Tiếng Việt đa thanh, đa nghĩa nên không phải ai cũng có thể hiểu rõ và sử dụng đúng chuẩn. Có nhiều từ, cụm từ na ná nhau khiến bạn nhầm lẫn. Bắt chước hay bắt trước là ví dụ cụ thể. Vậy, từ nào viết đúng chính tả? Dưới đây là giải đáp từ chuyên gia ngôn ngữ.
Bắt chước hay bắt trước là đúng
Một số người cho rằng, bắt trước là biến thể của từ bắt chước nên có thể dùng thay thế lẫn nhau. Thực tế không phải vậy, hai từ đó hoàn toàn khác nhau:
Bắt chước là gì?
Bắt chước có nghĩa là làm theo người khác. Người ta dùng nó để chỉ hành động học hỏi, sao chép hoặc mô phỏng theo ai đó một cách có chủ đích. Chẳng hạn: Khi nói đứa trẻ học theo phong cách nói chuyện của người lớn thì ta có thể hiểu là: Trẻ bắt chước hành động của người lớn. Sự bắt chước này là tốt chứng tỏ trẻ có ý thức học hỏi để hoàn thiện bản thân. Tuy nhiên, không phải sự bắt chước nào cũng tích cực, chúng ta chỉ nên học theo những điều tốt đẹp, tránh bắt chước, đua đòi theo thói xấu.
Bắt trước là gì
Trong từ điển tiếng Việt chính thống không có từ bắt trước. Vì thế, từ này không có nghĩa, nó là từ viết sai chính tả nên không thể sử dụng thay thế từ bắt chước.
Cách sử dụng từ bắt chước
Động từ “bắt chước” được sử dụng rộng rãi trong nhiều ngữ cảnh khác nhau. Dưới đây là một số trường hợp thường gặp:
Bắt chước hành động, cử chỉ của người khác
Khi muốn nói một ai đó làm theo hoặc mô phỏng hành vi, hoạt động của người khác thì sẽ dùng từ bắt chước:
- Cô ấy đang bắt chước dáng đi của nữ diễn viên nổi tiếng nhưng không thật sự giống.
- Đứa bé bắt chước cách nói chuyện của người lớn.
Bắt chước phương pháp, cách làm
Trong lĩnh vực kỹ thuật hoặc một số ngành nghề khác, việc bắt chước có thể giúp chúng ta nhanh chóng thành thạo những kỹ năng cần thiết. Dĩ nhiên, việc học theo một cách máy móc mà không hiểu bản chất vấn đề có thể gây ra hậu quả khó lường:
- Học trò thường bắt chước cách giải bài tập của giáo viên để làm quen với một số phương pháp mới.
- Những cửa hàng kinh doanh mới thường bắt chước chiến lược truyền thông của các thương hiệu lớn để thu hút khách hàng.
Bắt chước lối sống hoặc phong cách sống
Hiện nay, xu hướng bắt chước phong cách, lối sống của người nổi tiếng đang rất thịnh hành trong giới trẻ. Ví dụ:
- Nhiều bạn trẻ Việt Nam hiện nay có xu hướng bắt chước phong cách ăn mặc của các ngôi sao trẻ xứ sở Kim Chi.
- Bắt chước lối sống của thần tượng nhưng không phù hợp với mình sẽ khiến bạn trở nên buồn cười.
Trong lĩnh vực văn học, nghệ thuật, bắt chước là công đoạn đầu tiên của quá trình học tập, sáng tạo. Các nghệ sĩ trẻ thường học theo phong cách của những người đi trước, từ đó hình thành và phát triển phong cách riêng cho mình. Dễ thấy, những ca sĩ khi mới vào nghề đa phần đều bắt chước giọng hát của thần tượng nhằm rèn luyện một số kỹ năng thanh nhạc cần thiết.
Nguyên nhân nhiều người nhầm lẫn bắt chước với bắt trước
Bắt chước hay bắt trước đúng chính tả? Dĩ nhiên, từ bắt chước là đúng nhưng vẫn nhiều người nhầm lẫn giữa hai từ này. Lý do bởi:
- Cách phát âm giống nhau: Cả hai cụm từ: Bắt chước và bắt trước có cách phát âm tương đồng, chỉ khác âm tr và âm ch. Do đó, khi đọc nhanh hoặc nói nhanh hoặc khi người nghe không chú ý rất dễ dẫn đến nghe nhầm. Thêm nữa, cư dân mỗi vùng, mỗi miền cách phát âm cũng ít nhiều có sự khác nhau nên khả năng nhầm lẫn càng dễ xảy ra.
- Thói quen sử dụng sai lỗi chính tả trên mạng xã hội: Một số thông tin đăng tải trên facebook, youtobe hoặc tik tok… sai lỗi: Bắt chước thành bắt chước nhưng mọi người vẫn thừa nhận nó, lâu dần tạo thành thói quen, nhanh chóng lan truyền, ảnh hưởng tới nhiều người nhất là các bạn trẻ. Hệ quả là: Ngôn ngữ bị sử dụng sai, không đúng với nội dung cần truyền tải.
- Không chú ý đến chính tả khi nói hoặc khi viết: Có thể bạn chỉ chú trọng đến nội dung muốn nói mà quên mất việc kiểm tra chính tả của các từ ngữ mình dùng. Vì thế, bạn có thể viết nhanh dẫn đến mắc lỗi hoặc viết xong nhưng không khảo lại nên sai chính tả mà không hề biết.
Cách hạn chế lỗi chính tả khi sử dụng
Trong tiếng Việt, ngoài bắt chước và bắt trước còn có nhiều từ và cụm từ giống nhau. Để tránh nhầm lẫn đáng tiếc bạn cần lưu ý một số vấn đề cơ bản sau:
- Tra cứu từ điển nếu gặp từ hoặc cụm từ khó hiểu. Từ điển không chỉ giúp bạn hiểu rõ nghĩa gốc của từ mà còn giúp hiểu rõ cách dùng từ trong từng ngữ cảnh khác nhau.
- Hình thành thói quen đọc sách, báo, truyện, thường xuyên viết bài sẽ giúp chúng ta trau dồi ngôn ngữ và biết cách sử dụng từ đúng chuẩn. Tiếp xúc nhiều với ngôn ngữ thông qua văn học hoặc các văn bản chính thống sẽ giúp chúng ta nhận rõ sự khác biệt trong cách dùng từ bắt chước và bắt trước.
- Sử dụng từ ngữ nhất định phải đặt trong ngữ cảnh cụ thể. Xác định đúng bối cảnh sẽ giúp chúng ta chọn được từ thích hợp nhất.
- Thường xuyên thực hành nói và viết là cách tốt nhất để chúng ta ghi nhớ quy tắc chính tả của tiếng Việt. Tham gia các diễn đàn thảo luận về ngôn ngữ cũng là giải pháp hay giúp bạn có thêm vốn.
Bắt chước hay bắt trước đúng chính tả chúng tôi đã chia sẻ nói trên. Tiếng Việt có nhiều từ khó nên không phải lúc nào chúng ta cũng có thể tự tin khẳng định mình sẽ dùng đúng. Do đó, mỗi người cần có ý thức học hỏi, trau dồi vốn từể việc giao tiếp luôn diễn ra thuận lợi, tốt đẹp. Chúc bạn vui vẻ, hạnh phúc.
