Sự trở lại trên trường đua điện ảnh năm 2019 với nhiều các tác phẩm mang tính xã hội cao như Parasite, Thế chiến 1917, Marriage Story, Little Woman, The Irishman… đều đang làm mưa làm gió tại các liên hoan phim danh giá. Jojo Rabbit ra mắt giữa những làn sóng độc đáo từ các bộ phim đó và đã tự tìm cho mình một vị trí hoàn toàn xứng đáng.

Sự ngây thơ tồn tại giữa thế chiến thứ hai trong Jojo Rabbit

Jojo Rabbit có một bước mở màn gây tranh cãi tại Liên hoan phim quốc tế Toronto khi gây ra những phản ứng trái chiều ở các nhà phê bình phim, thậm chí còn hơn cả Joker.

Câu chuyện trong Jojo Rabbit mang những nét riêng đầy độc đáo và thú vị mà nữ diễn viên Scarlett Johansson đã từng nhận xét về bộ phim khi phỏng vấn Actors on Actors rằng, cô ngạc nhiên vì chưa bao giờ trong sự nghiệp thấy một kịch bản bất ngờ như vậy.

Trailer bộ phim Jojo Rabbit

Một bộ phim đong đầy cảm xúc nhưng lại hài hước một cách châm biếm, khéo léo, không đi quá xa đậm chất riêng dị của đạo diễn Taika Waititi.

Jojo Rabbit lấy bối cảnh cuối Thế chiến thứ hai, nước Đức đang dần trở nên kiệt quệ vì phải căng mình trên cả hai mặt trận phía Đông và phía Tây.

Do đó những thành phố nhỏ của Đức, tuy chưa bị tàn phá nhưng cũng dần cảm nhận được cái kết đang cận kề thông qua sự vắng mặt ngày một dài hơn và nhiều hơn của đàn ông Đức đang phải bán mạng nơi chiến trường theo tiếng gọi cùng mệnh lệnh của Quốc trưởng Adolf Hitler.

Giữa thời kỳ chiến tranh kinh hoàng đó, cậu bé Johannes Betzler, hay còn gọi là Jojo, giống như bao đứa trẻ mười tuổi khác, dành niềm tin cho “lý tưởng” của Phát Xít, luôn mơ ước chiến đấu cho Đức Quốc Xã và khiến người anh hùng trong mắt cậu – Adolf Hitler tự hào.

Jojo Rabbit, Jojo Rabbit: Hài kịch châm biếm hay một tác phẩm chính trị
Cậu bé mười tuổi Jojo coi lý tưởng của Đức Quốc xã cũng chính là lý tưởng sống của mình

Cha của cậu phải bỏ lại con trai và người vợ xinh đẹp Rosie Betzler để chiến đấu tận Italy xa xôi mà không biết ngày nào mới quay trở lại. Jojo sống cùng người mẹ của mình và có một mối liên kết đặc biệt trong tình cảm giữa hai mẹ con.

Mơ ước trở thành người lính của cậu bé vẫn không thay đổi, Jojo gia nhập trại hè Thiếu niên Quốc xã cùng người bạn “thân thứ nhì chỉ sau Hitler” Yorki, dưới sự chỉ huy của viên Đại uý Klenzendorf.

Mọi đứa trẻ đều từng có cho mình một người bạn tưởng tượng, Jojo cuồng tín đến mức tưởng tượng Hitler là bạn thân nhất của mình để cho cậu mọi lời khuyên, điều mà chẳng ngạc nhiên là thường không phải những thứ hữu ích.

Jojo Rabbit, Jojo Rabbit: Hài kịch châm biếm hay một tác phẩm chính trị
Jojo và cậu bạn thân Yorki – Người đã có “cơ hội” được đứng trong hàng ngũ lính Đức

Sau một tai nạn vô tình tại trại thanh niên Hitler, Jojo bị thương và phải về nhà với mẹ. Chính trong những chuỗi ngày buồn chán ấy, Jojo phát hiện ra một cô gái người Do Thái đang trú ẩn trong căn phòng cũ của người chị đã mất Inge.

Jojo bối rối không biết nên làm gì với cô gái Do Thái Elsa và trong khi cố gắng tìm hiểu về “loài” Do Thái, cậu dần nhận ra Elsa là một người đáng yêu và chu đáo, không phải là con quái vậy mà niềm tin Phát Xít luôn nói với cậu.

