Tác phẩm “Ông già và biển cả” là cuốn sách nổi bật nói về khát vọng to lớn và ý chí của con người. Với cách xây dựng hình ảnh độc đáo, hình ảnh ông lão và con cá kiếm khổng lồ chính là hiện thân rõ nhất cho sự nhỏ bé của con người luôn muốn chinh phục đại dương bao la. Bài viết dưới đây, revelogue.com/ phân tích kỹ hơn về tác phẩm này.
Đôi nét về tác giả – tác phẩm “Ông già và biển cả”
Kể về hành trình đánh cá 84 ngày của ông lão Santiago, “Ông già và biển cả” là minh chứng rõ ràng trước nghị lực không chịu khuất phục trước thiên nhiên của con người. Đầu tiên, cùng tìm hiểu kỹ hơn về tác giả và một vài thông tin về tác phẩm này.
Tác giả Ernest Miller Hemingway
Ông là một tiểu thuyết gia người Mỹ và thuộc một phần của cộng đồng người xa xứ ở Paris vào thập niên hai mươi của thế kỷ XX, Hemingway còn là một cựu quân nhân trong Chiến tranh thế giới thứ I.
Ông là một trong những tiểu thuyết gia tiêu biểu của thế kỷ XX với lối viết đặc trưng phổ theo nguyên lý Tảng băng trôi, hầu hết những nhân vật trong các tác phẩm của Hemingway đều được xây dựng theo Chủ nghĩa khắc kỷ, tức luôn chấp nhận và vượt qua nghịch cảnh.
Văn chương của ông luôn chứa đựng một giá trị nhân văn sâu sắc cùng những bài học cảm hóa được lòng người, nhiều tiểu thuyết và truyện ngắn của Hemingway hiện nay đã trở thành những tác phẩm kinh điển của nền văn học Mỹ.
Tác phẩm “Ông già và biển cả”
Với cuốn tiểu thuyết Ông già và biển cả, Hemingway đã nhận được giải Pulitzer vào năm 1953 và giải Nobel văn học vào năm 1954, tác phẩm đã đánh dấu sự thành công rực rỡ của nhà văn tài hoa trên con đường văn học của mình.
Cuốn sách được Hemingway viết vào năm 1951 tại Cuba và đã xuất bản một năm sau đó. Ngay sau khi ra mắt, tác phẩm liền tạo được tiếng vang lớn trong văn đàn trên thế giới lúc bấy giờ và trở thành một cuốn tiểu thuyết kinh điển mọi thời đại.
Ông già và biển cả đã thể hiện rõ nét lối đi riêng biệt của Hemingway trong sự nghiệp viết tiểu thuyết của mình, ngòi bút của ông luôn đi theo nguyên lý Tảng băng trôi, chính phong cách viết này đã tạo nên một chất giọng văn chương đặc biệt không thể trộn lẫn của nhà văn.
Đồng thời tác phẩm cũng đã xây dựng thành công rực rỡ hình tượng nhân vật theo Chủ nghĩa khắc kỷ mà nhà văn vẫn luôn hướng đến, nó đã nêu lên khát vọng của con người và đề cao ý chí quyết tâm đạt được những mơ ước ấy.
Khúc ca đẹp về sức mạnh ý chí của con người
Tác phẩm là câu chuyện kể về chuyến hành trình chinh phục biển cả của người ngư dân lớn tuổi, Ông già và biển cả mở đầu bằng một không khí chán chường và buồn bã khi ông lão đã lênh đênh trên biển lớn gần ba tháng có lẽ nhưng vẫn chưa bắt được một con cá nào: “Lão đã già, một mình một thuyền câu cá trên dòng nhiệt lưu, đã tám mươi tư ngày qua lão không bắt được lấy một mống cá nào.”
Mở đầu của câu chuyện phần nào khiến người đọc cảm thấy bi quan và mệt mỏi trước trước sự vô định của con thuyền nhưng nhân vật trong tác phẩm lại có suy nghĩ hoàn toàn khác. Từ những chi tiết nhỏ nhất của tác phẩm cũng đủ để toát lên sự kiên định của ông lão. “Mọi thứ trên người lão đều toát lên vẻ già nua, trừ đôi mắt.”
