Chiếc lược ngà là truyện ngắn hay, cảm động của Nguyễn Quang Sáng. Làm sao để phân tích nhân vật bé Thu trong truyện ăn điểm cao? Dưới đây là bài văn mẫu.
1/Giới thiệu tác phẩm/đoạn trích/tác giả/bối cảnh tác phẩm
Nguyễn Quang Sáng sinh năm 1932, mất năm 2014, quê tại thị trấn Mỹ Luông, huyện Chợ Mới, tỉnh An Giang. Ông thuộc thế hệ nhà văn trưởng thành trong kháng chiến chống Mỹ, bắt đầu viết truyện từ năm 1954. Đến năm 1955, ông làm cán bộ sáng tác thuộc Hội văn nghệ giải phóng.
Trong những năm kháng chiến chống Mỹ gian khổ, Nguyễn Quang Sáng sống và hoạt động tại chiến trường Nam Bộ. Vì thế, con người, cảnh vật trong tác phẩm của ông đầu mang màu sắc Nam Bộ. Đó là màu sắc bi tráng của những chiến tích anh hùng, đó là tình huống truyện hấp dẫn, ngôn ngữ giàu chất thơ… Tất cả hòa quyện lại tạo nên cốt cách và vẻ đẹp riêng trong thơ văn của ông.
Sau ngày miền Nam giải phóng, đất nước thống nhất, Nguyễn Quang Sáng về thành phố Hồ Chí Minh sinh sống và làm việc. Ông được bầu làm Tổng thư ký hội Nhà văn thành phố Hồ Chí Minh khóa I, II, III. Năm 2000, với nhiều đóng góp to lớn, ông được nhà nước trao tặng giải thưởng Hồ Chí Minh về văn học nghệ thuật.
Phong cách sáng tác của Nguyễn Quang Sáng là viết về cuộc sống và con người Nam Bộ. Điểm thú vị là truyện của ông thường không có cốt truyện, nhiều tình huống truyện đặc sắc, kịch tính, ngôn từ giản dị, hiện đại và có âm hưởng. Các tác phẩm tiêu biểu có thể kể đến như: Người con đi xa, Bông cẩm thạch, Người quê hương, Pho tượng, Dòng sông thơ ấu, Chiếc lược ngà. Kịch bản phim: Cánh đồng hoang, Pho tượng, Cho đến bao giờ…
Trải qua hơn nửa thế kỷ cầm bút, Nguyễn Quang Sáng đã để lại dấu ấn đặc biệt trong lòng bạn đọc. Ông không ngừng miệt mài lao động, sáng tạo nghệ thuật. Nhờ khiếu văn chương bẩm sinh cùng niềm đam mê và sự tìm tòi, ông đã đạt được thành tích đáng kể trong sự nghiệp viết lách.
Truyện ngắn Chiếc lược ngà được viết năm 1966 lúc ông còn chiến đấu ở chiến trường Nam Bộ, rút ra từ tập truyện cùng tên. Nội dung truyện xoay quanh tình huống Ông Sáu đi kháng chiến xa nhà 8 năm nên khi trở về thăm gia đình và con gái thì bé Thu con ông không chịu nhận cha vì vết sẹo dài trên gương mặt. Vết sẹo đó khiến ông không giống với người cha trong tấm hình chụp chung với má. Bé tỏ ra lạnh nhạt, đối xử với ông Sáu như người xa lạ.
Đến khi nhận ra đó là cha của mình, tình phụ tử trong bé Thu trỗi dậy mạnh mẽ. Thế nhưng, đó cũng là lúc ông Sáu phải đi. Tại căn cứ chiến đấu, ông đã dồn hết tình cảm và tâm sức để làm một cây lược tặng con. Đáng tiếc là chiếc lược ấy chưa kịp trao cho con thì ông đã hy sinh. Trước lúc nhắm mắt ông đã trao chiếc lược ấy cho bác Ba – một người bạn chiến đấu cùng mình nhờ trao lại cho cháu Thu.
