“Lòng người và lòng người, gắn kết với nhau sâu sắc bởi tổn thương và tổn thương. Nối liền với nhau bởi niềm đau và niềm đau, bởi mong manh và mong manh.”

Ký ức có thể che giấu đi dưới lớp bụi của thời gian nhưng sẽ không thể xóa bỏ, giống như sợi dây liên kết giữa người với người, có thể bạc màu nhưng không thể cắt đứt. Thứ gì “nằm trong căn đế của sự hài hòa đích thực”? Để cho Tazaki Tsukuru không màu và những năm tháng hành hương trở thành một bản nhạc từ ngũ tấu chỉ còn là khúc độc hành lạc lõng của một gã người duy nhất?

Ảnh bìa sách Tazaki Tsukuru không màu và những năm tháng hành hương
Ảnh bìa sách Tazaki Tsukuru không màu và những năm tháng hành hương (Photographer: Linh Đồng)

Tazaki Tsukuru tội nghiệp, kẻ trốn chạy khỏi quá khứ nhưng chưa một lần thành công. Trong miêu tả của Haruki Murakami, gã là một người tưởng chừng như ưu tú nhưng tâm hồn chỉ là những mảnh vỡ được cố gắng chắp vá từng ngày, với những thiếu khuyết tạo thành những mảng rỗng lỗ chỗ, mang theo nỗi ám ảnh về một sự thật từ thời trung học, rằng gã là kẻ bị tẩy chay khỏi nhóm bạn hoàn hảo mà không có một lý do cụ thể.

Giữa lúc chuẩn bị đón sinh nhật lần thứ 20, Tsukuru rơi vào trầm cảm, một chuỗi ngày mà “tưởng chừng như việc chấm dứt sự sống đối với gã là điều không gì có thể tự nhiên và hợp lẽ hơn”, trống rỗng, lạc loài trong những bức tranh đầy màu sắc, gã tự co mình lại và không còn muốn làm bạn với ai nữa.

Tsukuru lẻ loi nhưng không buồn, hài lòng với công việc hiện tại, quan hệ tốt với đồng nghiệp, cũng đã trải qua vài mối quan hệ yêu đương, dù vậy, gã vẫn chỉ là mảnh ghép không màu, trống rỗng. Bóng ma của sự thật quá khứ đeo bám, gã đã không còn nơi chốn để về nữa, cái chốn “thân thiết, thống nhất, hài hòa” ấy, gã hay tin mình mất đi nơi chốn đó là vào kì nghỉ hè năm thứ hai đại học.

Haruki Murakami đã vẽ lên câu chuyện đẹp đẽ về năm người bạn, cứ ngỡ là hoàn hảo nhưng bức tranh tổng thể lại rối loạn những mảng màu sắc trộn lẫn vào nhau. Bốn người bạn của Tsukuru, họ tình cờ có một điểm chung nho nhỏ, ấy là trong tên gọi đều có màu sắc, Aka – Đỏ – mọt sách với tính tình hiếu thắng, Oumi – Xanh – người yêu thể thao với tính cách cởi mở, Kuro – Đen – hài hước và thẳng thắn, Shiro – Trắng – nhạc công xinh đẹp. Bốn người, bốn màu, bốn mảng tính cách khác nhau, nổi bật, độc đáo và ấn tượng.

Suy chỉ có Tazaki Tsukuru là không mang một đặc trưng cá tính nào, học hành và thể thao đều tầm trung, khuôn mặt cũng có chút đường nét nhưng ngẫm kĩ cũng chỉ là không có điểm nào bất hợp lý, ở gã mọi thứ đều chung chung, hay nói cách khác, mọi màu sắc đều nhợt nhạt. Và việc là một mảnh ghép của nhóm bạn 5 người, gã đôi khi vẫn không khỏi băn khoăn rằng sự tồn tại của gã liệu có cần thiết, hay nếu không có gã thì bốn người kia sẽ vui vẻ hơn chăng. Chính xác là gã thấy mình thiếu sót và thừa thãi giữa một mối quan hệ mà gã cho là đáng lý sẽ có thể hoàn hảo 100 phần trăm khi gã không ở đó.

Tuy nhiên, trừ gã ra, bốn người kia chẳng hề bận tâm tới chuyện gã phù hợp hay không. Họ hài lòng với việc làm mọi thứ có năm người, lúc nào cũng vậy, với điều kiện là phải đúng năm người, tựa như một hình ngũ giác chỉ đều khi có năm cạnh bằng nhau.

Lẽ dĩ nhiên, nhận ra điều đó khiến Tsukuru cảm thấy sung sướng và hãnh diện khi là một cạnh không thể thiếu của nhóm năm người đó. Gã lấy những lần nói chuyện, những cuộc đi chơi cùng bọn họ để át đi cảm giác lo sợ nhưng dù vậy, nỗi hoang mang về một ngày gã sẽ bị loại khỏi cái cộng đồng thân thiết ấy trong chơ vơ vẫn luôn tồn tại, đặc biệt là những khi gã chỉ có một mình.

Và giờ thì Tsukuru đã biết, cuộc sống sẽ tiếp diễn thế nào khi sự cân bằng vốn thuộc về gã đã bị tước đoạt hoàn toàn. Xanh là người cuối cùng nói chuyện với Tsukuru và cũng là người thay mặt cho ba người còn lại, cắt đứt liên lạc với gã. Không một lý do, không một cơ hội giải thích, Tsukuru rớt ra khỏi nơi chốn thân thiết nhất một cách đau đớn và khó hiểu. Nhiều năm tiếp diễn, gã cứ định sẽ không bao giờ lật lại khoảng thời gian đó cho tới khi gã gặp và nói chuyện với người bạn gái hiện giờ của mình, Sara.

