Chiếc lá cuối cùng là truyện ngắn hay, giàu tính nhân văn của Ô Hen ri. Làm sao để phân tích Chiếc lá cuối cùng ăn điểm cao? Dưới đây là gợi ý dành cho bạn
1/Giới thiệu tác phẩm/đoạn trích/tác giả/bối cảnh tác phẩm
Ô Hen ri sinh tên thật là William Sydney Porter năm 1862, mất năm 1910 quê quán tại Bắc Carolina Hoa Kỳ. Tên lót của ông là Sidney, đến năm 1898 đổi thành Sydney. Còn độc giả thường nhắc đến ông với bút danh Ô Hen ri. Ông sinh Năm ông mới 3 tuổi thì mẹ qua đời vì bệnh lao phổi nên Porter đã cùng cha chuyển về sống với bà nội.
Từ lúc còn nhỏ, Ô Hen ri đã ham đọc sách, có niềm đam mê đặc biệt với văn chương. Ông đọc say sưa mọi cuốn sách mình có, từ các tác phẩm kinh điển cho đến những cuốn sách tiểu thuyết rẻ tiền. Ông từng theo học tại trường tư do cô mình làm hiệu trưởng đến năm 1876, rồi tiếp tục học trung học Lindsey Street cho đến 15 tuổi. Năm 1879, ông làm việc tại một hiệu thuốc của ông chú, đến năm 1881 thì lấy được bằng dược sĩ.
Năm 1883, Ô Hen ri có triệu chứng lây bệnh lao từ mẹ. Vì thế, ông được đưa đến sống ở một trang trại tại Texas với hy vọng khi hậu thoáng mát ở đây sẽ giúp tình trạng bệnh tật của ông được cải thiện. Năm 1884, Ô Hen ri chuyển đến Austin tham gia hát và diễn kịch. Ông là một ca sĩ, một nhạc sĩ giỏi, có khả năng chơi tốt cả đàn Guitar lẫn mandolin. Năm 1910, ông qua đời tại thành phố New York vì bệnh lao và bệnh xơ gan.
Nói về phong cách sáng tác, truyện ngắn của Ô Hen ri thường dí dỏm, đơn giản, dễ hiểu, giàu tình cảm, cái kết khéo léo gây bất ngờ. Ông luôn hướng ngòi bút của mình đến những người nghèo khổ, bất hạnh. Tác phẩm của ông đầy chất thơ, sâu sắc, cảm động.
Những sáng tác của Ô Hen ri không chỉ được đánh giá hay nhất lúc bấy giờ mà đến nhiều thập kỷ sau vẫn được xem là mẫu mực với các nhà văn trẻ. Tuyên ngôn nghệ thuật của ông được thể hiện qua lời trần thuật hoặc hình tượng nghệ thuật trong truyện ngắn. Ông là nghệ sĩ hiện thực, nghệ sĩ của tình yêu thương và lòng nhân ái.
Ngoài truyện ngắn Chiếc lá cuối cùng, Ô Hen ri còn có nhiều tác phẩm nổi tiếng khác như: Món quà của các nhà thông thái, Tên cớm và bài thánh ca, Tiền chuộc của Red Chief, Sau hai mươi năm, Căn phòng đủ tiện nghi, Bốn triệu, Tiếng nói thị thành, Kẻ hối lộ dễ thương, Những con đường định mệnh…
Với những cống hiến của mình, năm 1919, ông được Hội nghệ thuật và khoa học trao tặng: Giải thưởng tượng niệm Ô Hen ri hàng năm để vinh danh những truyện ngắn xuất sắc nhất. Chiếc lá cuối cùng là một trong 600 truyện ngắn hay của ông. Đoạn trích nằm ở phần cuối của truyện với bố cục 3 phần:
- Phần 1: Từ đầu đến mái hiên thấp kiểu Hà Lan: Là tâm trạng tuyệt vọng của Xiu
- Phần 2: Tiếp đó đến bồi dưỡng và chăm sóc: Nói về sự hồi sinh của Giôn xi
- Phần ba: Đoạn còn lại cho thấy sự hi sinh cao cả của cụ Bơ men nhằm cứu Giôn xi.
