Bánh chưng hay bánh trưng không phải ai cũng biết. Hai từ này có cách phát âm tương đối giống nhau nên vẫn nhiều người nhầm lẫn. Vậy, từ nào mới đúng chính tả? Cùng chúng tôi tìm hiểu nhiều thông tin hữu ích liên quan đến bánh chưng, bánh trưng và cách tránh mắc lỗi khi diễn đạt dưới đây.
Bánh chưng hay bánh trưng viết đúng chính tả
Có thể thấy, những từ dùng âm ch và âm tr rất dễ nhầm với nhau. Bánh chưng và bánh trưng là trường hợp cụ thể. Để làm rõ từ nào đúng, từ nào sai chúng ta cần cắt nghĩa cụ thể dưới đây:
Bánh chưng là gì?
Bánh chưng là loại bánh truyền thống của người Việt thường được gói vào đúng dịp tết nguyên đán. Bánh được làm từ gạo nếp, nhân đậu xanh, thịt lợn, gói trong lá dong rồi bỏ vào nồi luộc nhiều giờ liền. Bánh hình vuông tượng trưng cho đất theo quan niệm truyền thống của người Việt.
Bánh trưng là gì
Bánh trưng không có trong từ điển tiếng Việt, nó không có nghĩa cũng không liên quan đến loại bánh trái hay món ăn nào. Từ trưng thường xuất hiện trong một số cụm từ như: Trưng cầu dân ý hoặc trưng bày. Như vậy, bánh trưng là từ viết sai lỗi chính tả.
Dựa theo ngữ âm và quy tắc chính tả tiếng Việt thì âm ch thường được sử dụng trong trường hợp nói đến các sự vật, hiện tượng quen thuộc như: Chín, chưng, chân, chè, chăn hoặc cha, chồng, chú, cháu…
Còn âm tr thường xuất hiện cùng những từ hoặc cụm từ mang tính trừu tượng có nguồn gốc Hán Việt như: Trình bày, trưng bày, trung thành, truyền thống… Dựa vào quy tắc nói trên thì chưng trong bánh chưng là từ viết đúng chính tả – từ thuần việt có nghĩa là hấp, luộc, nấu chín bằng hơi…
Nguồn gốc, ý nghĩa của bánh chưng
Nếu là người Việt hẳn ai cũng đã từng được ăn bánh chưng và nghe về sự tích ra đời của nó. Bánh chưng có từ thời vua Hùng thứ 18, gắn với truyền thuyết Lang Liêu. Tương truyền rằng, hoàng tử Lang Liêu đã tạo ra hai loại bánh: bánh chưng tượng trưng cho đất, bánh dày tượng trưng cho trời để dâng lên vua cha. Bánh không chỉ ngon, dẻo mà còn mang ý nghĩa sâu sắc nên được vua cha truyền ngôi. Từ đó về sau, bánh chưng trở thành món ăn không thể thiếu trên mâm cỗ của người Việt mỗi dịp tết đến xuân về.
Trong văn hoá truyền thống của người Việt, gói bánh chưng, nấu bánh chưng để dâng cúng tổ tiên trong ngày tết là nét đẹp được lưu truyền từ đời này qua đời khác. Bánh chưng biểu tượng cho sự tri ân và lòng biết ơn, là món quà mà con cháu dâng lên tổ tiên để thể hiện lòng hiếu thảo.
Bánh chưng còn là biểu tượng của sự sum vầy. Vào ngày tết, cả gia đình cùng quây quần bên nhau gói bánh chưng, nấu bánh chưng, thưởng thức bánh chưng nóng hổi sẽ giúp thắt chặt tình cảm gia đình. Đặc biệt, theo thuyết âm dương của người Á Đông, bánh chưng phản ánh sự cân bằng và hoà hợp trong cuộc sống.