Mọi câu chuyện cứ ngỡ sẽ rõ ràng như là vè ngoài của nó, như là việc màu xanh thì nhìn thấy sẽ là màu xanh, trắng thì nhìn thấy sẽ là trắng, nhưng trên phương diện tổng thể của một bảng pha màu hoàn chỉnh, sự thật không chỉ đơn thuần là một đường thẳng nữa. Chúng ta đã có cái nhìn đánh giá toàn diện chưa?  

Khi Tsukuru biết hết sự thật đã xảy ra sau bốn năm rời Nagoya đến Tokyo, biết về cái chết của Trắng, về sự thật từ Đen và sự áy náy của Xanh và Đỏ, cuối cùng gã cũng gỡ được mối muộn phiền đeo bám dai dẳng suốt bao nhiêu năm. Thế nhưng Trắng, Đen, Xanh và Đỏ, những người từng ở cạnh nhau như bạn bè thân thiết, gần gũi, những kỉ niệm của một ngũ giác cân đối và hoàn hảo, có hoàn toàn là thật lòng hay không? 

Xanh cắt đứt liên hệ của Tsukuru với mọi người, Đỏ thờ ơ dửng dưng và thiếu hụt niềm tin vào bạn bè, Đen biết toàn bộ sự thật nhưng lại chạy trốn, dằn vặt ở đất nước Phần Lan xa xôi, còn Trắng, lại là kẻ bịa đặt, là kẻ gây ra tất cả tổn thương cho mọi người và cho cả chính mình. Mọi thứ trong câu chuyện của Tazaki Tsukuru đều được bỏ ngỏ, và sau những điều còn sót lại, chính là sự mong manh và dễ đổi thay của lòng người, không phải chỉ ở tình yêu, mà cả ở lòng tin.

Chúng ta hiểu gì về những mối quan hệ xung quanh? Chúng ta có thực sự hiểu hết về những người bạn của mình không? Mọi thứ không hề đơn giản như nó vốn có. Và giữa dòng chảy xuyên suốt của thời gian, chúng ta dù có cứng cỏi đến mức nào,vẫn sẽ không thể thoát khỏi sự sợ hãi khi nghĩ đến việc bản thân một ngày nào đó sẽ phải đối diện với sự “bị chối bỏ”.

Thời đại của chúng ta là thời đại công nghệ số, nói một cách không hoa mỹ, đây là thời đại dửng dưng, khi mọi công cụ tìm kiếm và những thiết bị hiện đại luôn nhanh đến mức chóng mặt, thông tin về một người muốn là có thể biết, nhưng rồi thì sao, chúng ta vẫn chẳng hiểu cái quái gì về họ cả.

Trong số những tác phẩm của Haruki Murakami, có lẽ Tazaki Tsukuru không màu và những năm tháng hành hương là một tác phẩm dễ đọc. Dù vậy lớp văn chương của Murakami vẫn luôn được ví von như một củ hành, phải bóc dở từng lớp từng lớp, dành thời gian để ngấm và chiêm nghiệm, về bản thân, quá khứ, con người, cho đến tận lớp hành cuối cùng, có lẽ chúng ta cũng có thể hiểu được phần lớn những gì mà nhà văn muốn truyền tải. 

Ảnh bìa thứ hai của sách Tazaki Tsukuru không màu và những năm tháng hành hương
Mọi thứ trong câu chuyện của Tazaki Tsukuru đều được bỏ ngỏ (Photographer: Linh Đồng)

Haruki Murakami, đại diện cho nền văn học Nhật Bản đương đại, giọng văn và những lối tư duy đặc biệt của ông đã được công nhận qua nhiều tác phẩm nổi tiếng như Rừng Na Uy, Biên niên ký con chim vặn dây cót, Phía Nam biên giới phía Tây mặt trời,…Được ví như một thiền sư trong giới văn chương, mỗi cuốn tiểu thuyết của ông lại là một xứ sở xa lạ, hấp dẫn, đầy thu hút.

Tuy chưa là chủ nhân của giải Nobel Văn Học danh giá, nhưng với những người hay đọc các tác phẩm của Haruki Murakami đều tin rằng văn chương của ông sẽ đạt đến độ bứt phá và tạo thêm một thế giới quan mới cho con người.

Dành cho những người mới bắt đầu tiếp cận sách của Haruki Murakami thì câu chuyện về Tazaki Tsukuru là một sự lựa chọn nhẹ nhàng và dễ dàng gây cuốn hút trước khi bắt đầu bước sâu hơn vào thế giới của 1Q84. Một tác phẩm đã ra đời từ sáu năm trước nhưng có lẽ giữa kỷ nguyên Google và Facebook này, tác phẩm sẽ giống như một chiếc phao cho những con người đang trôi dạt đầy lạc lõng và trống rỗng.

Le mal du pays (Hành hương) thuộc tổ khúc những năm tháng hành hương của nhà soạn nhạc Listz. Một chuỗi những nốt đen đơn âm u sầu và ám ảnh, như sự cô độc của những tâm hồn chơ vơ đang đi tìm chính mình, dự báo một cuộc hành hương cô đơn bất tận.

Linh Đồng.