Những tấm lòng cao cả là tác phẩm đưa tên tuổi nhà văn Edmondo De Amicis ra ánh sáng, cuốn sách được viết dưới dạng nhật ký của cậu bé người Ý Enrico đang chuẩn bị bước vào lớp ba. Cả cuốn sách là quá trình học hỏi từ những câu chuyện xoay quanh gia đình đến nhà trường của cậu bé.

Những tấm lòng cao cả, “Những tấm lòng cao cả”: Cuộc đời qua lăng kính của tâm hồn trẻ thơ
Bìa sách Những tấm lòng cao cả

Điều đặc biệt trong những câu chuyện ấy chính là những bài học về cách cư xử cùng với những giá trị đạo đức để có thể nuôi dưỡng tâm hồn của mỗi con người được lồng ghép một cách khéo léo.

Thế giới của người lớn trong mắt của Enrico

Những tấm lòng cao cả như một cuốn nhật ký của cậu bé, nó là nơi cậu ghi lại từng cảm xúc, bài học nhỏ bé của mình. Cũng như bao đứa trẻ khác, cha mẹ luôn được nhắc đến đầu tiên trong mỗi câu chuyện của Enrico.

Đây cũng chính là hai con người có sức ảnh hưởng lớn nhất trong quá trình nuôi dưỡng tâm hồn của cậu bé.

May mắn hơn các bạn đồng trang lứa, Enrico được sinh ra trong một gia đình hoàn toàn tri thức. Trong khi cha mẹ của các bạn học phải làm những công việc tay chân vô cùng nặng nhọc nhưng chỉ kiếm lại vài đồng bạc Lira thì bố cậu đã có thể kiếm được gấp đôi chỉ nhờ vào sức lao động trí óc từ những bài báo được đăng mỗi ngày.

Với hoàn cảnh sống vô cùng tiện nghi và đầy đủ, thế nhưng Enrico vẫn có những đức tính vô cùng cao quý chính nhờ sự giáo dục rất đúng đắn đến từ những bậc phụ huynh.

Những tấm lòng cao cả, “Những tấm lòng cao cả”: Cuộc đời qua lăng kính của tâm hồn trẻ thơ

Mỗi tháng một lần, những bức thư tay của cha mẹ Enrico lại đến tay cậu. Dạy bảo có, động viên có, khuyến khích có. Cha mẹ cậu đã rất tâm lí khi không hề la mắng hay phàn nàn cậu trước mặt bạn bè hay bất kì ai.

Họ lặng lẽ viết những bức thư tay để mong cậu sửa chữa lỗi lầm của mình và hơn hết trong tương lai cậu vẫn có thể đọc lại khi lầm lỡ.

Hơn ai hết, thân là một nhà báo cha của cậu hiểu rõ sức nặng của câu chữ sẽ đánh động vào tâm hồn của bất cứ người nào. Lời nói có thể quên đi nhưng câu chữ thì vẫn thế, nó vẫn cứ sống mãi theo thời gian.

“Bố rất yêu con, con ạ. Con là niềm hi vọng tha thiết nhất của đời bố, nhưng thà rằng bố phải thấy con chết đi, còn hơn là thấy con bội bạc với mẹ con. Thôi, và trong một thời gian con đừng hôn bố, bố sẽ không thể vui lòng đáp lại cái hôn của con được.”

Trong tác phẩm Những tấm lòng cao cả, bên cạnh gia đình thì nhà trường cũng là một nơi đã góp phần to lớn trong quá trình trưởng thành của cậu bé. Ở trường có những người thầy vô cùng tâm huyết với nghề và thương yêu học trò không khác gì con ruột của mình.

Đầu tiên, không thể không nói đến thầy Perboni, người thầy chủ nhiệm lớp của Enrico đến hết năm học. Dù được miêu tả là một người nghiêm khắc, chưa bao giờ cười thế nhưng qua cách thầy dạy bảo học trò của mình có thể thấy đó là một con người vẫn luôn quan tâm từng li từng tí đến họ.

Khi thấy Coretti ngủ gục trên bàn trong giờ học, Perboni không những không la rầy mà còn tặng cho cậu những nụ hôn yêu thương vì biết rằng cậu đã phải thức sớm để vác củi hộ cha.