Đôi mắt của ông vẫn sáng rực lên giữa những mệt mỏi, đó là một sự kiên định không vì sức già mà nản lòng cũng không vì khó khăn mà lùi bước. Mong muốn của lão là chinh phục được đại dương sâu thẳm, chút chờ đợi này cũng không đáng là bao.
Cuối cùng Santiago đã gặp được đối thủ lớn mạnh của đời mình, một sinh vật nơi lòng biển bao la luôn chực chờ để vồ lấy và kéo ông xuống đáy biển sâu, đó là một con cá kiếm khổng lồ với hàm răng bén nhọn. Chiến đấu kịch liệt suốt ba ngày ba đêm, cuối cùng lão ngư dân đã thu được cá về lưới mình.
Trong suốt khoảng thời gian ấy có những lúc sức lực của Santiago như cạn kiệt vì sự dai dẳng của loài sinh vật nơi đại dương, vai thì đau nhức và người lão đã thấm mệt. Santiago dường như chỉ muốn nằm xuống thuyền rồi ngủ một giấc nhưng khát vọng cùng ý chí bên trong đã không cho phép ông làm thế:
“Ta có thể chịu đựng mà không cần ngủ, lão tự nhủ. Nhưng như thế thì thật là quá nguy hiểm. Lão bắt đầu dò dẫm bò về phía đuôi thuyền, thận trọng không làm giật sợi dây. “Có lẽ nó cũng đang lơ mơ ngủ”, lão nghĩ. Nhưng mình không muốn nó được nghỉ ngơi. Nó phải kéo cho đến khi chết.”
Chính sức mạnh của ý chí và niềm tin vào bản thân ấy đã khiến lão vượt qua mọi thử thách nơi biển cả nghìn trùng hiểm nguy. Tuy muốn chinh phục đại dương và luôn đối đầu với những loài sinh vật nơi biển sâu, xong không có nghĩa là Santiago không yêu biển, với lão: “Biển như một người phụ nữ, như cái gì đó có thể ban phát hay chối giữ ân huệ.”
Santiago vẫn luôn cảm nhận được vẻ đẹp của đại dương và thiên nhiên, kể cả vẻ đẹp của đối thủ của mình là con cá kiếm, mặc dù phải chiến đấu với nó suốt mấy ngày liền nhưng không vì thế mà lão phủ nhận đi những điều đẹp đẽ mà loài cá mang trên mình:
“Khi ấy, con cá mang cái chết trong mình, sực tỉnh, phóng vút lên khỏi mặt nước phô hết tầm vóc khổng lồ, vẻ đẹp và sức lực. Nó dường như treo lơ lửng trong không trung, phía trên ông lão và chiếc thuyền. Thoáng chốc, nó rơi sầm xuống làm nước bắn tung, trùm lên cả ông lão lẫn con thuyền.”
Những tưởng con đường chinh phục biển cả của Santiago đến đây đã kết thúc nhưng không ai biết được phía sau vẫn còn hiểm nguy chờ đợi lão. Bầy cá mập đánh hơi được mùi máu của cá kiếm đã tìm đến bên chiếc thuyền của Santiago. Liệu vừa sau một trận chiến nảy lửa, ông lão đánh cá có còn đủ sức lực để chống chọi qua lần khó khăn này hay sẽ bỏ mạng nơi biển khơi.
Ý nghĩa phía sau tiểu thuyết “Ông già và biển cả”
Những ý nghĩa ẩn chứa phía sau tác phẩm “Ông già và biển cả” sẽ khiến người đọc có nhiều suy tư và cảm phục về khả năng viết truyện của nhà văn Ernest Miller Hemingway. Mỗi ý nghĩa phía sau tên gọi, nội dung và hình ảnh các nhân vật trong câu chuyện đều có thông điệp truyền đạt riêng sau đó.
