Khám phá tiếng Việt bạn sẽ thấy vừa thú vị vừa phức tạp. Ngoài từ đồng âm, đồng nghĩa, đồng âm khác nghĩa còn có hiện tượng thanh dấu cầu kỳ. Vì thế, trong tiếng Việt tồn tại rất nhiều cụm từ khiến người dùng nhầm lẫn. Vô hình chung hay vô hình trung là ví dụ tiêu biểu. Nếu bạn chưa rõ cụm từ nào đúng, cụm từ nào sai hãy đọc kỹ chia sẻ dưới đây của chúng tôi.
Vô hình trung là gì
Vô hình trung là cụm từ có nguồn gốc từ Hán Việt cổ là vô hình chi trung với nghĩa là trong vô hình. Khi du nhập vào nước ta, cụm từ này được rút gọn thành vô hình trung nhưng vẫn giữ được nghĩa gốc. Vô hình là không có hình thể, không nhìn thấy được. Trung là ở trong, bên trong.
Kết hợp ba từ trên với nhau thành vô hình trung để chỉ những điều xảy ra trong sự vô hình nghĩa là người làm, người thực hiện không cố tình hoặc không nhận ra nhưng kết quả lại hình thành theo một hướng khác khó lường, không thể đoán định. Ví dụ:
- Anh ấy im lặng, không nói gì vô hình trung đã làm hại nó
- Cô ấy chỉ nói đùa cho vui nhưng vô hình trung lại làm người khác phiền lòng
- Bà ấy nói nhiều vô hình trung khiến nó bất mãn
Vô hình chung hay vô hình trúng đúng chính tả
Nhiều người đặt câu hỏi: Vô hình chung hay vô hình trung đúng chính tả? Từ vô hình trung được ghi nhận trong từ điển tiếng Việt, đó là một thành ngữ có nguồn gốc từ Hán Việt xuất hiện nhiều cả trong văn nói lẫn giao tiếp. Còn vô hình chung là từ không có nghĩa, không được ghi nhận trong từ điển tiếng Việt, đó là một dạng biến thể sai của vô hình trung do nhầm lẫn trong cách phát âm. Vì thế, bạn tuyệt đối không dùng vô hình chung trong bất cứ trường hợp nào.
Lý do nhầm lẫn giữa vô hình chung và vô hình trung
Khi đặt lên bàn cân: Vô hình chung hay vô hình trung đúng chính tả chắc chắn nhiều người sẽ trả lời sai. Nguyên nhân của sai sót này là do:
- Cách phát âm: hai cụm từ trên có sự tương đồng về âm, chỉ khác nhau ở vần ch và tr. Thế nhưng, hai âm này khi đọc lên không có ranh giới phân biệt, đặc biệt là cư dân một số tỉnh khu vực phía Bắc có xu hướng đồng nhất ch và tr khi đọc. Vì thế, người nghe sẽ nhầm nên khi viết sẽ sai. Theo các chuyên gia ngôn ngữ, cư dân địa phương phát âm ngọng nên ch tương tự như tr. Ví dụ: Trứng gà thành chứng gà, con trâu thành con châu, trang thành chang…
- Không hiểu tường tận nghĩa của từ: Rất nhiều người nhất là giới trẻ khi dùng từ rất tùy tiện, viết và nói theo thói quen mà không cần tìm hiểu nghĩa gốc của từ. Đối với các từ ngữ Hán Việt nếu không hiểu nghĩa bạn sẽ dùng sai, viết nhầm. Đây cũng là một trong những lý do không ít người viết vô hình trung thành vô hình chung.
- Nhầm lẫn cấu trúc từ Hán Việt: Từ Hán Việt vốn phức tạp hơn nhiều so với từ thuần Việt. Trong từ Hán Việt, chung và trung đều là từ đa nghĩa, cho phép ghép linh hoạt với các từ ngữ khác để tạo ra những cụm từ có nghĩa. Người ta nhầm vô hình chung vì nghĩ rằng cụm từ này đang nói đến vấn đề gì đó mang tính tổng quát, chung chung.
- Ảnh hưởng từ môi trường ngôn ngữ: Nhiều người nghe và bắt chước lỗi sai từ những người xung quanh. Cụ thể, một số bài đăng trên mạng xã hội, comment, bình luận vẫn dùng từ vô hình chung thay vì vô hình trung. Tuy nhiên, mọi người đều mặc nhiên thừa nhận, không phản hồi cái sai đó. Lâu dần, thói quen dùng từ như thế ảnh hưởng đến một số người nhất là giới trẻ.
Một vài lưu ý khi sử dụng chung và trung
Vô hình chung hay vô hình trung đúng? Để phân biệt được hai từ này bạn cần lưu ý một số vấn đề sau đây:
- Phân biệt rõ ý nghĩa của từ trung và chung. Trung có nghĩa là ở giữa hoặc bên trong như trung tâm, trung gian. Còn chung là cuối cùng hoặc cùng nhau như: Chung sức, chung cuộc. Vậy nên, vô hình trung với ý nghĩa là ở trạng thái không nhìn thấy, chỉ một kết quả mang tính tự nhiên mà chủ tình huống không hề biết.
- Vô hình trung là cách nói rút gọn của cụm từ Hán Việt cổ: Vô hình chi trung. Nghĩa đen của nó là trong cái không có hình dáng cụ thể. Khi vào nước ta, việc bỏ từ chi khiến nó trở nên khó hiểu khiến nhiều người tự động thay thế bằng cụm từ quen hơn.
- Liên tưởng hình ảnh để ghi nhớ ch và tr: Trung trong vô hình trung có cùng chữ cái đầu với trung tâm. Chung là chỉ sự kết thúc hoàn toàn không liên quan đến ý nghĩa: Bên trong tình huống.
Vô hình chung hay vô hình trung từ nào chuẩn chính tả tiếng Việt chúng tôi đã đề cập nói trên. Hy vọng chia sẻ đó sẽ hữu ích với nhiều người, giúp bạn yên tâm, tự tin hơn khi viết lách, khi giao tiếp. Vui lòng truy cập tại đây để có thêm thông tin về tiếng Việt nhé!
