Đất rừng phương Nam của nhà văn Đoàn Giỏi là cuốn sách thiếu nhi ca ngợi nét đẹp của đất và người, của sự đấu tranh ở vùng Nam Bộ thân thương, nghĩa tình. Có thể nói đây là tác phẩm xuất sắc của nhà văn Đoàn Giỏi trong sự nghiệp sáng tác của ông, là tác phẩm hay đã đưa vào chương trình giảng dạy Ngữ Văn dành cho cấp trung học. Và bài review dưới đây sẽ giúp bạn hiểu tại sao sau hơn 60 năm, tác phẩm vẫn giữ nguyên sức sống mãnh liệt.
1. Đôi nét về nhà văn Đoàn Giỏi và hoàn cảnh sáng tác Đất rừng phương Nam
Nhà văn Đoàn Giỏi (1925-1989) sinh ra tại Mỹ Tho, Tiền Giang. Ông là một trong những cây bút tiêu biểu của nền văn học hiện đại Việt Nam, đặc biệt thành công trong việc khắc họa thiên nhiên và con người vùng sông nước Cửu Long. Với vốn am hiểu sâu sắc về phong tục, tập quán và hệ sinh thái đặc thù của miền Tây, các tác phẩm của ông luôn mang hơi thở nồng nàn của đất và người phương Nam.
Đoàn Giỏi xuất thân từ gia đình địa chủ lớn, nhưng khi kháng chiến bùng nổ, gia đình ông đã tự nguyện hiến toàn bộ tài sản ủng hộ kháng chiến. Ông từng theo học tại trường Mỹ thuật Gia Định. Trong giai đoạn từ 1949 – 1954 ông công tác tại Chi hội Văn nghệ Nam Bộ. sau năm 1945 ông tập kết ra Bắc và chuyển sang sáng tác biên tập sách báo.
Năm 1957, Hội Văn nghệ Việt Nam đã đề nghị nhà văn Đoàn Giỏi sáng tác một tác phẩm dành riêng cho thiếu nhi miền Nam với thời hạn hoàn thành trong 4 tháng. Dù nhận lời từ tháng 2, nhưng phải đến tháng 5, sau lời nhắc của nhà văn Nguyễn Huy Tưởng về việc ra mắt Nhà xuất bản Kim Đồng, ông mới thực sự bắt đầu. Chỉ trong vòng một tháng ngắn ngủi, bản thảo đã được hoàn thiện. Tác phẩm ra đời cùng thời điểm thành lập NXB Kim Đồng và nhanh chóng tạo nên một cơn sốt lớn. Cho đến nay, Đất rừng phương Nam không chỉ được đưa vào “Tủ Sách Vàng” của NXB Kim Đồng, được chuyển thể thành phim mà còn vươn tầm quốc tế khi được dịch ra nhiều ngôn ngữ khác nhau.
Lấy bối cảnh miền Tây Nam Bộ những năm 1945 khi thực dân Pháp tái xâm lược, tiểu thuyết xoay quanh cuộc đời lưu lạc đầy thăng trầm của cậu bé An. Qua hành trình lưu lạc của nhân vật chính, độc giả được chiêm ngưỡng bức tranh thiên nhiên sông nước hùng vĩ và tinh thần bất khuất của người dân Nam Bộ trong cuộc kháng chiến. Sự kết hợp tài tình giữa cảnh vật và con người đã tạo nên một thế giới sống động, chân thực đến từng chi tiết.
2. Nội dung chính của sách Đất rừng phương Nam
Thông tin sách Đất rừng Phương Nam:
|
Tác giả: Đoàn Giỏi Đối tượng: Thiếu nhi và thanh thiếu niên (từ 6 – 16 tuổi) Khổ sách: 14,5×20,5 cm Số trang: Khoảng 340 trang Định dạng: Bìa mềm Trọng lượng: 355 gram |
Đất rừng phương Nam đư độc giả theo chân hành trình lưu lạc của nhân vật chú bé An. An là cậu bé sống cùng cha mẹ tại thị thành, một chàng công tử bột. Nhưng khi kháng chiến bùng nổ, thực dân Pháp quay trở lại xâm lược, An lạc mất gia đình trong một trận oanh tạc của giặc. Từ một “công tử” thành thị, An bắt đầu cuộc đời lưu lạc khắp nơi. Dưới sự cưu mang của những người dân lao động, An trở thành con nuôi của gia đình ông Hai Bán Rắn và là anh em thân thiết với chú bé Cò. Hành trình của An không chỉ là hành trình chạy giặc, mà còn là hành trình mở mang tầm mắt về thiên nhiên con người phương Nam, là hành trình trưởng thành.