Nhan đề ẩn dụ “Ông già và biển cả”
Xuyên suốt câu chuyện là hình ảnh ông già và cuộc vật lộn với con cá kiếm nhưng tác giả lại đặt tên cuốn sách của mình là “Ông già và biển cả”. Vì sao lại như vậy? Rõ ràng bên trong ẩn chứa điều gì đó mà bạn phải liên kết mọi thứ với nhau.
Ông già – một hình ảnh nhỏ bé, yếu ớt và đầy cô độc giữa thiên nhiên to lớn. Biển cả – hình ảnh to lớn, lúc thì yên bình khi thì đáng sợ. Rõ ràng đây là hai hình ảnh trái ngược nhau nhưng lại được đặt cạnh nhau trong 1 tiêu đề 5 chữ. Với phép ẩn dụ độc đáo, thông qua tiêu đề và nội dung câu chuyện, nhà văn muốn phản ánh nổi bật sự nhỏ bé về hình thức của con người trước thiên nhiên nhưng ý chí thì không như vậy. Giữa sự to lớn, bao la hay hung dữ đến cuồng dại của biển cả thì ý chí con người vẫn luôn kiên cường và không bao giờ chịu khuất phục.
Ông già Santiago – Sự khát khao chinh phục biển cả bao la
Ông lão làng chài Santiago được phác họa với vẻ ngoài gầy gò, gáy hằn lên những nếp nhăn của tuổi tác rõ rệt. Ngoại hình ông lão còn gây ấn tượng bởi những vết nám trên làn da do tiếp xúc với nắng mặt trời hay những vết hằn trên tay bởi kéo cá lớn. Tuy vậy, những điều này không thể làm lu mờ đi ánh mắt vui vẻ, không hề thất bại của ông.
Với khao khát một lần săn được một con cá lớn, nhân vật ông già Santiago chưa bao giờ thể hiện sự chán nản, nhụt chí hay muốn bỏ cuộc. Đó là khao khát của con người muốn chinh phục thiên nhiên, dù thân hình nhỏ bé nhưng ý chí thì không hề nhỏ. Đây chính là hình ảnh mà nhà văn nói riêng và con người nói chung luôn hướng tới: luôn hi vọng, chiến đấu vì ước mơ và tham vọng của mình.
Con cá kiếm – Biểu tượng đại dương dũng mãnh, bao la
Con cá kiếm được miêu tả vô cùng đẹp đẽ và to lớn. Miêu tả nó, nhà văn đã viết “cái đuôi lớn hơn cả chiếc lưỡi hái, màu tím hồng dựng trên mặt đại dương xanh thẳm”; “thân hình đồ sộ và những sọc màu tía trên mình nó”…Đây chính là biểu tượng của mình đại dương đẹp đẽ, bao la nhưng cũng nhiều nỗi sợ.
Khi con cá bị khuất phục sau quá trình vật lộn với ông già, nó “nằm ngửa phơi cá bụng ánh bạc của nó lên trời”, “mắt nó trông dửng dưng như những tấm kính trong kính viễn vọng hay như một vị thánh trong đám rước”…Đây chính là hình ảnh thiên nhiên đã được con người chinh phục và chiếm lĩnh hoàn toàn. Những rõ ràng, giấc mơ chiếm lĩnh biển cả của loài người chưa bao giờ dừng lại, nó chỉ lớn hơn và mạnh mẽ hơn theo thời gian.
Đàn sư tử trong “Ông già và biển cả”
Với 3 lần xuất hiện trong cả cốt truyện với 3 thời điểm khác nhau: trước khi ông lão ra khơi, khi trên thuyền và khi ông lão trở về túp lều của mình, đàn sư tử chỉ hiện lên trong giấc mơ của ông lão Santiago rồi biến mất. Đây có thể coi là phép ẩn dụ độc đáo khi tác giả dùng hình ảnh này để nói về sức mạnh, sức bền và khao khát tuổi trẻ – đối lập hoàn toàn với hình ảnh ông già hiện tại. Nhưng chính những giấc mơ về đàn sư tử lại tiếp thêm động lực, sức mạnh cho ông già vượt qua những khó khăn trên chuyến đi của mình.