Truyện được viết theo cách nhìn của bác Ba nên khách quan và chân thực. Thông qua tác phẩm, tác giả ca ngợi tình cảm gia đình, tình cha con sâu nặng, cao đẹp trong hoàn cảnh chiến tranh ác liệt. Thành công của truyện là tạo được tình huống bất ngờ, tự nhiên và rất hợp lý. Mặt khác, Chiếc lược ngà còn được đánh giá cao về nghệ thuật miêu tả tâm lí nhân vật qua lời nói, hành động và suy nghĩ.
2/ Lập dàn ý cho bài phân tích nhân vật bé Thu
2.1 Mở bài
- Giới thiệu khái quát về tác giả Nguyễn Quang Sáng và tác phẩm Chiếc lược ngà
- Giới thiệu hình ảnh bé Thu để thấy được tình cảm cha con sâu nặng mà chiến tranh cũng không thể tàn phá, không thể làm lung lay.
2.2 Thân bài
- Hình ảnh bé Thu – một đứa bé bướng bỉnh trong lần gặp đầu tiên
- Khi nghe tiếng ông Sáu ở bến xuồng, bé Thu giật mình, tròn mắt nhìn. Nó nhìn một cách ngơ ngác, lạ lùng sau đó gương mặt bỗng tái đi. Sau đó, Thu vụt chạy và kêu má thét lên
- Trong thời gian 3 ngày ông Sáu được nghỉ phép,bé Thu bướng bỉnh không chịu nhận cha với lý do rất đơn giản: Trên gương mặt ông Sáu có vết thẹo dài không giống với gương mặt của người cha chụp chung hình với má của mình. Vì thế, Thu xa lánh ông Sáu dù ông Sáu luôn tìm cách vỗ về. Ngay cả một tiếng Ba, Thu cũng nhất định không gọi.
- Hành động hất tung cá trứng cá ra khỏi mâm khiến cơm văng tung tóe của Thu cho thấy sự phản kháng quyết liệt. Dù bị ba đánh đòn nhưng Thu vẫn không khóc mà bỏ chạy sang nhà ngoại.
- Bé thu là người có tình yêu thương cha mãnh liệt
Trước khi ông Sáu lên đường
- Vào khoảnh khắc chia tay ngắn ngủi, tình cha con trở nên thắm thiết khiến người đọc nghẹn ngào.
- Bà ngoại giải thích cho bé Thu hiểu về vết thẹo trên gương mặt cha, Đêm đó, Thu trằn trọc không ngủ được, nó ân hận, căm thù bọn giặc đã làm cho gương mặt cha thay đổi. Lúc này, Thu thấy thương ba vô hạn.
Cuộc chia tay cảm động
- Khác với trước, lúc chia tay ba, Thu không còn bướng bỉnh,nhăn nhó, cau mày nữa
- Nó cất tiếng gọi ba một cách tha thiết. Đó là tiếng gọi thiêng liêng bị kìm nén bấy lâu, tiếng gọi phải chờ đợi suốt 8 năm.
- “Nó vừa kêu vừa chạy xô tới dang hai chân ôm lấy cổ ba nó”. Thu hôn khắp người ông Sau, hôn cả vết sẹo dài trên má của ông
- Hai tay con bé ôm chặt cổ ba, chân quặp chặt lại không muốn để ông Sáu rời đi.
2.3 Kết luận
- Tổng kết giá trị nội dung và nghệ thuật của truyện ngắn. Nghệ thuật miêu tả tâm lí nhân vật sắc sảo, chân thật, tinh tế, phù hợp. Điều đó chứng tỏ nhà văn luôn dành sự quan tâm đặc biệt cho con người.
