Muốn trả lời chính xác câu hỏi: Dời lịch hay rời lịch đúng chính tả chúng ta cần hiểu rõ nghĩa từ dời và rời trong tiếng Việt. Liên quan đến từ này vẫn nhiều người nhầm lẫn, xem đó là hai từ đồng nghĩa, có thể sử dụng thay thế lẫn nhau? Thực hư vấn đề trên ra sao, chúng ta cần căn cứ vào luận giải từ các chuyên gia ngôn ngữ.
Dời và rời là gì?
Dời và rời đều là động từ chỉ hành động có ý nghĩa rõ ràng và được ghi nhận trong từ điển tiếng việt:
Dời là gì?
Từ dời mang nhiều ý nghĩa khác nhau. Vì thế, chúng ta có thể sử dụng nó trong nhiều ngữ cảnh:
- Rời có nghĩa là chuyển đến vị trí khác, chuyển từ vị trí này đến một vị trí nào đó. Ví dụ: Trụ sở Ủy ban nhân dân xã đã được dời đi chỗ khác hoặc Tôi đã dời bộ bàn ghế từ phòng khách vào phòng bếp.
- Ngoài ra, dời còn có nghĩa là thay đổi vị trí hoặc thay đổi quan điểm. Ví dụ trong ca dao Việt Nam có câu: Đêm qua vật đổi sao dời: Ý nói sự thay đổi bất ngờ về tâm lý.
- Dời là không đứng yên một chỗ cố định: Chỉ sự bất ổn hoặc không đứng yên. Ví dụ: Anh ấy dời chỗ làm thường xuyên vì đứng núi này trông núi nọ.
Rời là gì?
Rời vừa có thể là động từ hoặc tính từ. Xét về mặt ngữ nghĩa, từ rời được giải thích như sau:
- Di chuyển ra xa hoặc ra khỏi một vị trí cụ thể: Khi tàu rời ga sẽ chuyên chở nhiều hành khách và hàng hóa đi theo.
- Rời cũng có nghĩa là chia tách, tách ra từ một tập hợp lớn hoặc hoặc từ một nguyên bản. Chẳng hạn: Lá rời cành hoặc những đứa con chẳng bao giờ tách rời khỏi mẹ.
- Trong vai trò là một tính từ, rời có nghĩa là trạng thái từng bộ phận tách riêng, hoạt động một cách độc lập.. Ví dụ: Những người công nhân đang tháo rời các chi tiết máy
Dời lịch hay rời lịch đúng chính tả
Dời lịch hay rời lịch đúng chính tả? Từ sự phân tích nói trên có thể thấy, rời và dời đều có nghĩa nhưng khi ghép với từ lịch thì chỉ có dời lịch mới tuân thủ đúng quy tắc tiếng Việt. Lịch ở đây được hiểu là thời gian được đánh dấu trên bảng lịch, là mốc thời gian có sự thay đổi hoặc dời chuyển.
Từ dời lịch được ghi nhận trong từ điển tiếng Việt chính thống, có thể sử dụng trong nhiều ngữ cảnh khác nhau. Ngược lại, rời lịch là từ không có nghĩa, không được ghi nhận trong từ điển. Vì thế, dù trong bất cứ tình huống nào chúng ta cũng không thể sử dụng từ rời lịch.
Nguyên nhân nhầm lẫn giữa rời lịch và dời lịch
Hiện nay, sự nhầm lẫn giữa dời lịch hay rời lịch vẫn diễn ra. Nguyên nhân của sự cố này được giải thích như sau:
- Hiện tượng đồng âm: Dời và rời đọc lên khá giống nhau, nhất là khi chúng ta đọc nhanh sẽ khiến người nghe không phân biệt được. Mặt khác, ngôn ngữ vùng miền không thống nhất, cư dân một số nơi có xu hướng đồng nhất trong cách đọc r và d nên gây nhầm lẫn.
