Lòng dũng cảm như những gì người ta thường ca tụng, như những lời mà rất rất nhiều những triết gia, những người thành đạt thường hay ưỡn ngực tự hào truyền dạy, rằng nó là việc chúng ta không sợ hãi, không trốn chạy, rằng dũng cảm là khi chúng ta dám đối diện với khó khăn không mảy may run rẩy. Tuy nhiên, đối với Neil Gaiman nói chung và tác phẩm Coraline nói riêng, lòng dũng cảm liệu có được định nghĩa giống như vậy?

Đến với câu chuyện, chúng ta sẽ được làm quen với Coraline – tên cô bé cũng chính là nhan đề tiểu thuyết. Qua những điều được miêu tả, Coraline là một cô bé với tinh thần thám hiểm luôn sục sôi trong máu. Trớ trêu thay, cô bé phải cùng bố mẹ chuyển đến sống trong một căn nhà ở vùng heo hút, phủ lên căn nhà và quang cảnh xung quanh chỉ toàn một màu buồn tẻ. Hẳn nhiên, trong lòng cô bé luôn ước có thể thoát khỏi cái thực tại nhàm chán ấy.

Nếu như là một độc giả trung thành của Neil Gaiman thì có thể dễ dàng nhận ra những tác phẩm hầu như đều có chung một công thức, nhân vật chính trốn chạy thế giới thực để tìm đến một nơi khác, một nơi có thể đáp ứng những mong chờ, những hy vọng khắc khoải của họ. Rồi đến một lúc nào đó họ sẽ nhận ra những hạnh phúc ảo đó luôn kèm với những cái giá phải trả.

Tạo hình nhân vật Coraline
Tạo hình nhân vật Coraline trong bộ phim chuyển thể từ cuốn sách

Coraline cũng không là ngoại lệ, cô bé đã tìm thấy một thế giới thú vị hơn đằng sau cánh cửa nhỏ tẹo ở phòng khách – nơi có “mẹ khác”, có người “bố khác” nấu ăn ngon hơn, quan tâm con bé hơn. Mọi chuyện chỉ trở nên đáng kinh hãi khi “mẹ khác” (hay đúng hơn là mụ phù thủy) đề nghị khâu đôi cúc áo đen láy lên đôi mắt của Coraline, mà như mụ nói là một khi khâu đôi cúc áo ấy thay cho con mắt thì cuộc sống của họ sẽ hạnh phúc mãi mãi, Coraline sẽ luôn sống trong tình yêu thương và đủ đầy.

“Không đau đâu”, mụ khẳng định. Còn Coraline đủ thông minh để biết là mỗi khi người lớn nói rằng không đau thì điều đó có nghĩa ngược lại. Vùng chạy thoát khỏi thế giới đó, cô bé tìm về thế giới nơi có bố mẹ thật của mình.

Trở về thế giới thực, Coraline nhận ra bố mẹ mình đã biệt tăm biệt tích và mọi nguồn cơn đều do mụ phù thủy kia gây ra. Đây cũng chính là lúc hành trình đầy quả cảm của Coraline bắt đầu, cùng với những hồi tưởng mà cô bé nhớ lại người bố đã dạy mình về lòng dũng cảm khi hai bố con chẳng may dẫm phải tổ ong Bắp Cày.

Coraline đã đặt bước chân quay lại cái hành lang tối om của thế giới bên kia – cái thế giới méo mó, vừa “đủ rộng” để tóm con mồi mà bà phù thủy tạo ra. Và dù cho cái thế giới ấy có khiến cô bé sợ khiếp vía với bà “mẹ khác” chỉ trực chờ khâu hai cái cúc áo đen ngòm vào đôi con ngươi nâu nhạt của mình.

Coraline biết, cô bé biết những điều đáng sợ nào đang núp trong bóng tối âm thầm chờ đợi. Đó là lúc trái tim bé nhỏ của cô bé bùng lên ngọn lửa dũng cảm mãnh liệt, song song với cả nỗi sợ hãi đến tột cùng. “Bởi vì, tuy sợ phải làm một điều gì đó nhưng dù sao đi nữa cậu vẫn cứ làm, đó chính là dũng cảm.”