Nguyên nhân nhầm lẫn giữa bánh chưng hay bánh trưng
Bánh chưng hay bánh trưng hiện nay vẫn không ít người nhầm lẫn. Sở dĩ như vậy là vì:
- Lỗi phát âm theo vùng miền: Một số cư dân ở miền Bắc như Nam Định, Hà Nội, Thái Bình… phát âm không rõ giữa ch và tr. Một số người phát âm ch và tr tương đối giống nhau. Dĩ nhiên, khi phát âm sai thì người nghe sẽ sai. Tương tự như thế, đọc sai thì viết sẽ sai.
- Không nắm rõ nghĩa gốc của từ: Bánh chưng là loại bánh truyền thống của người Việt trong dịp tết cổ truyền. Từ trưng không liên quan đến bánh, không có trong từ gốc.
- Ảnh hưởng từ thói quen nghe viết: Một số người viết theo cách phát âm, không để ý đến chính tả, không xem xét nghĩa gốc của từ nên thường nhầm lẫn dẫn đến sai sót.
Hướng khắc phục lỗi chính tả khi dùng từ
Ngoài bánh chưng hay bánh trưng, trong tiếng Việt còn nhiều từ, cụm từ dễ gây nhầm lẫn. Nếu bạn muốn tránh mắc sai lầm nói trên cần:
Tìm hiểu ý nghĩa của từ
Đây là cách hiệu quả nhất để chúng ta dùng từ đúng. Chưng trong bánh chưng có nghĩa là loại bánh chín bằng hấp, hơi nước. Đó là cách chế biến đặc trưng của món bánh này. Còn trưng không liên quan đến bánh hay bất cứ hình thức chế biến thực phẩm nào. Nói cách khác, bánh trưng là từ sai chính tả. Mẹo hay để nhớ từ này là: bánh chưng được chưng tức hấp trong nồi nhiều giờ liền. Hiểu như thế ắt bạn sẽ viết đúng.
Nhớ quy tắc dùng ch và tr
Như đã đề cập nói trên, muốn dùng từ ngữ đúng chính tả chúng ta phải nắm vững nguyên tắc, ch và tr khác nhau như thế nào:
- Ch có thể xuất hiện trong từ thuần việt hoặc từ có nguồn gốc Hán Việt như: Chín, chở, chưng, cha, chồng, chú, cháu
- Tr thường chỉ xuất hiện trong từ gốc Hán Việt, dùng để chỉ đặc điểm của sự vật như: Trẻ, trắng, trong, tròn,…
Tra cứu từ điển tiếng Việt
Nếu gặp từ khó hiểu thì cách an toàn nhất là tra cứu từ điển tiếng Việt. Nếu bạn không có sách từ điển hãy tra cứu từ điển trên google hoặc tìm kiếm ở các nguồn chính thống khác. Ngoài ra, đọc sách báo chính thống sẽ giúp chúng ta có thêm vốn từ và có kinh nghiệm viết lách đúng chuẩn.
Tạo thói quen đọc nhiều, viết nhiều
Căn cơ dẫn đến mắc lỗi chính tả khi dùng từ là do vốn từ nghèo nàn, không hiểu rõ nghĩa của từ. Do đó, đọc nhiều, viết nhiều sẽ giúp chúng ta trau dồi vốn từ, biết cách diễn đạt và dùng từ hợp ngữ cảnh. Sử dụng công cụ check lỗi chính tả sau khi hoàn thành bài viết được xem là giải pháp quan trọng giúp bạn có một bài viết trọn vẹn, không mắc lỗi sơ đẳng.
Bánh chưng hay bánh trưng hẳn ai cũng đã có câu trả lời. Hiểu đúng nghĩa của từ, nắm vững quy tắc chính tả là nhân tố cần giúp mỗi chúng ta tự tin khi nói, khi giao tiếp, khi viết lách. Hãy truy cập tại đây để có thêm nhiều thông tin hữu ích về tiếng Việt và cách sử dụng tiếng Việt bạn nhé!
