Đạt giải hay đoạt giải là hai từ thường gặp trong văn bản và giao tiếp hằng ngày. Vì đều được dùng khi nhắc đến thành tích hoặc phần thưởng nên nhiều người cho rằng chúng hoàn toàn giống nhau. Thực tế, cả hai đều đúng nhưng mang sắc thái khác nhau và phù hợp với từng ngữ cảnh riêng.
Đạt giải hay đoạt giải chuẩn chính tả?
Không giống nhiều cặp từ chỉ có một cách viết đúng, đạt giải và đoạt giải đều được ghi nhận trong tiếng Việt. Tuy nhiên, để sử dụng chính xác, người viết cần hiểu rõ ý nghĩa và sắc thái biểu cảm của từng cách diễn đạt thay vì dùng thay thế một cách tùy ý.
Đạt giải là gì?
Đây là cụm từ được dùng để chỉ việc một cá nhân hoặc tập thể nhận được giải thưởng sau khi đáp ứng đầy đủ các tiêu chí do cuộc thi, ban tổ chức hoặc hội đồng đặt ra. Cách diễn đạt này nhấn mạnh vào kết quả đạt được sau quá trình nỗ lực, học tập, rèn luyện hoặc thi đấu.
- Đội tuyển đạt giải Nhất trong cuộc thi sáng tạo khoa học.
- Em đã đạt giải Ba môn Ngữ văn cấp tỉnh.
- Bộ phim đạt nhiều giải thưởng quốc tế.
Đoạt giải là gì?
“Đoạt giải” cũng diễn tả việc giành được một phần thưởng, nhưng sắc thái biểu đạt mạnh mẽ hơn. Cụm từ này nhấn mạnh hành động chinh phục, vượt qua nhiều đối thủ để giành lấy thành tích cao trong một cuộc thi hoặc sự kiện có tính cạnh tranh.
Trong báo chí và các bài viết về thể thao, nghệ thuật hoặc học thuật, cách nói này được sử dụng khá phổ biến khi muốn làm nổi bật thành tích nổi bật của cá nhân hoặc tập thể.
- Bộ phim đoạt giải Cánh diều Vàng.
- Cô ấy đoạt giải Quán quân sau nhiều vòng tranh tài.
Từ nào viết đúng chính tả?
Theo từ điển tiếng Việt, cả “đạt giải” và “đoạt giải” đều đúng chính tả. Tuy nhiên, hai cách diễn đạt không hoàn toàn đồng nghĩa vì mỗi cụm từ mang một sắc thái biểu đạt riêng.
Nếu muốn nhấn mạnh kết quả đạt được sau quá trình cố gắng, bạn có thể sử dụng đạt giải. Trong khi đó, nếu muốn làm nổi bật yếu tố cạnh tranh, chinh phục hoặc chiến thắng trước nhiều đối thủ, từ còn lại sẽ là lựa chọn phù hợp hơn.
Trên thực tế, ranh giới giữa hai cách dùng không hoàn toàn cứng nhắc. Trong nhiều trường hợp, hai từ đều có thể sử dụng mà không làm thay đổi ý nghĩa chính của câu. Điều quan trọng là lựa chọn cách diễn đạt phù hợp với văn phong của bài viết và ngữ cảnh cụ thể để nội dung trở nên tự nhiên, mạch lạc.
Phân biệt đạt giải và đoạt giải
Mặc dù đều dùng khi nói về phần thưởng, danh hiệu hai cách diễn đạt này có điểm khác nhau về ý nghĩa, sắc thái và ngữ cảnh sử dụng. Hiểu rõ sự khác biệt sẽ giúp bạn lựa chọn từ ngữ phù hợp hơn trong từng trường hợp.
| Tiêu chí | Đạt giải | Đoạt giải |
| Ý nghĩa | Nhấn mạnh kết quả đạt được | Nhấn mạnh việc giành lấy, chinh phục danh hiệu. |
| Sắc thái biểu đạt | Trung tính, nhẹ nhàng | Mạnh mẽ, nổi bật hơn |
| Ngữ cảnh phù hợp | Báo cáo, học tập, văn bản hành chính | Báo chí, thể thao, nghệ thuật, truyền thông |
| Mức độ cạnh tranh | Không nhấn mạnh | Làm nổi bật yếu tố vượt qua đối thủ |
Nhìn chung, nếu chỉ muốn thông báo kết quả, đạt giải là cách diễn đạt phù hợp và mang tính trung lập. Ngược lại, khi muốn tạo điểm nhấn về thành tích hoặc chiến thắng nổi bật, đoạt giải sẽ giúp câu văn giàu sức biểu cảm hơn.
Phương pháp ghi nhớ, sử dụng đúng từ hiệu quả
Việc phân biệt hai cách diễn đạt này không quá khó nếu bạn hiểu rõ ý nghĩa gốc của từng tiếng và đặt chúng trong đúng hoàn cảnh sử dụng. Dưới đây là một số mẹo giúp bạn ghi nhớ nhanh và hạn chế nhầm lẫn.
Liên tưởng ngữ cảnh
Hãy liên hệ với từng tình huống thực tế khi sử dụng. Nếu chỉ đơn giản thông báo kết quả của một kỳ thi, cuộc thi hoặc hoạt động nào đó, bạn có thể nghĩ đến từ “đạt”. Ngược lại, khi muốn nhấn mạnh việc vượt qua nhiều đối thủ để giành chiến thắng, hãy lựa chọn “đoạt”
So sánh từ gốc
Tiếng đạt mang ý nghĩa đạt tới một mục tiêu, hoàn thành hoặc đạt được kết quả mong muốn. Trong khi đó, đoạt lại mang nghĩa giành lấy, chinh phục hoặc chiếm được bằng nỗ lực và sự cạnh tranh. Hiểu được ý nghĩa gốc này sẽ giúp bạn xác định nhanh cách diễn đạt phù hợp.
Tra cứu từ điển
Nếu còn phân vân khi viết, hãy tra cứu trong từ điển tiếng Việt hoặc các tài liệu ngôn ngữ uy tín. Đây là cách đơn giản nhưng hiệu quả để kiểm tra ý nghĩa, sắc thái biểu đạt cũng như phạm vi sử dụng của từng cụm từ trước khi đưa vào bài viết.
Ghi nhớ âm vị
Một mẹo dễ nhớ là liên hệ âm “oạt” trong đoạt với cảm giác mạnh mẽ của hành động giành lấy. Vì vậy, khi muốn nhấn mạnh việc chiến thắng trong một cuộc thi hay sự cạnh tranh quyết liệt, hãy ưu tiên dùng đoạt. Ngược lại, đạt mang sắc thái nhẹ hơn, phù hợp khi nói về việc hoàn thành mục tiêu.
Hiểu rõ sự khác biệt giữa đạt giải hay đoạt giải sẽ giúp bạn lựa chọn cách diễn đạt phù hợp với từng hoàn cảnh thay vì sử dụng theo thói quen. Chỉ cần ghi nhớ ý nghĩa và sắc thái của mỗi cụm từ, bạn sẽ sử dụng tiếng Việt chính xác, tự nhiên và chuyên nghiệp hơn trong cả văn nói lẫn văn viết.