Những tấm lòng cao cả, “Những tấm lòng cao cả”: Cuộc đời qua lăng kính của tâm hồn trẻ thơ
Phiên bản khác của Những tấm lòng cao cả

Hay khi cả lớp phải bước vào kì thi cuối kì, thầy Perboni đã vô cùng lo lắng nhưng vẫn ráng động viên những đứa học trò của mình bằng lời lẽ hết sức ấm áp và dịu dàng.

Thậm chí khi biết kết quả thi khá tốt của lớp, một người thầy nghiêm khắc ấy đã không ngại dùng bản thân mình pha trò cười, giúp học sinh có được những giờ phút thư thái sau bài thi đầy căng thẳng.

Một người thầy tuyệt vời đến thế khiến bất cứ “đứa con” nào cũng luyến tiếc, đau đớn khi phải xa cách và Enrico cũng không ngoại lệ.

Hơn ai hết, thầy Perboni đã luôn ý thức được vai trò người lái đò của mình cùng với sứ mệnh cao cả là truyền đạt kiến thức của nhân loại đến những mầm non của đất nước sau này.

‘Thầy giáo có thể dắt ta đến trước ngưỡng cửa của thành công nhưng bước được đến đâu là tuỳ thuộc vào mỗi người”

Đến với Những tấm lòng cao cả, thế giới của các nhân vật trong tác phẩm không hề bị nhàm chán hay trùng lặp. Vì mỗi cảnh, mỗi người, mỗi tâm trạng đều có đời sống cụ thể và rất cá thể.

Những tấm lòng cao cả, “Những tấm lòng cao cả”: Cuộc đời qua lăng kính của tâm hồn trẻ thơ

Chính nhờ vào ngòi bút khéo léo của tác giả mà ảnh chiếu của chúng luôn mang vóc dáng của từng tầng triết lí hiện lên giữ hiện thực cuộc sống đang chết dần chết mòn.

Phải nói rằng những nhân vật ấy đều có từng chỗ đứng riêng cho mình mà qua mắt nhìn của độc giả họ đều góp phần sâu sắc đến tuổi thơ và sự phát triển của cả một con người.

Hiện thực khắc nghiệt của những đứa trẻ trong Những tấm lòng cao cả

Đến với cuộc sống của Enrico trong Những tấm lòng cao cả, ta không thể nào không ấn tượng bởi những câu chuyện của các bạn đồng trang lứa với cậu.

Khác hẳn với những bộ truyện khắc hoạ những tâm hồn thơ mộng của những đứa trẻ. Những tấm lòng cao cả lại đưa ta đến những góc khuất trong tâm lí của trẻ thơ. Một hiện thực vô cùng chân thực được viết nên dưới ngòi bút tuyệt vời của tác giả.

Nơi chúng chưa chuẩn bị cho mình hành trang để vào đời đã phải chịu đựng những nhát dao sắc nhọn chậm rãi cứa từng nhát vào da thịt. Để rồi những vết thương ấy lại hằn sâu và dần dần khoét rỗng trái tim chúng.

Những tấm lòng cao cả là những đứa trẻ với cuộc sống tuổi thơ đầy những khó khăn, trắc trở.

Những tấm lòng cao cả, “Những tấm lòng cao cả”: Cuộc đời qua lăng kính của tâm hồn trẻ thơ
Phiên bản tiếng anh của cuốn sách

Đó là Garrone dù to lớn vạm vỡ nhưng không hề bắt nạt bạn bè, ngược lại cậu còn tốt bụng bảo vệ họ khỏi những móng vuốt từ những kẻ xấu tính. Khốn khổ thay, tốt bụng là thế, cậu vẫn phải chịu đựng nỗi đau mất mẹ chỉ sau một trận ốm.

Hay Coretti, cậu bạn phải thức từ năm giờ sang vác củi hộ cha rồi lại lật đật cắp sách đến trường. Cậu không hề có thời gian học bài, phải tranh thủ chút thời gian ít ỏi khi người ta không đến mua hàng để lẩm nhẩm bài học cho hôm sau.

Cậu còn phải chăm sóc người mẹ ốm yếu, hâm nóng cà phê cho mẹ, quán xuyến việc nhà đều một thân cậu làm cả. Bận rộn là thế nhưng cậu vẫn giữ được cho mình nụ cười trên môi mà chẳng than phiền gì.

