp mộc mạc, chân chất của những người con xứ Huế.
Đọc tuổi thơ dữ dội và sẽ khóc rồi cười, vừa hô hố lại sụt sùi, có lúc trái tim nghẹn lại. Một thời kì kháng chiến phơi bày, những mầm non nhỏ bé hi sinh, cuốn sách vừa tôn vinh sự hi sinh của những chiến binh nhỏ tuổi, vừa lên án cái tàn độc của chiến tranh.
3. Những chiến binh nhỏ tuổi dũng cảm
Trong “Tuổi thơ dữ dội”, mỗi đứa trẻ là một mảng màu riêng biệt, tạo nên một bức tranh đa sắc về lòng dũng cảm. Phùng Quán không xây dựng nhân vật theo kiểu “siêu anh hùng” khô cứng, mà mỗi nhân vật đều có những chuyển biến tâm lý phức tạp.
Mừng
Mừng là nhân vật lấy đi nhiều nước mắt nhất của độc giả. Em gia nhập chiến khu với một mục đích ngây thơ: tìm lá thuốc chữa bệnh hen suyễn cho mẹ. Hình ảnh Mừng trèo lên ngọn cây cao nhất giữa chiến trường để quan sát quân địch, bất chấp hiểm nguy, đã trở thành biểu tượng cho sự can trường. Cái chết của Mừng là một sự “dữ dội” tột cùng. Em hy sinh khi trong lòng vẫn mang nỗi hàm oan là Việt gian. Câu nói cuối cùng của em: “Anh ơi, anh đừng nghi em là Việt gian nữa anh nhé!” không chỉ là lời minh oan, mà là tiếng kêu xé lòng về danh dự của một người chiến sĩ nhỏ tuổi. Nó khẳng định rằng: Với những đứa trẻ này, cái chết không đáng sợ bằng việc lòng yêu nước bị nghi ngờ.
Lượm
Nếu Mừng là hiện thân của sự trong sáng, thì Lượm lại đại diện cho trí tuệ và bản lĩnh can trường. Lượm thông minh, mưu trí, từng nhiều lần vượt ngục và lừa được những kẻ thù sừng sỏ nhất. Ở Lượm, ta thấy hình ảnh của một người lính thực thụ: quyết đoán, bình tĩnh nhưng cũng đầy tình cảm với đồng đội. Những cuộc đấu trí giữa Lượm và quân địch trong nhà lao là những chương hồi kịch tính nhất, minh chứng cho câu nói “tài không đợi tuổi”.
Quỳnh sơn ca
Quỳnh là nhân vật mang tính bi kịch nghệ thuật cao nhất. Là con của một gia đình giàu có theo phe địch, Quỳnh từ bỏ cuộc sống nhung lụa để đi theo cách mạng. Em dùng tiếng đàn piano của mình để xoa dịu nỗi đau thương tật cho các chiến sĩ. Cái chết của Quỳnh không phải vì bom đạn, mà vì sự tan vỡ niềm tin khi biết cha mình là kẻ phản bội. Quỳnh chết trong sự cô độc và đau đớn về tinh thần, để lại bản nhạc “Sông Ô Lâu” vang vọng như một lời thề son sắt.
3. Tư tưởng vượt thời gian của Tuổi thơ dữ dội
Tuổi thơ dữ dội thể hiện rằng tình yêu nước ở đây không phải là những lý thuyết xa vời. Nó là tình yêu dành cho mẹ, cho những con phố thân quen, là nỗi đau khi thấy quê hương bị dày xéo. Lòng yêu nước của các em nhỏ trong truyện xuất phát từ bản năng lương thiện nhất của con người.
Dù nhỏ bé, nhưng những tâm hồn ấy chưa bao giờ khuất phục trước khó khăn. Các em dạy chúng ta rằng: Dũng cảm không phải là không sợ hãi, mà là đối mặt với sợ hãi để hoàn thành nhiệm vụ.
Nhan đề tác phẩm là một sự kết hợp đầy mâu thuẫn. “Tuổi thơ” thường gợi về sự bình yên, trong trẻo, nhưng “dữ dội” lại gợi về bão táp, súng đạn và sự khốc liệt. Sự kết hợp này khẳng định một sự thật đau lòng: Chiến tranh đã cướp đi sự bình yên của trẻ thơ, nhưng cũng chính chiến tranh đã mài giũa nên những viên ngọc quý. Sự “dữ dội” ấy không chỉ nằm ở hoàn cảnh, mà còn nằm ở chính sức mạnh nội tâm phi thường của những nhân vật nhỏ tuổi.
Tuổi thơ dữ dội có dung lượng dài, nặng cảm xúc, nặng suy tư, nặng tâm lý. Đây là cuốn sách lấy đi nước mắt của rất nhiều độc giả. Nếu bạn yêu thích truyện viết về chiến tranh, thì đừng bỏ qua bản hùng ca này nhé!