Xuyên suốt câu chuyện, rất nhiều lần Coraline phải đứng giữa hai lựa chọn, hoặc là bỏ trốn hoặc là làm điều gì đó khác. Lựa chọn của cô bé luôn là làm một điều gì đó khác, bởi có một sự thật khi thế giới thực đã bị màn sương ảo của thế giới méo mó che lấp, cô bé biết rằng việc trốn chạy không khiến cô bé thoát khỏi mụ phù thủy và cũng không giúp bố mẹ quay trở lại.

Cô bé chỉ có thể làm một việc, đó là tiến tới, là dũng cảm lên, là “Mình là một nhà thám hiểm”, một nhà thám hiểm thì luôn phải can đảm. Bất kể những điều Coraline nghe được từ lũ trẻ từng là nạn nhân của mụ phù thủy, rằng “Trốn đi. Trốn đi, trong khi không khí vẫn còn trong phổi, máu vẫn còn trong huyết quản và hơi ấm vẫn còn trong trái tim. Trốn đi trong khi cô vẫn còn trí óc và tâm hồn.”. Không, cô bé không trốn, Coraline ở đó kiên cường, dũng cảm.

Ở thế giới ma mị mà Neil Gaiman tạo ra, không hề có những bà tiên với bụi sáng xanh, đỏ vẩy đũa phép, không có mẹ đỡ đầu tốt bụng, không có những chú lùn hào sảng, chẳng có ai thình lình xuất hiện rồi gạt mọi nỗi lo trong vòng tích tắc. Coraline phải tự thân đấu tranh với nỗi sợ của chính mình, với những trò ma quỷ của mụ phù thủy để tự cứu bản thân và bố mẹ.

Bù lại, hành trình của cô bé có thêm những người bạn đồng hành, như chú mèo đen xì không tên vì nó cho rằng “loài mèo biết mình là ai, chứ không như loài người suốt ngày loay hoay” và có cả những linh hồn của cô bé, cậu bé đã bị mụ phù thủy hại. Coraline sợ hãi, chú mèo cũng sợ, kể cả những hồn ma vất vưởng cũng vẫn tràn ngập sợ hãi, nhưng ít nhất chúng có nhau để thấy bớt cô độc và để thêm đôi phần dũng cảm. 

“Tôi thấy trốn chạy không có gì là xấu. Khi gặp phải khó khăn không giải quyết được, ai cũng có cơ hội mở cánh cửa đến thế giới khác – nơi họ học hỏi, tự trang bị kiến thức, vũ khí để quay trở lại thực tại, tự tìm giải pháp để sống tốt hơn.”, với Neil Gaiman, dũng cảm không phải là không sợ hay là không trốn chạy. Thực chất, dũng cảm là khi bạn sợ đến kinh hồn bạt vía, thậm chí bạn đã cao chạy xa bay hòng thoát khỏi nỗi sợ ấy nhưng bạn vẫn dám quay trở lại, dù biết nỗi sợ vẫn ở đó chờ bạn, bạn quay trở lại để một lần nữa đối diện với nó. 

Cái tài của Neil Gaiman không chỉ nằm ở trí tưởng tượng độc đáo, hay văn phong mang màu sắc kỳ bí rất riêng mà còn ở việc ông viết truyện cho thiếu nhi nhưng lại có thể cho người lớn suy ngẫm nhiều điều. Bởi lẽ cái hạnh phúc ảo đối với trẻ con thì đơn thuần, còn với người lớn đôi khi mải chạy theo cái hạnh phúc ảo mong manh ấy để đến một lúc nào đó giật mình nhìn lại đã thấy bản thân trắng tay.

Bởi vậy, dũng cảm cũng nằm ở việc trân trọng những điều mình đang có và dám gạt những cám dỗ nhất thời qua một bên.

Còn bạn, lòng dũng cảm trong bạn là gì?

Thùy Dương