Truyện Chiếc lá cuối cùng mang giá trị nhân văn sâu sắc nói về tình bạn, tình thương yêu giữa người với người. Qua đó, tác giả muốn gửi gắm một thông điệp: Hãy khát khao và hy vọng, hãy thắp sáng ngọn lửa yêu thương trong tim, mang nghệ thuật phục vụ con người, nghệ thuật phải hướng tới con người, vì con người. Truyện được xây dựng với nhiều tình huống hấp dẫn, cách đảo ngược tình huống thú vị, sắp xếp tình huống logic, chặt chẽ kích thích hứng thú của người đọc.
2/ Lập dàn ý cho bài phân tích
2.1. Mở bài
– Giới thiệu khái quát về nhà văn Ô Hen ri: Ông là nhà văn tài hoa người Mỹ, chuyên viết truyện ngắn với nhiều tác phẩm thấm đẫm tinh thần nhân đạo, luôn hướng ngòi bút đến những con người nghèo khổ.
– Giới thiệu đôi nét về đoạn trích chiếc lá cuối cùng: Truyện kể lại việc làm nhân văn, cao cả của cụ Bơ men: Vẽ chiếc lá thường xuyên cuối cùng để vực dậy tinh thần, niềm tin cho Giôn xi.
2.2 Thân bài
Hình ảnh nhân vật Giôn xi
- Cô là một họa sĩ nghèo nhưng mắc bệnh sưng phổi
- Khi biết bản thân mắc bệnh cô vô cùng tuyệt vọng, cô mở to cặp mắt thẫn thờ rồi nói thều thào
- Cô nghĩ rằng, khi những chiếc lá cuối cùng rụng xuống thì mình sẽ chết
⇒ Tinh thần của cô đang suy sụp, không còn niềm tin vào tương lai phía trước, mất hết nghị lực, tâm lý buông xuôi và tuyệt vọng.
- Giôn xi khi thấy chiếc lá cuối cùng không rụng thì muốn ăn cháo, muốn uống nước, muốn vẽ và muốn soi gương. Như thế, tâm trạng của cô đã có sự thay đổi rõ rệt, trở nên yêu cuộc sống, yêu nghệ thuật nên bản thân đã thoát khỏi cái chết
- Sự dai dẳng của chiếc lá cuối cùng là nguồn gốc dẫn đến sự hồi sinh của Giôn xi.
⇒ Qua đó, Ô Hen ri muốn nhắn nhủ một điều: Con người sống cần có niềm tin, có nghị lực. Điều đó sẽ giúp chúng ta chiến thắng bệnh tật, vượt lên chính mình, vượt lên nghịch cảnh.
Nhân vật Xiu
- Xiu là người có tấm lòng nhân hậu, đồng cảm sâu sắc với hoàn cảnh của bạn, yêu thương bạn như người thân trong gia đình
- Khi Giôn xi bị bệnh, cô lo lắng, động viên, chăm sóc ân cần, chu đáo.
- Xiu rất sợ khi cây thường xuyên ngoài kia chỉ còn lại một chiếc lá cuối cùng bám trên tường. Xiu sợ Giôn xi chán nản và mất hết nghị lực để chiến đấu với bệnh tật
- Xiu kể chuyện về cái chết của cụ Bơ men một cách cảm động, chân thành, pha lẫn cả sự biết ơn, lòng kính trọng, sự cảm phục
Nhân vật cụ Bơ men
- Cụ là một họa sĩ nghèo, chưa có thành tựu nào lớn trong con đường nghệ thuật
- Cụ ước mơ vẽ được một kiệt tác của đời mình
- Là người giàu đức hy sinh, luôn sẵn lòng giúp đỡ người khác
- Yêu thương, quan tâm đến những đồng nghiệp trẻ
- Cụ đã tạo ra kiệt tác chiếc lá cuối cùng để cứu lấy Giôn xi khi biết rằng, Giôn xi đang chán nản, mất niềm tin vào cuộc sống, cô nghĩ rằng mình sẽ chết khi chiếc lá cuối cùng ngoài kia rơi xuống.