Những tấm lòng cao cả, “Những tấm lòng cao cả”: Cuộc đời qua lăng kính của tâm hồn trẻ thơ

Mến phục cả Precossi, cậu con trai bác thợ rèn với dáng điệu sợ sệt, rụt rè và với bất kì ai cậu cũng nói “xin lỗi”. Đó là do người cha lúc nào về nhà cũng say của cậu, không có việc gì cũng lôi con ra đánh đập, hất cả cây đèn làm cháy cả sách vở của cậu.

Thế nhưng cậu vẫn nhận hết lỗi lầm về phía mình, chẳng bao giờ nói ra câu chính bố đã đánh cậu. Thậm chí còn bênh vực khi có người xỉ nhục ông ấy.

Những tấm lòng cao cả, “Những tấm lòng cao cả”: Cuộc đời qua lăng kính của tâm hồn trẻ thơ

Cuối cùng tấm lòng yêu thương cha của Precossi cũng được đền đáp khi người cha nghiện rượu ấy đã thức tỉnh và quay về làm ăn nhờ chiếc huy chương mà cậu đã dốc sức học hành để có được.

Thế nhưng thông qua những trang nhật ký cảu Enrico ta có thể thấy được dù hiện thực cuộc sống có tàn khốc đến như thế nào thì đâu đó trong tâm hồn trẻ thơ vẫn mãi giữ được nét hồn nhiên, tốt bụng, trong sáng như thuở đầu.

Đó chính là Garrone vẫn hào hiệp giúp đỡ bạn bè dù chính mình cũng phải trải qua nỗi đau đang cấu xé. Cả Coretti vẫn cố gắng học hành và chẳng bao giờ phàn nàn một câu dù đôi tay cậu đã sung rộp đến mức không thể viết bài cách nắn nót. Hay Precossi vẫn một lòng yêu thương người cha luôn đánh đập tàn nhẫn cậu.

Những tấm lòng cao cả, “Những tấm lòng cao cả”: Cuộc đời qua lăng kính của tâm hồn trẻ thơDù khó khăn thế nào thì ai cũng sẽ là những tấm lòng cao cả.

Sự gặp gỡ của họ làm sáng bừng lên những giá trị cao đẹp của nhân cách, của tình đời cả tình người và ở đây cũng vậy. Tất cả đã làm nên một kiệt tác mà không ai có thể tạo thêm bất cứ Những tấm lòng cao cả nào khác.

Những tấm lòng cao cả là tuyệt tác của Edmondo De Amicis

Edmondo De Amicis sinh năm 1846 tại Ý , ông là một nhà văn, nhà báo và là nhà thơ người Ý. Cầm bút hơn bốn mươi năm, ông đã để lại những dấu ấn vô cùng sâu đậm cho độc giả chính nhờ những tác phẩm mang đậm dấu ấn triết lí.

Những tấm lòng cao cả, “Những tấm lòng cao cả”: Cuộc đời qua lăng kính của tâm hồn trẻ thơ
Tác giả Edmondo De Amicis

Song song đó có thể khẳng định lại một lần nữa, Những tấm lòng cao cả không chỉ đơn thuần là một tác phẩm dành cho trẻ em mà chính tác giả đã mượn ngòi bút của trẻ em để cất lên tiếng nói của người lớn.

Nó đề cao sự quan trọng về việc giáo dục trẻ nhỏ từ gia đình đến nhà trường, đề cao tình thương yêu giữa người với người đang len lỏi trong từng tế bào để sưởi ấm nhau giữa cái hiện thực đầy lạnh lẽo và khô khang này.

Có thể nói, Những tấm lòng cao cả đã giương cao ngọn đuốc và vượt xa những tác phẩm cùng thời nhờ vào cái hiện thực đã hằn dấu vết trên những trang viết nhưng không quên kèm theo những lí tưởng cao cả và tốt đẹp.

Ở cuối tác phẩm, Enrico phải chuyển trường để đến một môi trường mới mà nơi đó cậu vẫn sẽ đặt bút tiếp tục hành trình trưởng thành của mình.

Nhưng thực sự chưa bao giờ là kết thúc

Bởi đây mới là bắt đầu.

Diệp Hồ Ngọc An.