Nhiều người thắc mắc, tại sao tác giả chỉ cho hình ảnh này xuất hiện 3 lần. Nhưng tìm hiểu sâu mới thấy, đó là một cách dùng hiệu quả và có ý đồ. Tuổi trẻ đã qua vừa là sự tiếc nuối nhưng cũng là động lực tiếp thêm cả sức mạnh và kiên trì cho ông lão “ở đến cuối cùng” với khát khao của mình. Nếu xuất hiện quá nhiều nó vừa trở nên vô lý, vừa có thể khiến cho ông lão mệt mỏi, chán nản khi tiếc cuối cả thời tuổi trẻ mà chưa câu được con cá kiếm nào.
Nghệ thuật độc đáo tạo nên thành công của “Ông già và biển cả”
Để có được thành công cho tác phẩm của mình, dễ dàng thấy được tác giả đã sử dụng rất khéo léo các yếu tố nghệ thuật trong toàn bộ câu chuyện của mình.
- Lối kể chuyện độc đáo cùng cốt truyện gây tò mò, hứng thú.
Tác giải xây dựng thành công các nhân vật thông qua lối kể chuyện độc đáo kết hợp với độc thoại nội tâm của nhân vật sâu sắc. Từ đây, người đọc vừa nhìn nhận câu chuyện thông qua lời kể ngôi thứ 3, vừa thấy được nội tâm nhân vật thông qua suy nghĩ của chính ông lão nói ra. Điều này khiến cho người đọc như được cuốn vào toàn bộ câu chuyện mà không thể thoát ra.
- Phương pháp ẩn dụ độc đáo trong xây dựng hình ảnh nhân vật
Mỗi hình ảnh, nhân vật xuất hiện bên trong câu chuyện đều mang tính biểu tượng rõ ràng thông qua phép ẩn dụ độc đáo. Mượn những hình ảnh cụ thể, tác giả đã nói lên những hình ảnh to lớn hơn, khát khao rộng hơn của con người với thiên nhiên, biển cả. Chính điều này giúp cho người đọc dễ dàng hình dung hơn ý đồ bên trong mà nhà văn muốn thể hiện.
- Sử dụng nguyên lý “tảng băng trôi” khi viết
Với câu từ đơn giản, dễ hiểu, miêu tả chi tiết nhưng biểu hiện ý nghĩa bên trong sâu sắc chính là nguyên lý tảng băng trôi mà nhà văn đã sử dụng thành công ở tác phẩm Ông già và biển cả.
Phần nổi của tảng băng ở đây chính là câu chuyện đi đánh cá xuyên suốt 84 ngày của một ông già cho đến ngày thứ 85 mới câu được con cá kiếm như ý. Nhưng con cá đó cũng không mang về được trọn vẹn bởi đàn cá mập tấn công và hồi kết là khi đến lều ông chỉ còn lại bộ xương. Phần chìm ở đây lên đến 7 phần khi mỗi hình ảnh, chi tiết, nhân vật trong câu chuyện đều mang một ý nghĩa, khát khao hay thông điệp mà nhà văn muốn truyền tải. Và nó thông qua phần nổi đã được truyền tải một cách trọn vẹn nhất. Qua đây, ngược đọc cũng có thêm được nhiều bài học hay về ước mơ, khát vọng chinh phục biển cả bao la của con người.
“Ông già và biển cả” của nhà văn Ernest Miller Hemingway xứng đáng có được thành công như nó đã đạt được bởi cả nội dung, ý nghĩa và nghệ thuật. Qua bài viết này, revelogue.com/ cũng mong rằng đã mang đến cho bạn ọc bài phân tích chi tiết, đầy đủ về tác phẩm và dụng ý mà tác giả muốn truyền đạt. Hãy luôn hết mình với đam mê và ước mơ của mình, đừng sợ hãi bất kỳ khó khăn nào bở chỉ khi bạn đủ mạnh mẽ, kiên cường mới có thể vượt lên trên hoàn cảnh để đạt được ước mơ.