Hình ảnh chiếc lá cuối cùng
- Hôm đó, Giôn xi và Xiu vẫn nhìn thấy chiếc lá thường xuân đơn độc níu vào cái cuống của nó trên tường. Đêm đó, gió bấc thổi ào ào, mưa rất to đập mạnh vào cửa sổ
- Thế nhưng, sáng hôm sau điều kỳ diệu đã xảy ra: Khi trời vừa sáng, Giôn xi vén mành lên và nhìn ra cửa sổ thì chiếc lá thường xuân cuối cùng vẫn còn ở đó.
- Buổi chiều, bác sĩ đến khám cho Giôn xi và báo tin: Bệnh đã khỏi được năm phần, đã qua cơn nguy hiểm
- Sau đó, Xiu kể lại cho Giôn xi nghe bí mật về chiếc lá cuối cùng, sự ra đi bất ngờ của cụ Bơ men. Cụ đã hi sinh vì nghệ thuật và vì sự sống của người khác.
⇒ Chiếc lá cuối cùng là kiệt tác nghệ thuật vì nó được vẽ tinh tế, chi tiết, giống như thật, được vẽ bằng tình yêu thương, niềm đam mê của một người nghệ sĩ muốn tạo ra một kiệt tác nghệ thuật. Quan trọng hơn, chiếc lá ấy được vẽ trong một hoàn cảnh rất đặc biệt là để cứu giúp người khác. Vì thế, chiếc lá không chỉ là tác phẩm nghệ thuật mà là biểu tượng của lòng nhân ái và sự hy sinh thầm lặng.
2.3 Kết bài
– Tổng kết giá trị nội dung và nghệ thuật của tác phẩm
– Liên hệ và mở rộng vấn đề: Câu chuyện khép lại nhưng dư âm vẫn còn đọng mãi trong lòng người đọc. Đó là thông điệp về tình yêu thương, sự sẻ chia…
3/ Viết 1 bài văn mẫu
Nhắc đến những nhà văn vĩ đại của thế kỷ 20 không thể không thiếu tên Ô Hen ri. Đó là cây bút tài hoa, giàu lòng trắc ẩn và tình yêu thương đối với số phận của những con người nghèo khổ. Ông sinh ra tại Mỹ, nổi tiếng với các tác phẩm viết dưới dạng truyện ngắn. Rất nhiều sáng tác của Ô Hen ri được bình chọn là truyện ngắn hay nhất. Ông đã để lại cho kho tàng văn học thế giới nhiều sáng tác bất hủ. Trong đó, Chiếc lá cuối cùng là tác phẩm tiêu biểu, giàu chất nhân văn, chạm sâu tới trái tim người đọc.
Truyện được xây dựng với ba nhân vật chính đều là những họa sĩ nghèo: Giôn xi, Xiu và cụ Bơ men. Tác phẩm với những tình tiết ngắn gọn, nhiều bất ngờ thú vị, nội dung chuyện xoay quanh trận ốm của Giôn xi và cái chết bất ngờ của cụ Bơ men. Chiếc lá cuối cùng mang một thông điệp sâu sắc và đầy tính nhân văn: Hãy yêu thương và chia sẻ với mọi người, hãy hướng nghệ thuật đến phục vụ cuộc sống con người, đó mới là nghệ thuật chân chính.
Có người từng nói: Chiếc lá cuối cùng của Ô Hen ri là thông điệp màu xanh về tình yêu và sự sống. Bao trùm câu chuyện là tình bạn cảm động giữa Giôn xi và Xiu – hai nữ họa sĩ trẻ tuy nghèo nhưng giàu lòng yêu thương, nhiều ước mơ và hoài bão. Họ gắn bó với nhau, kết thành chị em, thuê chung một phòng trọ vì có cùng sở thích nghệ thuật.
Mùa đông năm nay lại đến, chứng viêm phổi lại hoành hành Giôn xi. Cô bị cảm lạnh rồi nằm liệt giường. Dù đã uống nhiều thuốc men nhưng tất cả đều trở nên vô dụng. Vì thế, Giôn xi nghĩ rằng mình không thể khỏi bệnh, cô bị ám ảnh bởi hình ảnh chiếc lá cuối cùng phía ngoài cửa sổ. Giôn xi nghĩ rằng, khi chiếc lá thường xuân ngoài kia rơi xuống cũng là lúc cô sẽ rời xa thế gian. Cô họa sĩ trẻ này đã hoàn toàn suy sụp về mặt tinh thần, điều đó càng khiến tình hình bệnh tật trở nên nghiêm trọng.
