Cha ông ta thường nói: Phong ba bão táp không bằng ngữ pháp Việt Nam. Tiếng Việt vốn đa dạng, phong phú, hàm chứa nhiều nghĩa khác nhau. Một từ có thể hiểu theo nhiều nghĩa và nhiều từ khác nhau lại có nghĩa tương đương. Khi học tiếng Việt chúng ta sẽ bắt gặp nhiều trường hợp đồng âm khác nghĩa và ngược lại. Dùm hay giùm là từ dễ khiến bạn nhầm lẫn khi sử dụng. Vậy, từ nào viết đúng chính tả? Tìm hiểu dưới đây sẽ rõ bạn nhé!
Tìm hiểu nguồn gốc của từ dùm và giùm
Thực tế, dùm hay giùm đều bắt nguồn từ chữ giúp. Người ta thường sử dụng những từ này trong văn nói hoặc trong một số văn bản không đòi hỏi sự trang trọng. Theo thời gian, do sự biến âm và khẩu ngữ vùng miền, từ giúp chuyển dần sang giùm hoặc dùm. Dân miền Nam và miền Trung thường sử dụng hai từ đó.
Xét về mặt ý nghĩa, dùm hay giùm đều có nghĩa là nhờ vả hoặc muốn ai đó giúp đỡ mình một cách lịch sự nhất. Chẳng hạn: “Làm ơn giúp dùm tôi việc này” hoặc: “Anh có thể giùm tôi gửi lời mới đến cô ấy”. Trong văn viết, người ta chỉ dùng từ giùm chứ không dùng từ dùm. Nếu bạn viết từ dùm là sai lỗi chính tả mặc dù ngữ nghĩa của nó cơ bản không khác nhau.
Dùm hay giùm đúng chính tả?
Tuy là từ đồng nghĩa nhưng dùm và giùm có sự khác nhau ở mức độ chính thống. Dựa vào từ điển tiếng Việt, từ giùm có nghĩa là giúp đỡ hoặc giúp ai đó việc gì. Nó được sử dụng rộng rãi trong nhiều văn bản viết quan trọng như: Văn bản hành chính, sách báo. Ngược lại, từ dùm không được dùng phổ biến, nó là cách nói khác của từ giùm theo phương ngữ.
Nhiều tài liệu nghiên cứu về tiếng Việt cho thấy, từ dùm là một dạng biến thể của từ giúp chỉ nên dùng trong văn nói hoặc trong ngữ cảnh thân mật. Do đó, nếu chúng ta viết “dùm” trong văn bản là sai lỗi chính tả. Hiện nay, dân miền Nam do cách phát âm nhẹ, có xu hướng biến đổi âm gi thành âm d, đó là lý do từ dùm xuất hiện.
Hướng dẫn cách sử dụng từ giùm
Dùm hay giùm là đúng? Trong văn nói, cách phát âm hai từ này giống nhau nhưng trong văn viết thì giùm mới đúng chính tả nhé! Vậy, cách sử dụng hai từ đó như thế nào đảm bảo cả về mặt cấu trúc và ngữ nghĩa?
Giùm là làm điều gì giúp ai đó hoặc đưa ra yêu người khác làm giúp cho mình. Như thế, từ giùm sẽ đứng sau động từ, đứng trước danh từ (danh từ chỉ người hoặc vật). Từ giùm trang trọng nên khi sử dụng sẽ tạo cảm giác lịch sự, chân thành với người đối diện. Để giúp bạn dễ hình dung, chúng tôi đưa ra ví dụ cụ thể sau:
- Động từ + từ giùm: Lấy giùm, làm giùm, giúp giùm
- Động từ + từ giùm + danh từ: Làm giúp mình, lấy giùm tớ, kiểm tra giùm tôi,…
- Bạn có thể lấy giùm tớ cái cặp trên bàn được không?
Rõ ràng, từ giùm khi được sử dụng đúng ngữ cảnh sẽ mang nhiều ý nghĩa khác nhau: có thể là nhờ người khác giúp hoặc giúp đỡ người khác:
- Với ý nghĩa giúp đỡ người khác: “Mình sẽ mang cặp giùm bạn nhé” hoặc “Tớ sẽ giải bài toán này giùm cậu nhé”, trong trường hợp này, sử dụng từ giùm để thể hiện sự chân thành của mình đối với người khác. Mình giúp bạn là xuất phát từ tấm lòng, từ sự chân thành chứ không vì tư lợi cá nhân hay bởi một sự ép buộc nào cả. Sử dụng từ ngữ đúng bối cảnh cho thấy sự khéo léo, tinh tế của chủ nhân trong giao tiếp.
- Với ý nghĩa nhờ người khác giúp đỡ: “Nhờ bạn mang giùm tớ cái túi” hoặc “Nhờ anh bế đứa bé giùm em”: từ giùm sử dụng trong tình huống này để thể hiện sự tôn trọng của bạn khi muốn nhờ người khác giúp đỡ mình. Ý nghĩa của nó là cần được giúp đỡ và mong muốn nhận được sự giúp đỡ từ mọi người chứ không mang tính chất ép buộc hay mệnh lệnh. Vì thế, dùng từ giùm đúng hoàn cảnh sẽ tạo cho người đối diện cảm giác thoải mái, không khó chịu, không nặng nề và họ sẽ sẵn lòng giúp đỡ bạn.
Nói tóm lại, giao tiếp cũng là một nghệ thuật. Việc sử dụng từ ngữ đúng chính tả, phù hợp với ngữ cảnh sẽ giúp tăng hiệu quả giao tiếp, tạo ấn tượng tốt đẹp với đối phương. Muốn làm được điều đó, chúng ta phải nắm chắc ngữ pháp và ý nghĩa của từ ngữ trong tiếng việt.
Tại sao một số người nhầm lẫn giữa giùm và dùm
Dùm hay giùm là đúng? Như đã phân tích, hai từ này có cách phát âm tương tự nhau nên việc nhầm lẫn cũng là điều dễ hiểu, nhất là khi ngôn ngữ mỗi miền ít nhiều có sự khác nhau. Đặc biệt, cách phát âm của cư dân miền Bắc – miền Trung – miền Nam hiện nay không nhất quán. Vì thế, ngôn ngữ và cách sử dụng từ ngữ trở nên đa dạng, không dựa theo bất cứ tiêu chuẩn cụ thể nào.
Có thể thấy, người miền Bắc thường phát âm là giùm. Người miền Nam lại phát âm là dùm. Đó là căn nguyên dẫn đến sự nhầm lẫn giữa hai từ. Một khi chúng ta không phân biệt được chúng, kèm theo phát âm sai thì khi viết văn bản sẽ sai chính tả. Bạn phải xác định, từ giùm là đúng chính tả, nó dùng đúng cả trong văn nói lẫn văn viết. Trong phiên âm tiếng Việt, phát âm từ dùm hay giùm đều bắt đầu âm /z/ nên nhiều người sẽ khó phân biệt giữa d và gi.
Tiếng việt vốn giàu và đẹp. Tiếng việt đa thanh, đa nghĩa, đồng âm, đồng nghĩa… với muôn hình muôn vẻ. Hiểu và sử dụng đúng tiếng Việt tưởng dễ mà không hề đơn giản bạn nhé. Dùm hay giùm trong bài viết này là một ví dụ điển hình. Nếu không hiểu đúng bản chất của từ ngữ, không sử dụng đúng ngữ cảnh sẽ làm giảm hiệu quả giao tiếp. Hy vọng chia sẻ của chúng tôi sẽ giúp bạn có thêm một số kiến thức hữu ích.