Những đoạn miêu tả về cách An học lấy mật ong, về cuộc sống trên sông nước, những buổi câu cá, những phiên chợ nổi, những cuộc đụng độ cá sấu, hổ dữ… đến những lần đối mặt với quân giặc… tất cả tạo nên nhiều gam màu cuộc sống của An và những người lao động chốn sông nước.
Qua hành trình của nhân vật An, tác giả khiến độc giả nhìn nhận ra nhiều giá trị về cuộc sống, về con người, về đất rừng sông nước… về mảnh đất tình người thân thương. Những giá trị ý nghĩa về con người, thiên nhiên, về tinh thần chiến đấu chống kẻ thù, cuốn sách đã có những trích đoạn đưa vào giảng dạy, nhận được sự yêu thích của nhiều đối tượng độc giả.
3. Nét đẹp nghệ thuật trong Đất rừng phương Nam
Vẻ đẹp của Đất rừng phương Nam không chỉ nằm ở nội dung cốt truyện mà còn trong bút pháp nghệ thuật, khả năng diễn đạt ngôn ngữ tài tình của tác giả.
Đoàn Giỏi được mệnh danh là phù thuỷ ngôn từ tả cảnh. Những trang văn của ông về miền Nam sông nước hiện lên những một bộ phim tài liệu chân thực, với đủ gam màu chân thực của cảnh sắc.
Sắc xanh mướt của rừng tràm, sắc vàng rực của hoa mai rừng, hay ánh nắng vàng óng như mật chiếu qua những tầng lá.
Tiếng chim hót líu lo ở sân chim, tiếng mái chèo khua nước, và cả tiếng gầm vang vọng của thú dữ trong đêm khuya.
Tác giả đã huy động mọi giác quan để vẽ nên một vùng U Minh huyền bí, hoang sơ nhưng đầy sức sống. Những câu văn hiện lên như dựng lên trước mắt người đọc những bức tranh chân thực, sống động và tuyệt mỹ vô cùng.
Đặc biệt, văn phong của Đoàn Giỏi đậm chất Nam bộ, mộc mạc, gần gũi nhưng cũng vô cùng tinh tế. Đọc lời văn của Đoàn Giỏi trong Đất rừng phương Nam, bạn sẽ thấy những từ ngữ địa phương, các câu hò, điệu lý, cách nói ví von của người miền Tây. Chính điều đặc biệt ấy đã tạo nên không gian văn hoá đặc trưng, giúp người đọc hiểu thêm về văn hoá con người nơi đây.
4. Những thông điệp sâu sắc trong Đất rừng phương Nam
Đất rừng phương Nam ẩn chứa nhiều giá trị nhân văn cao cả và sâu sắc.
Lòng yêu nước bắt nguồn từ những điều giản dị nhất
Yêu nước không phải là những khẩu hiệu sáo rỗng. Trong tác phẩm, lòng yêu nước là tình yêu đối với rừng tràm, con sông, là sự đùm bọc giữa những người xa lạ trong cơn hoạn nạn. Tình yêu ấy được thể hiện qua hành động bảo vệ mảnh đất quê hương của những người nông dân hiền lành khi họ cầm vũ khí chống lại kẻ thù.
Sự trưởng thành từ nghịch cảnh
Chú bé An là minh chứng cho sự thích nghi và trưởng thành. Từ một đứa trẻ cần được bao bọc, qua những gian lao của cuộc đời lưu lạc, An đã trở nên can trường, thấu hiểu giá trị của lao động và tình người. Thông điệp này rất gần gũi với tinh thần “Chiếc hộp của nỗi sợ hãi”: Chỉ khi đối mặt với khó khăn, chúng ta mới khám phá ra sức mạnh tiềm ẩn bên trong mình.
Sự gắn bó mật thiết giữa con người và thiên nhiên
Một ý nghĩa sâu sắc mà Đất rừng phương Nam thể hiện đó chính là sự tôn vinh thiên nhiên, đề cao mối quan hệ giữa con người và thiên nhiên, khiến người đọc hiểu được vai trò, tầm quan trọng của thiên nhiên đất mẹ, nơi nuôi dưỡng con người, bao bọc con người. Và Đoàn Giỏi muốn gửi gắm rằng nếu chúng ta biết tôn trọng và sống hài hòa với thiên nhiên (như cách ông Hai gác kèo ong hay cách Võ Tòng sinh tồn trong rừng), thiên nhiên sẽ ban tặng lại những sản vật quý giá.
Đất rừng phương Nam thực sự là một khoảng lặng, một hành trình đẹp mà chúng ta nên đọc, những vùng đất, những con người trong đó, những cảnh thiên nhiên tuyệt sắc trong đó là lời nhắc nhở chúng ta về cội nguồn, về tình yêu thương, về sự biết ơn thiên nhiên. Hy vọng đây sẽ là cuốn sách bạn lựa chọn đọc để hiểu hơn, yêu hơn con người Nam bộ.