- Hình ảnh bé Thu được khắc hóa với sự chuyển biến tâm lý rất tự nhiên. Em là đứa trẻ hồn nhiên, bướng bỉnh nhưng giàu tình yêu thương đối với người ba của mình.
3/ Viết 1 bài văn mẫu phân tích nhân vật bé Thu
Chiếc lược ngà là truyện ngắn đặc sắc, nổi bật trong cuộc đời cầm bút của Nguyễn Quang Sáng. Tác phẩm xoay quanh câu chuyện cảm động về tình cha con trong thời kháng chiến chống Mỹ ác liệt. Thông qua truyện, tác giả đã khắc họa thành công hình ảnh nhân vật bé Thu – một đứa trẻ có cá tính mạnh mẽ, bướng bỉnh nhưng giàu tình yêu thương tha thiết đối với người cha của mình.
Bé Thu sinh ra trong hoàn cảnh đất nước có chiến tranh. Vì thế, ngay từ khi lọt lòng, bé chỉ có mẹ và bà ngoại ở bên, thiếu bóng dáng và sự chăm sóc của cha. Ông Sáu – cha của bé Thu phải đi lính ở chiến trường nên hai cha con chỉ có thể nhìn nhau, biết nhau qua tấm ảnh chụp chung với má.
Sau tám năm ròng chiến đấu ở chiến trường ông Sáu mới có dịp về thăm nhà. Ông khao khát được gặp đứa con bé bỏng của mình nên trong lòng nôn nóng, vồ vập. Ông khao khát được ôm con vào lòng và muốn được nghe tiếng gọi ba của bé. Trớ trêu thay, lúc hai cha con gặp nhau, bé Thu lại không nhận ông là cha, nó phản ứng một cách dữ dội. Cảnh gặp gỡ giữa hai cha con chỉ diễn ra trong chốc lát nhưng khiến người đọc không cầm được mắt
Bé thu đang chơi ngoài sân thì bỗng nghe từ xa có người gọi mình và tự xưng là “ba”. Thu giật mình, đôi mắt xoe tròn, ngơ ngác. Gương mặt Thu lúc này trở nên lạnh lùng, tái đi rồi bé vụt chạy kêu thét lên: Má, má. Thực ra, phản ứng của bé Thu là rất hợp lý vì bé thấy người đàn ông trước mặt mình không giống với người đàn ông chụp chung trong bức hình cùng má.
Từ khi bé lọt lòng tới giờ, bé chưa biết mặt cha ngoài đời. Tình cảm bé Thu dành cho ba chỉ thông qua tấm hình mẹ lưu giữ. Thế nhưng, người đàn ông lúc nãy lại có vết sẹo dài trên má không giống với người ba trong tấm hình. Vì thế, khi thấy ông Sáu xưng ba, gọi mình là con khiến bé bất ngờ nên chạy vụt đi rồi thất thanh tìm mẹ. Đó là diễn biến tâm lý rất bình thường ở một đứa trẻ.
Ông Sáu có 3 ngày nghỉ phép ở nhà cùng vợ con, gia đình. Trong khoảng thời gian quý giá đó, ông dành hết tình cảm cho con, tìm cách vỗ về, chiều chuộng con chỉ mong nghe một tiếng gọi ba từ con bé. Nhưng ông Sáu càng cố gắng gần gũi bao nhiêu thì con bé càng cố tình xa lạnh bấy nhiêu. Thậm chí, bé Thu còn phản ứng quyết liệt hơn. Khi mẹ bảo gọi ba vào ăn cơm hoặc gọi ba vào chắt nước nồi cơm đang sôi sục trên bếp thì bé chỉ nói một cách trống không.
Lúc ông Sáu gắp miếng trứng cá thơm ngon vào chén cho con bé thì bé lại lấy đũa soi soi vào chén, sau đó hất miếng trứng cá ra ngoài làm bát cơm bắn tung tóe. Không kìm nén được sự tức giận, ông Sáu đã đánh đòn Thu. Dù vậy, bé vẫn không hề khóc mà bỏ chạy sang nhà bà ngoài, cố tình khua dây cột xuồng thật to. Có thể thấy, Thu là đứa bé gan lì, cứng đầu và hết sức bướng bỉnh.