Jojo Rabbit là một bước đi táo bạo của Taika Waititi

Nổi tiếng với công chúng quốc tế khi chỉ đạo sản xuất cho tác phẩm được đánh giá cao thuộc Vũ trụ Điện ảnh Marvel là Thor: Ragnarok, Jojo Rabbit là tác phẩm mới nhất của vị đạo diễn chuyên trị phim hài Taika Waititi.

So với những tác phẩm hài hước trước đây của ông thì chắc chắn Jojo Rabbit là một thử thách lớn. Bộ phim động tới một đề tài rất dễ để chỉ trích nhưng lại cực khó để khắc hoạ một cách hài hước, đó là nạn diệt chủng người Do Thái từ góc nhìn của những người sống dưới chế độ Quốc xã.

Jojo Rabbit, Jojo Rabbit: Hài kịch châm biếm hay một tác phẩm chính trị
Bộ phim là một nước đi táo bạo của Taika Waititi

Bên cạnh đó, bộ phim còn lấy hình ảnh và những mô phỏng về sự xuất hiện của nhân vật Adoff Hitler, mặc dù ông ta chỉ tồn tại dưới vai trò là người bạn tưởng tượng của Jojo nhưng vẫn giữ nguyên ý chí và tư tưởng của Đức Quốc xã.

Hiếm có đạo diễn người Do Thái nào lại chọn cách khắc hoạ bi kịch lớn nhất trong lịch sử thế giới hiện đại theo một cách hài hước và châm biếm, qua góc nhìn của cậu bé sống theo lý tưởng phe phi nghĩa như Taika Waititi với Jojo Rabbit.

Có lẽ hẳn Taika Waititi từ lâu đã muốn thực hiện một tác phẩm về nỗi đau nhức nhối suốt gần một thế kỷ qua của người Do Thái. Giống như cái cách Steven Spielberg từng đem tới cho công chúng qua Schindler’s List hay Roman Polanski qua The Pianist, cho người yêu điện ảnh.

Jojo Rabbit, Jojo Rabbit: Hài kịch châm biếm hay một tác phẩm chính trị
Jojo Rabbit khắc hoạ thành công những vấn đề nhức nhối của xã hội thế chiến Thứ hai

Là một tác phẩm hài hước và mang tính châm biếm cao song Jojo Rabbit vẫn tạo ra nhiều lớp ý nghĩa trong lòng khán giả.

Người xem có thể được chọc cười bởi những hành động, những câu thoại, tình huống đầy châm biếm đến từ Jojo và nhóm người xung quanh cậu như Hitler, như Klenzendorf nhưng đồng thời phải đối mặt với vô số luận điệu, tư tưởng độc hại, đen tối của chủ nghĩa Quốc xã vốn đã gây ra cái chết của hàng chục triệu người trên khắp Châu Âu và ngay trong lòng nước Đức.

Phản ánh bi kịch chiến tranh từ cái nhìn của những đứa trẻ

Phải nói rằng Taiki thật sự là một người đạo diễn tài năng và có chiều sâu tư tưởng. Anh nhìn thế giới và hiện thực bằng một con mắt khác thường nhưng cũng thật phi thường, nhìn thấy sự hài hước trong khốc liệt, nhân tính trong sự tàn bạo, không cần đến những hình ảnh hoành tráng hay khung cảnh nơi chiến trường tàn khốc, người xem vẫn có thể cảm nhận được sự phá huỷ của chiến tranh.

Sự tương phản lớn giữa tiếng cười của một bộ phim hài hước và bản chất tàn nhẫn vô tính của một chế độ không ai có thể biện hộ lại tạo nên những bước ngoặt và những hướng đi không ngờ.

Jojo Rabbit, Jojo Rabbit: Hài kịch châm biếm hay một tác phẩm chính trị
Bi kịch chiến tranh được phản ánh từ lối suy nghĩ của cậu bé Jojo

Jojo Rabbit là bộ phim mang đến cho người xem một cảm giác khá kỳ lạ, tương tự như cách mà tiêu đề phim gợi ra sự tò mò cho khán giả, để rồi vượt qua các tên tuổi lớn và vinh dự nhận giải Oscar cho hạng mục Kịch bản chuyển thể xuất sắc nhất.