- Do không hiểu nghĩa của từ: Dời lịch là từ có nghĩa, được ghi nhận trong từ điển. Rời lịch được tạo thành bởi hai từ: Rời và lịch đều có nghĩa nhưng khi ghép lại sẽ vô nghĩa. Nhiều người không hiểu vấn đề này nên dùng rời lịch thay cho dời lịch
- Do sai lỗi chính tả: Cũng có trường hợp người dùng vô tình mắc lỗi chính tả, viết dời lịch thành rời lịch. Vậy nên, chúng ta cần kiểm tra lại bài viết sau mỗi lần hoàn thành. Bạn có thể sử dụng phần mềm check lỗi hiện đại cho phép kiểm tra lỗi một cách nhanh chóng, đơn giản, dễ dàng, tiết kiệm thời gian….
- Do dùng từ tùy tiện, theo phương ngữ, theo thói quen vùng miền dẫn đến mắc lỗi chính tả
Phân biệt một số từ liên quan đến rời và dời
Liên quan đến dời và rời có nhiều cụm từ dễ gây nhầm lẫn. Dưới đây là một số ví dụ bạn nên biết:
- Rời đi và dời đi: Rời nhấn mạnh đến một thứ gì đó sẽ tách ra, không liên quan đến vị trí lúc đầu nữa. Dời là động từ chỉ hành động di chuyển đến chỗ khác. Xét theo ngữ cảnh sử dụng thì cả hai từ trên đều đúng chính tả.
- Tháo rời hay tháo dời: Tháo rời là cụm từ đúng chuẩn, rời là phân chia, phân tách thành những vật có kích thước nhỏ, những bộ phận có khả năng hoạt động độc lập với nhau.
- Dời rạc hay rời rạc: Rời rạc là từ đúng chính tả, nó là một tính từ với nghĩa là tách rời, không có mối liên kết với nhau. Ngoài ra, rời rạc cũng có thể hiểu là sự không hoàn chính của sự vật, hiện tượng. Trái nghĩa với rời rạc là gắn kết, gắn bó.
- Rời bỏ hoặc dời bỏ: Rời bỏ là từ đúng chính tả với nghĩa là cắt đứt mối liên kết hoặc mối liên hệ giữa sự vật, sự việc, hiện tượng… Vì thế, sự gắn kết sẽ không còn mà bị rời nhau, không có mối quan hệ thân thiết. Còn dời bỏ là cụm từ không có nghĩa.
- Rời mắt và dời mắt: Rời mắt thường mang nghĩa chỉ sự tập trung vào điểm mới bắt đầu, còn dời nhấn mạnh điểm đến. Trong trường hợp này, rời mắt là cụm từ chính xác
Mách bạn cách giảm thiểu lỗi chính tả khi sử dụng
Để tránh nhầm lẫn khi nói và viết tiếng Việt bạn cần bỏ túi một vài lưu ý cần thiết dưới đây:
- Đọc sách báo chính thống nhiều hơn mỗi ngày. Sách báo ngoài cung cấp kiến thức, hiểu biết về các lĩnh vực còn giúp chúng ta cải thiện khả năng ngôn ngữ, biết cách kiểm soát lỗi chính tả của mình.
- Tận dụng từ điển tiếng Việt khi gặp từ, cụm từ khó hiểu. Hãy học cách sử dụng từ điển tiếng Việt thành thạo để tra cứu từ
- Sử dụng phần mềm check lỗi chính tả hiện đại sẽ giúp rà soát lỗi nhanh mà không mất phí.
Dời lịch hay rời lịch đúng quy chuẩn tiếng Việt hẳn bạn đã có câu trả lời từ những chia sẻ của chúng tôi. Hy vọng thông tin trên sẽ hữu ích với nhiều người. Học và thực hành tiếng Việt mỗi ngày sẽ giúp chúng ta có vốn từ phong phú, tự tin giao tiếp, an tâm viết lách. Đó là những kỹ năng mềm cần thiết để mỗi người có thêm nhiều cơ hội về nghề nghiệp trong tương lai.