Ngay cả bác Ba – người bạn về cùng ông Sáu cũng phải thốt lên “Con bé đáo để thật”. Thực tế, thái độ và sự phản ứng đó của bé không hề đáng trách, Thu vẫn còn là một đứa trẻ nên khi thấy người cha trước mặt không giống trong tấm hình chụp chung với má nên phản ứng. Hơn nữa, Thu còn quá nhỏ để hiểu được sự khắc nghiệt của chiến tranh, những mất mát mà con người, trong đó có ông Sáu đang phải gánh chịu.
Khi người lớn chưa kịp giải thích về vết sẹo trên gương mặt ông Sáu thì phản ứng của Thu không hề thái quá. Đó cũng là minh chứng cho thấy tình cảm mà bé dành cho ba lớn như thế nào. Thu chỉ yêu, chỉ gọi tiếng ba thiêng liêng khi người đó chính xác là ba của mình.
Trong cái đêm Thu bỏ sang nhà bà ngoại, bé được bà giải thích về vết sẹo trên gương mặt của ba. Vết sẹo này đã làm cho gương mặt của ba thay đổi, không còn giống với gương mặt trong bức ảnh chụp cùng má. Từ đây, nhưng nghi ngờ trong lòng bé được giải tỏa. Nghe bà kể chuyện, thỉnh thoảng Thu lại thở dài. Cứ thế, suốt cả đêm bé chẳng thể nào ngủ được. Lúc này, Thu thấy ân hận vì đã không đối xử tốt với ba của mình mà còn có thái độ ương bướng.
Hết ba ngày phép, ông Sáu phải lên đường vào chiến trường. Trong buổi chia tay đó, thái độ, hành động của Thu khác hẳn lần gặp đầu. Giờ đây, nó không còn càu nhàu hay bướng bỉnh nữa, vẻ mặt sầm lại, buồn rầu. Đối diện với ba, tình cảm cha con cứ thế trỗi dậy mạnh mẽ. “Nó kêu thét lên: Ba…a…a….ba”. Tiếng kêu ấy bật lên xé tan sự im lặng, làm người đọc phải rưng rưng nước mắt.
“Nó vừa kêu vừa chạy tới, nhanh như một con sóc, nó chạy thót lên và dang hai tay ôm lấy cổ ba nó”. Cảnh tượng ấy thật sự xúc động nghẹn ngào. Bé Thu hôn khắp người ba “Hôn tóc, hôn cổ, hôn vai, hôn cả vết dẹp dài bên má của ba nó nữa”. Vì sợ cha đi mất nên con bé dạng hai tay, rồi dạng cả hai câu quấn lấy ba nó”. Có lẽ Thu nghĩ làm như thế thì bá của mình chẳng thể nào đi được. Lúc này, đôi vai bé nhỏ của Thu run lên.
Hiểu được lòng con, ông Sáu nói giải thích: Ba đi rồi ba về với con. Thế rồi Thu thét lên: Không!, nó vừa khóc vừa không cho cha rời nửa bước. Đó là biểu hiện của tình phụ tử thiêng liêng không gì có thể so sánh được. Tất cả những hành động của Thu: Sự phản ứng quyết liệt, không chịu nhận ba cho đến khi biết đó là người ba đích thực của mình thì bé ôm chặt lấy không chịu cho ba rời đi… cho thấy tình cảm Thu dành cho ba của mình lớn như thế nào. Một thứ tình cảm thiêng liêng, chân thành, thắm thiết, được bộc lộ một cách cảm động trong hoàn cảnh chiến tranh éo le.