Chứng kiến Giôn xi suy sụp, Xiu rất đau lòng. Xiu thương Giôn xi như đứa em của mình, cô đã khóc ướt cả chiếc khăn trải bàn khi nghĩ đến cảnh Giôn xi đau đớn và phải lìa xa cõi trần. Xiu ngày ngày chăm sóc, lo lắng thuốc men chạy chữa cho Giôn xi. Cô làm mọi việc để có thể kiếm thêm tiền mua thuốc, mua thức ăn cho đứa em tội nghiệp. Xiu nói trong nước mắt: Em thân yêu, em yêu dấu! Em hãy hứa với chị là nhắm mắt lại và không nhìn ra ngoài cửa sổ nữa… Em hãy cố gắng ngủ đi…” Ngày nào cũng thế, Xiu lo khuấy súp gà, pha sữa với rượu booc đô, kê thêm gối, mời bác sĩ, cầu cứu cụ già Bơ men… Tất cả những việc Xiu làm chỉ nhằm giành giật lại sự sống cho Giôn xi từ tay tử thần.
Trong truyện Chiếc lá cuối cùng, Xiu tượng trưng cho tấm lòng vị tha, giàu đức hy sinh, trái tim nhân hậu, sẵn sàng hi sinh trong thầm lặng. Hình ảnh của Xiu khiến người đọc xúc động, cảm phục trước tình bạn, tình chị em thắm thiết, cao quý giữa họ. Khi nghe bác sĩ nói, bệnh tình của Giôn xi mười phần chỉ còn hi vọng một phần thì Xiu đã khóc đến ướt đẫm cả chiếc khăn trải bàn. Đó là giọt nước mắt của tình yêu thương. Không sai khi nói rằng, Xiu đã làm tỏa sáng bức thông điệp màu xanh trong Chiếc lá cuối cùng của Ô Hen ri.
Qua câu chuyện, người đọc được chứng kiến cuộc sống nghèo khó của những người họa sĩ nghèo đương thời. Dù khó khăn nhưng họ vẫn hướng tới cái đẹp, sống giàu lòng vị tha. Hình ảnh cụ Bơ men hơn 40 năm cầm bút vẽ, ở độ tuổi 60 dù chưa đạt được thành tựu nghệ thuật nào đáng kể nhưng cụ vẫn tin rằng: Một ngày kia tôi sẽ vẽ được một tác phẩm kiệt xuất. Cụ từng chia sẻ với Xiu như thế.
Bơ men vốn là một họa sĩ nghèo, là nhân vật được Ô Hen ri dành nhiều sự ưu ái và trân trọng. Vì thất bại trong nghệ thuật, chí riêng không thỏa nên tính tình của ông có phần hơi cáu gắt. Ông tự nhận mình là “Con chó xồm lớn chuyên gác cửa bảo vệ hai nữ nghệ sĩ trẻ ở phòng vẽ tầng trên”
Khi nghe Xiu kể về câu chuyện của Giôn xi, cụ Bơ men vô cùng lo lắng. Cụ nói “Sao trên đời lại có những người ngớ ngẩn vậy”. Trong lời nói, lời chửi độc mồm ấy của cụ lại ẩn chứa tình thương “Chà, thật tội nghiệp cô bé Giôn xi”. Chính tình yêu thương đó đã gợi cảm hứng, khơi nguồn cho cụ sáng tác lên bức tranh được xem là kiệt tác của mình. Chính sự nguy kịch về sinh mạng của con người đã thôi thúc cụ làm một điều gì đó để cứu giúp họ.
