Nhiều người nhầm lẫn giữa trưng bày và chưng bày do cách phát âm vùng miền. Vậy, trưng bày hay chưng bày từ nào đúng chính tả, ý nghĩa, ngữ cảnh sử dụng của từ như thế nào? Câu hỏi có vẻ đơn giản nhưng không phải ai cũng có thể trả lời. Để hiểu rõ vấn đề và yên tâm dùng từ khi giao tiếp và viết lách bạn nên đọc kỹ bài viết sau.
Phân biệt trưng bày hay chưng bày đúng chính tả
Để xác định rõ từ nào đúng từ nào sai chúng ta cần dựa vào quy chuẩn tiếng Việt do Viện ngôn ngữ biên soạn:
Nghĩa của từ trưng bày:
Theo từ điển tiếng Việt của tác giả Hoàng Phê – nhà xuất bản Đà Nẵng năm 2011 thì trưng bày có nghĩa là bày biện cho người khác xem hoặc đem ra sắp xếp. Đây là hành động có chủ đích với mục đích cho người khác quan sát, đánh giá hoặc chiêm ngưỡng. Ví dụ:
- Trưng bày các mặt hàng trong hội chợ
- Trưng bày các hiện vật, các tác phẩm nghệ thuật tại bảo tàng
- Trưng bày đặc sản, hàng hóa để thu hút khách hàng.
Nghĩa của từ chưng bày:
Đây là cách viết sai chính tả, từ ngữ này không được ghi nhận trong từ điển tiếng Việt, không nằm trong hệ thống từ vựng nên là từ vô nghĩa. Nó là biến thể sai của từ trưng bày do người dùng nhầm lẫn.
Lý do nhiều người nhầm lẫn trưng bày với chưng bày
Trưng bày hay chưng bày đúng? Rõ ràng, trưng bày tuân thủ đúng quy tắc chính tả tiếng Việt, còn chưng bày là sai. Tuy nhiên, một số người vẫn lẫn lộn giữa hai từ này vì:
- Do hiện tượng đồng âm: Cư dân nhiều cùng nhất là ở miền Nam thường không rạch ròi khi phát âm ch và tr, thậm chí có xu hướng đồng nhất về cách đọc. Vì thế, khi nói nhanh hoặc nói không rõ lời thì người nghe sẽ hiểu nhầm.
- Do không hiểu rõ nghĩa của từ: Trưng bày được ghi nhận trong từ điển tiếng Việt chính thống, là từ mang nhiều nội hàm. Ngược lại, chưng bày là từ không có nghĩa. Người dùng không hiểu điều này nên nói và viết theo thói quen dẫn đến sai sót.
- Lỗi chính tả: Vẫn nhiều trường hợp nhầm lẫn giữa trưng bày hay chưng bày là do lỗi đánh máy hoặc lỗi chính tả khi viết. Đó là lỗi vô tình nhưng sẽ ảnh hưởng đến nội dung truyền tải.
- Tác động từ mạng xã hội: Hiện nay, mạng xã hội đang là ứng dụng được sử dụng phổ biến nhất với số lượng người theo dõi đông đảo. Trên các trang mạng, nhiều bài viết, comment được đăng tải nhưng không chuẩn về ngữ pháp. Giới trẻ cơ bản không quan tâm nhiều đến vấn đề này, họ mặc nhiên thừa nhận lỗi đó, miễn đọc và hiểu được. Lâu dần, lỗi chính tả đó ảnh hưởng đến việc dùng từ của một số người.
Từ đồng nghĩa với từ trưng bày
Để hiểu rõ ý nghĩa và ngữ cảnh sử dụng của từ trưng bày chúng ta sẽ phân biệt với các từ đồng nghĩa sau đây:
- Trưng bày: Mục đích là giới thiệu cho người khác xem hoặc người khác đánh giá. Ngữ cảnh sử dụng là tại các hội chợ, bảo tàng, cửa hàng, triển lãm. Ví dụ: Hiện vật được trưng bày ở viện bảo tàng.
