Trong cuộc sống ai cũng từng trải qua cảm giác bứt rứt. Đó vừa là từ láy vừa là tính từ thể hiện trạng thái lo lắng, không yên của con người. Tuy nhiên, khi đặt lên bàn cân: Bứt rứt hay bức rức đúng chính tả thì nhiều người lại tỏ ra lúng túng? Từ nào đúng, từ nào sai trong trường hợp trên? Câu trả lời sẽ có dưới đây.
Bứt rứt có nghĩa là gì?
Bứt rứt là tính từ mô tả trạng thái tâm lý của con người: Sự bồn chồn, lo lắng, đứng ngồi không yên. Nguyên nhân của sự bứt rứt này thường liên quan đến một việc nào đó chưa được giải quyết. Vì thế, bạn cảm thấy không thoải mái trong lòng.
Bứt rứt vốn là một từ láy thuần việt được tạo thành bởi từ bứt ghép với từ rứt. Hai từ này khi đứng đơn lẻ đều mang ý nghĩa là bồn chồn, lo lắng. Khi chúng ta ghép thành từ bứt rứt là để chỉ trạng thái lo lắng cao hơn, sâu sắc hơn. Ví dụ:
- Công việc chưa hoàn thành khiến anh ấy bứt rứt, lo lắng
- Khi đi xa gia đình lòng tôi luôn bứt rứt không yên
- Tâm trạng bứt rứt lo lắng khiến tôi chẳng thể nào chợp mắt.
- Anh ấy bứt rứt, hồi hộp chờ tin tức từ gia đình.
- Cảm giác bứt rứt trong lòng khiến người ta vô cùng khó chịu.
Bứt rứt hay bức rức đúng chính tả
Để xác định rõ bứt rứt hay bức rức đúng chính tả chúng ta phải căn cứ vào nghĩa gốc của từ. Bứt rứt được ghi nhận trong từ điển tiếng Việt chính thống với hàm nghĩa chỉ tâm trạng lo âu, bồn chồn, đứng ngồi không yên. Từ đó có thể sử dụng trong nhiều ngữ cảnh khác nhau. Chúng ta thấy từ bứt rứt xuất hiện nhiều trong sáng tác văn học nghệ thuật, trong văn chương, trong giao tiếp hàng ngày.
Sách giáo khoa, tài liệu in ấn do Bộ giáo dục phát hành cũng sử dụng bứt rứt chứ không phải bức rức. Đối chiếu với từ điển bạn sẽ thấy từ bức rức không có danh mục từ vựng tiếng Việt. Đó là biến thể sai của bứt rứt do người dùng nhầm lẫn hoặc do ảnh hưởng của phát âm theo vùng miền. Vậy nên, trong mọi trường hợp không thể dùng từ bức rức.
Nguyên nhân dẫn đến nhầm lẫn giữa bứt rứt và bức rức
Bứt rứt hay bức rức vẫn khiến nhiều người nhầm lẫn. Lý do của sự cố này là bởi:
- Cách phát âm có sự tương đồng: Bứt rứt và bức rức nếu đọc nhanh, đọc không rõ lại thì nghe rất giống nhau. Với những người nói ngọng thì cách đọc hai từ trên không hề khác nhau. Điều đó sẽ gây nên tình trạng nhầm lẫn.
- Một số người cho rằng: dứt có nghĩa là dứt khoát, dứt tình nên viết sai thành từ bức rức.
- Không hiểu rõ nghĩa của từ: Bứt rứt được ghi nhận trong từ điển, giải thích nghĩa rõ ràng còn bức rức là từ vô nghĩa. Người dùng không hiểu điều này lại không có thói quen tra cứu từ điển nên khó tránh khỏi mắc lỗi.
- Thiếu hiểu biết về từ láy: Bứt rứt là từ láy, bức rức không phải. Nếu chúng ta không nắm được đặc điểm nhận dạng của từ láy ắt sẽ sai sót khi dùng từ.
- Ảnh hưởng của cách phát âm địa phương: Ở một số vùng miền, âm r và đọc lên không có sự khác biệt.
Làm sao để ghi nhớ từ bứt rứt đúng một cách nhanh gọn
Dù bạn biết bứt rứt là từ đúng nhưng trong một số trường hợp dễ nhầm thành bức rức. Để hạn chế lỗi này chúng ta cần ghi nhớ một vài mẹo hay sau đây:
- Phương pháp ngữ cảnh: Từ bứt rứt được dùng trong trường hợp nói đến sự lo lắng, bồn chồn. Chẳng hạn như: Lòng tôi bứt rứt, lo lắng không yên
- So sánh với từ láy: Bứt rứt vốn là từ láy lặp âm, cụ thể là lặp âm út. Như thế, bạn hãy nhớ cấu trúc từ này là lặp ở âm cuối
- Tra cứu từ điển là cách an toàn nhất giúp chúng ta sử dụng ngôn ngữ chuẩn xác, đúng quy tắc. Việc này khá đơn giản, bạn có thể tra cứu thủ công hoặc tra cứu online trên các web uy tín. Khi tra cứu chúng ta nên chọn từ điển tiếng Việt chính thống của nhà xuất bản chất lượng. Dựa vào từ điển sẽ thấy: Bứt rứt được ghi nhận, bức rức không có trong hệ thống từ vựng tiếng Việt.
- Mẹo khác: Bứt rứt là lo lắng, dứt có nghĩa là dứt khoát, bức là bức xúc với nghĩa hoàn toàn khác.
Tầm quan trọng của việc dùng từ đúng chính tả
Rất nhiều bạn trẻ hiện nay không coi trọng vấn đề dùng từ sao cho đúng chính tả. Đó là quan điểm sai lầm vì việc sử dụng ngôn ngữ là một trong những kỹ năng mềm cần thiết. Tầm quan trọng của việc dùng từ đúng chuẩn có thể kể đến như:
- Giúp diễn đạt đúng nội dung, đúng vấn đề, truyền đạt chính xác thông điệp mà bản thân muốn đề cập. Đôi lúc chỉ một lỗi chính tả nhỏ có thể làm thay đổi hoàn toàn nội dung vấn đề. Trong các văn bản hành chính, pháp luật, hợp đồng làm ăn thì sai chính tả có thể dẫn đến những hệ lụy nghiêm trọng
- Khi bạn tự tin với vốn hiểu biết tiếng Việt của mình ắt sẽ giao tiếp trôi chảy, linh hoạt, khẳng định được sự chuyên nghiệp của bản thân, góp phần nâng cao khả năng nhận diện thương hiệu, được mọi người đánh giá cao.
- Sử dụng từ đúng chính tả giúp ghi điểm trong mắt người đối diện, với bạn bè, đối tác, khách hàng. Từ đó, mở ra cơ hội về học tập và nghề nghiệp.
- Mặt khác, dùng từ đúng quy tắc còn góp phần gìn giữ, bảo vệ sự trong sáng của tiếng mẹ đẻ.
Bứt rứt hay bức rức đúng chúng tôi đã phân tích và chia sẻ nói trên. Bứt rứt là từ đúng có thể sử dụng trong nhiều ngữ cảnh khác nhau, hoàn toàn khác về ngữ nghĩa cũng như sắc thái với từ bức rức. Tiếng Việt vốn phức tạp như thế nên chúng ta cần trau dồi mỗi ngày. Làm chủ được vốn từ bạn sẽ tự tin vào chính mình, có nhiều cơ hội để khẳng định bản thân trong học tập cũng như trong công việc.