Thế rồi, trong một đêm mưa gió khủng khiếp, cụ bất chấp gió mưa, âm thầm một mình cùng với chiếc đèn, chiếc thang, bút lông ngồi hí hoáy vẽ chiếc lá thường xuân. Với tất cả sự cố gắng của mình, bằng sức mạnh của tình thương, cụ đã vẽ xong bức tranh. Đáng tiếc sau khi tác phẩm hoàn thành, cụ Bơ men đã vĩnh viễn rời khỏi thế gian. Tuy nhiên, đó chỉ là sự ra đi của phần xác thịt, còn tâm hồn, tình thương của cụ thì vẫn còn mãi mãi.
Chiếc lá cuối cùng trên bức tường là kết quả của hơn 40 năm cầm cọ, nó hội tụ cả tài, tâm và trí của người nghệ sĩ chân chính. Đến đây, cụ Bơ men đã thực hiện được giấc mơ của mình là để lại cho đời một kiệt tác nghệ thuật. Hình ảnh rìa lá răng cưa đã nhuộm vàng úa trên bức tường tượng trưng cho tuổi tác của cụ, còn cuống lá vẫn còn giữ được màu xanh thẫm tượng trưng cho tâm hồn trong sáng mà người nghệ sĩ già đã tích góp trong suốt cuộc đời mình.
Bức tranh “Chiếc lá cuối cùng” đã đem lại sức sống, niềm tin cho Giôn xi. Sau khi vén mành bên cửa sổ lên, nhìn ra bên ngoài, ngạc nhiên thay chiếc lá thường xuân cuối cùng vẫn còn đó dù đêm qua mưa gió ào ào giúp Giôn xi như được tái sinh. Cụ Bơ men đã trút chút sức lực cuối cùng của mình để mang lại sự sống cho cô gái trẻ.
Chiếc lá cuối cùng đích thị là điểm sáng của truyện. Chiếc lá ấy được vé giống như thật, nó ra đời trong một đêm mưa gió, nó bất chấp tất cả để đứng vững. Đó cũng chính là thông điệp mà Ô Hen ri muốn gửi đến bạn đọc. Tình người luôn phải đặt cao hơn nghệ thuật, nó làm cho nghệ thuật trở nên vô giá và có sức sống bất diệt.
Đọc truyện, chúng ta thấy cách đưa ra tình huống và giải quyết tình huống rất hợp lý của nhà văn: Giôn xi bị bệnh, Xiu thương bạn nên tìm mọi cách để cứu chữa, khi Giôn xi có ý nghĩ kỳ quái thì cô rất lo lắng và luôn cố gắng giảng giải cho bạn hiểu. Cuối cùng, Xiu tìm đến người họa sĩ già để chia sẻ câu chuyện.
Từ đó, bức tranh: Chiếc lá cuối cùng ra đời. Nhà văn đã khéo léo đặt nhân vật của mình vào tình huống, vào hoàn cảnh điển hình giúp nhân vật bộc lộ rõ tính cách. Đó là cách Ô Hen ri tạo sức hút với độc giả: Phải đọc hết truyện để xem các nhân vật phản ứng như thế nào, cách giải quyết ra sao…?
Câu chuyện có nhiều tình tiết khiến người đọc bất ngờ. Đỉnh điểm của sự bất ngờ chính là xuất hiện của Chiếc lá cuối cùng. Dù mưa gió bão bùng, chiếc lá ấy vẫn trụ lại trên cảnh. Lúc này, mạch đọc của chúng ta dường như bị đảo ngược: Tại sao mưa gió như thế mà chiếc lá kia vẫn không rụng? Sự tò mò, hoài nghi của người đọc sẽ được tháo gỡ vào cuối truyện: Chiếc lá đó là bức vẽ của cụ Bơ men, nó giống như chiếc lá thật khiến mọi người không thể nhận ra nó là lá giả.
Có thể nói, Chiếc lá cuối cùng là tác phẩm khẳng định độ chín về tài năng và sự sâu sắc trong cách nhìn đời và nhìn cuộc sống của Ô Hen ri. Thông qua tác phẩm, nhà văn muốn gửi gắm một thông điệp: Hãy yêu thương con người, hãy tôn trọng sự sống, nghệ thuật phải vì con người mà tồn tại. Với ý nghĩa nhân văn sâu sắc, Chiếc lá cuối cùng trở thành một trong những truyện ngắn hay nhất mọi thời đại, được dịch ra nhiều thứ tiếng trên thế giới.