- Trình bày: Mục đích là để giải thích, diễn đạt một vấn đề nào đó. Ngữ cảnh sử dụng là trong giao tiếp, viết lách, trong học tập hoặc khi báo cáo. Ví dụ: Tôi trình bày ý kiến của mình trong cuộc họp
- Bày biện: Là sắp xếp hoặc trang trí lại cho đẹp, thường được sử dụng trong nhà cửa hoặc tiệc tùng. Ví dụ: Mẹ tôi bày biện mâm cỗ rất bắt mắt.
- Chưng: Mục đích là để trang trí, trưng bày cho đẹp, chủ yếu sử dụng vào dịp tết. Ví dụ: Tết này nhà tôi chưng cây quất lớn trước cửa.
Chưng nếu đứng một mình là từ có nghĩa nhưng không thể ghép với từ bày vì chưng bày thì ý nghĩa của nó sẽ bị trùng lặp không phù hợp với logic ngữ pháp tiếng Việt.
Tìm hiểu ngữ cảnh sử dụng của từ trưng bày
Trưng bày hay chưng bày đúng hẳn bạn đã rõ. Trưng bày là một từ ngữ linh hoạt, có thể sử dụng trong nhiều ngữ cảnh khác nhau:
- Trong đời sống: Siêu thị trưng bày các mẫu máy giặt mới để khách hàng trải nghiệm hoặc Hội chợ trưng bày rất nhiều mặt hàng mới để thu hút khách hàng….
- Trong nghệ thuật: Viện bảo tàng Hà Nội đang trưng bày hơn 200 tác phẩm của nhiều họa sĩ nổi tiếng hoặc Các tác phẩm điêu khắc được trưng bày một cách sống động.
- Trong thương mại: Cửa hàng trưng bày nhiều nhiều sản phẩm mới hoặc mỗi doanh nghiệp trong hội chợ đều có gian trưng bày hàng hóa riêng
Cách ghi nhớ từ trưng bày đúng nhanh gọn
Trưng bày hay chưng bày đúng? Để không nhầm lẫn trưng bày thành chưng bày bạn hãy áp dụng mẹo sau:
- Nghĩ đến từ trưng bày triển lãm: Triển lãm luôn gắn liền với từ trưng bày, không thể viết chưng bày triển lãm. Vì thế, khi viết từ liên quan đến trưng bày bạn hãy nhớ cụm từ trưng bày triển lãm.
- Gắn với từ trưng dụng: Trưng có nghĩa là trưng cầu, trưng bày, trưng dụng…. đều có nghĩa là thể hiện, đưa ra. Chưng gắn với hoa lá, cây cảnh: Chưng hoa, chưng tết. Vì thế chỉ có trưng bày mới thích hợp
- Liên hệ âm tr với hành động: Phụ âm tr mang nghĩa nghĩa chỉ hành động giới thiệu, thể hiện, trưng cầu, trưng bày, truyền đạt, trao đổi còn phụ âm ch chỉ những hành động nhẹ nhàng hơn như: Chải, chải, chưng… Vì thế, việc thể hiện hành động ra bên ngoài dùng từ trưng bày mới hợp logic.
Tác hại của việc viết trưng bày thành chưng bày
Tuy chỉ là lỗi chính tả đơn thuần nhưng việc dùng trưng thành chưng trong trường hợp trên sẽ gây ra hậu quả lớn:
- Làm giảm tính chuyên nghiệp trong công việc nhất là lĩnh vực truyền thông, quảng cáo, giáo dục
- Gây hiểu nhầm: Chưng trong tiếng Việt nghĩa là đun, nấu, cách thủy, chưng bày khiến người đọc hiểu thành nấu nướng và bày biện ra, nó khác nghĩa của từ trưng bày
- Làm giảm sự tự tin khi giao tiếp, khiến bạn lúng túng, mất bình tĩnh khi nói, khi trình bày vấn đề trước đám đông.
Trưng bày hay chưng bày đúng chính tả chúng tôi đã phân tích nói trên. Hy vọng chia sẻ đó sẽ hữu ích với nhiều người. Chúc bạn vui vẻ, thành công. Hãy truy cập tại đây để có thêm nhiều thông tin tiếng Việt cần thiết.