Ngay từ phần mở đầu bộ phim, người xem chưa thể kịp định hình được góc nhìn và cảm quan của các nhân vật, hay câu chuyện được đặt ở một vị trí cụ thể nào. Một bộ phim châm biếm về chế độ của Đức Quốc xã nhưng nhân vật chính, cậu bé Jojo lại là một người cuồng tín và bảo vệ cho những lập luận lố bịch đến từ chủ nghĩa Quốc xã.

Khán giả vừa bị cuốn vào mạch phim, vừa vui, vừa buồn, vừa thấy sảng khoái nhưng cũng có phần nào phân vân, trăn trở và tò mò về diễn biến tâm lý của cậu bé Jojo.

Lượng thông điệp mà phim truyền tải đến người xem thực sự là quá lớn nhưng không bị lố hay khiên cưỡng mà mọi thứ cứ thế tuần tự đi vào suy nghĩ theo từng phân cảnh của bộ phim.

Jojo Rabbit, Jojo Rabbit: Hài kịch châm biếm hay một tác phẩm chính trị
Mỗi phân cảnh trong phim đều chứa đựng một lớp ý nghĩa sâu sắc

Việc Taika Waititi đặt chính bản thân vào thế khó với cách lựa chọn đề tài và phần mở đầu gây chơi với của Jojo Rabbit lại chính là cơ hội để khán giả hiểu thêm hơn về tài năng thật sự của vị đạo diễn người New Zealand.

Càng xem người ta càng nhận ra rằng Jojo Rabbit không đơn thuần như lớp vỏ bề ngoài, là một tác phẩm hài thông thường mà còn là bộ phim được thực hiện bởi một nghệ sĩ có trái tim lớn muốn vạch trần mạnh mẽ câu chuyện số phận những đứa trẻ sinh ra và lớn lên giữa sự tàn khốc của Thế chiến Hai.

Jojo Rabbit, Jojo Rabbit: Hài kịch châm biếm hay một tác phẩm chính trị
Đạo diễn Waititi hướng dẫn đầy tỉ mỉ cho hai diễn viên chính

Những cô cậu bé mười tuổi, những người thanh niên có khi chỉ vừa bắt đầu năm tháng tuổi trẻ của mình, đã bị cuốn theo vòng xoáy của chiến tranh, chết chóc và tang thương. Điều đáng buồn là họ hoàn toàn tự nguyện hiến dâng mình theo chủ nghĩa Quốc xã tàn bạo và coi việc xả thân và hy sinh tuổi trẻ là nghĩa vụ và niềm tự hào của họ.

Jojo mười tuổi mong muốn trở thành một người dũng mãnh, trở thành người bảo vệ thân cận của Quốc trưởng Hitler và mơ ước lớn nhất là được đứng trong hàng ngũ của những người lính Đức.

Một cậu bé mười tuổi, thậm chí còn chưa thể tự mình buộc dây giày, phải sống cuộc sống không có cha và nỗi mất mát người thân lại có những suy nghĩ cuồng tín đến vậy.

Thực chất không chỉ riêng Jojo mà hầu hết những người dân Đức sống dưới chế độ Quốc xã thời kỳ đó đều có niềm tin rằng nước Đức là thượng đẳng và sẽ thống trị thế giới này.

Jojo Rabbit, Jojo Rabbit: Hài kịch châm biếm hay một tác phẩm chính trị
Jojo còn khắc hoạ sâu sắc những tình cảm chân thành khác như tình mẫu tử

Để rồi họ không hề nhận ra, cuộc sống yên bình đang dần bị đe doạ, chiến tranh đã gõ cửa nhà họ, cướp đi những người chồng, người con trai yêu dấu và họ giờ đây cũng phải tự mình đứng lên để học cách cầm súng, cầm lựu, đối mặt với chiến tranh.

Bộ phim cho ta nhìn thấy mặt tàn khốc nhưng bên cạnh đó vẫn có những tia sáng mà chúng ta có thể đặt niềm tin vào. Đó là tia sáng của những người yêu chuộng chủ nghĩa hoà bình, những người phản đối cuộc chiến tranh vô nghĩa.

Họ vẫn không ngừng âm thầm đấu tranh và bảo vệ những người vô tội, nạn nhân của Đức Quốc xã mà điển hình ở đây là cô bé Elsa Korr.