Với cốt truyện đơn giản, nội dung chỉ xoay quanh cuộc gặp gỡ của hai cha con sau 8 năm xa cách nhưng các chi tiết được sắp xếp hợp lý, phù hợp với diễn biến tâm lí nhân vật khiến người đọc bị lôi cuốn vào mạch truyện, đi từ bất ngờ này đến bất ngờ khác. Thông qua tình huống truyện, tính cách nhân vật cũng được bộc lộ rõ nét. Tác giả lựa chọn người kể chuyện là bác Ba – người bạn chiến đấu luôn đồng hành cùng ông Sáu trong những năm tháng kháng chiến. Bác Ba cũng chính là người đã chứng kiến toàn bộ câu chuyện nên câu chuyện được tường thuật lại một cách chân thực, đầy đủ như một thước phim quay chậm.
Ngôn ngữ trong truyện giản dị, kết hợp hài hòa giữa các yếu tố miêu tả, biểu cảm giúp chuyện trở nên hấp dẫn hơn. Truyện ngắn Chiếc lược ngà không chỉ làm người đọc cảm động bởi tình cảm cha con sâu nặng mà còn bởi những suy nghĩ, trăn trở trong lòng người kể chuyện. Có thể thấy, Nguyễn Quang Sáng là nhà văn am hiểu tâm lý con người, nhất là tâm lý của những đứa trẻ nên ngòi bút của ông mới sắc bén đến thế. Chiếc lược ngà thực sự là trang văn cảm động về tình cha con trong thời chiến.
Qua diễn biến tâm lí nhân vật Thu chúng ta thấm thía một điều: Tình cha con là thứ tình cảm thiêng liêng mà thời gian và không gian không thể tàn phá. Dù thời gian xa cách 8 năm – đó là khoảng thời gian rất dài với một đứa bé mới lớn, khoảng cách là chiến trường gian khổ, nguy hiểm… nhưng vẫn không thể ngăn cách được tình cảm cha con hướng về nhau. Sau 8 năm gặp lại, tình cảm ấy trỗi dậy mạnh mẽ, tiếng gọi ba cất lên như một sự giải tỏa cảm xúc và khát khao. Thu cũng ao ước được một lần gọi ba của mình ngoài đời bằng da bằng thịt chứ không phải qua tấm ảnh. Ông Sáu cũng khát khao được nghe tiếng gọi ấy để giải tỏa nỗi niềm nhớ nhung.
Sau 3 ngày nghỉ phép ngắn ngủi, ông Sáu lại phải vào chiến trường. Nơi đó, ông dành nhiều thời gian và công sức để làm chiếc lược ngà tặng con gái. Đến lúc hy sinh, dù không còn sức để trăng trối nhưng ông vẫn nhớ rút chiếc lược trong túi áo đưa cho ông Ba như muốn nhắn nhủ một điều gì đó. 3 năm sau ngày ông Sáu mất, bé Thu giờ đã là một cô giao liên dũng cảm, xinh đẹp. Khi nhận được chiếc lược ngà từ tay ông Ba, Thu không thể cầm được lòng mình, cứ thế những giọt nước mắt rơi xuống. Đó là giọt nước mắt của tình phụ tử sâu nặng, vĩnh hằng.
Dù sáng tác đã lâu nhưng truyện ngắn Chiếc lược ngà của Nguyễn Quang Sáng vẫn khiến người đọc thổn thức. Đó không chỉ là câu chuyện mà hơn hết là bài ca về tình yêu thương, tình cảm gia đình, tình phụ tử cao cả không gì có thể thay đổi và ngăn cách. Qua nhân vật bé Thu, tác giả đã thể hiện rõ thông điệp: Dù chiến tranh khốc liệt nhưng tình yêu, tình cảm gia đình không hề mất đi, ngược lại, nó càng trở nên sâu nặng, tha thiết, cao đẹp hơn bao giờ hết. Cảm ơn tác giả đã nói hộ nỗi lòng của biết bao người.