Giữa chiến tranh tàn khốc và vô nhân tính, vẫn tồn tại những tình yêu thương, những suy nghĩ chân thành, tình bạn, tình người. Điều đó đã tạo nên nét cảm động và tính nhân đạo sâu sắc của Jojo Rabbit khi ở giữa bờ vực của sự sống và cái chết, tình yêu và tình thương vẫn chiến thắng tất cả.

Jojo Rabbit, Jojo Rabbit: Hài kịch châm biếm hay một tác phẩm chính trị
Mối liên kết kỳ lạ giữa một cậu bé ngưới Đức và một cô bé Do Thái đã mở ra nhiều ý nghĩa nhân văn

Đạo diễn Waititi đã đem tới cho người xem những phút giây cảm động khi được chứng kiến sự trân quý mà Jojo “Thỏ để” đã dành cho cậu bạn Yorki, những cảm xúc bối rối dành cho Elsa và đặc biệt là tình cảm của cậu đối với người mẹ Rosie xinh đẹp.

Tiếng nói nhân đạo và phản chiến đầy tinh tế trong Jojo Rabbit

Sau phần mở đầu với nhiều dấu hỏi, mạch phim dần trở nên chủ động hơn, bám sát vào lối suy nghĩ của cậu bé Jojo dần dần được thay đổi, thể hiện qua những cuộc đối thoại với Elsa và với cả chính Hitler tưởng tượng.

Jojo Rabbit với phần kết bùng nổ còn khiến người xem không chỉ hài lòng mà còn ngạc nhiên trước cách Waititi đột ngột thay đổi nhịp độ để đem tới một góc nhìn rất khác về bóng ma chiến tranh vốn từ đầu phim mới chỉ lẩn khuất đâu đây phía sau cuộc sống tưởng chừng thanh bình hết mực của một thành phố Đức nơi hậu phương.

Jojo Rabbit, Jojo Rabbit: Hài kịch châm biếm hay một tác phẩm chính trị
Tận những cảnh quay cuối cùng người xem mới cảm nhận được sự khốc liệt của chiến tranh sau vẻ yên bình giả tạo

Vị đạo diễn tài năng này muốn đem tới cho khán giả một thông điệp đầy tình người và tính nhân văn, ấy chính là để bi kịch chiến tranh không lặp lại, chỉ có một cách duy nhất là nhân loại hãy yêu thương, trân trọng, mở lòng cho nhau theo cái cách Jojo đã mở lòng với mọi người xung quanh cậu, kể cả với người mà cậu được dạy là “kẻ thù” như Elsa.

Hiếm có bộ phim hài kịch châm biếm nào lại có nhiều khoảnh khắc cảm động và lấy đi nước mắt người xem như Jojo Rabbit. Tuyến nhân vật trong phim dù ít hay nhiều đều có sức ảnh hưởng, đặc biệt là nhân vật Rosie – Mẹ của Jojo, được thể hiện bởi Scarlett Johansson có tác động rất lớn lên sự phát triển suy nghĩ của Jojo.

Roman Griffin, với vai diễn đầu tiên trong sự nghiệp diễn xuất của cậu bé, đã tái hiện hình ảnh một Jojo “cuồng tín” nhưng giàu trí tưởng tượng, tinh thần trượng nghĩa và tình yêu thương dành cho mọi người.

Jojo Rabbit, Jojo Rabbit: Hài kịch châm biếm hay một tác phẩm chính trị
Roman đã hoàn thành xuất sắc vai diễn của mình khi đưa lên màn ảnh một cậu bé Jọjo với nhiều luồng tính cách độc đáo

Độc đáo hơn cả là chính đạo diễn Taika Waititi đã thủ vai nhân vật Hitler một cách cực kỳ đáng yêu, đem lại tiếng cười cho người xem.

Suy cho cùng, Jojo Rabbit mang đầy những thông điệp nặng ký như phê phán nạn phân biệt chủng tộc, đề cao khát vọng tự do, tinh thần phản chiến, quyền con người,… nhưng bộ phim không hề quá khô khan, giáo điều và gây khó hiểu.

Jojo Rabbit được kể dưới con mắt của một đứa trẻ, để nhìn nhận về những tranh luận sắc bén từ nhiều phía về Chủ nghĩa Phát xít, đề cao tính nhân văn và bản tính của con người. Chính điều này đã mang đến cảm giác vừa nhẹ nhàng mà lại vừa gây ấn tượng mạnh trong lòng khán giả.

Linh Đồng