Berthe Morisot (1841 – 1895) là họa sĩ Ấn tượng người Pháp, bà được ví như nhà tiên phong của hội họa hiện đại khi sở hữu loạt tác phẩm độc đáo, đơn cử The Cradle (1872), Summer’s Day (1879), Woman at Her Toilette (1875 – 1880)Julie Daydreaming (1894).

berthe morisot hinh anh 1 - Berthe Morisot: Nét mềm mại đầy nữ tính của trường phái Ấn tượng
Chân dung danh họa Berthe Morisot qua nét cọ của Édouard Manet

Kết hợp kỹ thuật “en plein air” với chủ đề bình dị, danh họa đã thổi làn gió mới vào nghệ thuật Pháp, thúc đẩy quá trình phát triển của hội họa phương Tây và nâng cao vị thế phụ nữ trên tiến trình nhân loại.

Cuộc đời và sự nghiệp của Berthe Morisot

Berthe Marie Pauline Morisot chào đời năm 1841 trong một gia đình khá giả ở Bourges, miền trung nước Pháp. Cha của bà tên Edmé Tiburce Morisot, ông là quản trị viên cấp cao tại sở Chef, cơ quan hành chính quản lý khu vực.

Không chỉ sở hữu địa vị chính trị, ông Morisot còn quan tâm đến hội họa khi tốt nghiệp ngành kiến trúc tại École des Beaux Arts, cái nôi của nghệ thuật cổ điển Pháp.

Mẹ bà, Marie Joséphine Cornélie Thomas thì được biết đến như cháu gái của Jean-Honoré Fragonard, họa sĩ hàng đầu thuộc trường phái Rococo.

Nhờ truyền thống gia đình, Berthe Morisot đã tiếp xúc với hội họa từ khi còn rất nhỏ, điều này giúp bà sớm định hình phong cách cá nhân và xây dựng góc nhìn tinh tế trong nghệ thuật.

Tài năng hội họa được nuôi dưỡng từ thuở ấu thơ

Năm 1852, Berthe Morisot cùng gia đình chuyển tới Paris, trung tâm kinh tế, chính trị và nghệ thuật Châu Âu. Tại thủ đô, cô và hai người chị được học tiếng Pháp, tham gia khóa đào tạo lễ nghi dành cho giới thượng lưu.

berthe morisot hinh anh 2 e1641141476920 - Berthe Morisot: Nét mềm mại đầy nữ tính của trường phái Ấn tượng
Một bức ảnh của thủ đô Paris trong những năm 1800

Không dừng lại ở học thuật hay phong thái, gia đình còn chú trọng việc phát triển năng khiếu lẫn tư duy nghệ thuật. Xã hội đương thời chưa cho phép nữ giới đăng ký ở những cơ sở đào tạo chính quy, cha mẹ của Morisot vì vậy đã mời họa sĩ về dạy riêng cho con mình.

Những cô gái bắt đầu học vẽ dưới sự dẫn dắt của Geoffroy Alphonse Chocarne, họa sĩ kiêm thợ điêu khắc người Pháp. Tuy nhiên, các buổi học với thầy Chocarne lại nhanh chóng kết thúc bởi phong cách và tư tưởng “không khớp” giữa hai bên.

Gia đình sau đó đã mời Joseph Guichard, một họa sĩ đến làm việc với tư cách gia sư. Ngoài bài giảng về lịch sử nghệ thuật, Joseph Guichard thường đưa các học trò đến bảo tàng Louvre, nơi sở hữu vô số kiệt tác từ cổ đại đến đương đại.

berthe morisot hinh anh 3 e1641141685595 - Berthe Morisot: Nét mềm mại đầy nữ tính của trường phái Ấn tượng
Bảo tàng Louvre là điểm đến tuyệt vời cho những người yêu nghệ thuật cổ điển

Khi tham quan bảo tàng, Berthe Morisot đã bày tỏ lòng ngưỡng mộ sâu sắc với ba bậc thầy Titian, Veronese, Rubens bởi phương pháp ứng dụng, tính nhất quán về màu sắc trên chuỗi kiệt tác của họ. Đó là tiền đề cho quá trình xây dựng phong cách tinh tế, đậm chất Morisot.

Không chỉ nghiên cứu tác phẩm, Berthe Morisot cùng hai người chị còn miệt mài luyện tập, nâng cao kỹ thuật bằng cách sao chép tranh. Khi nhìn thấy những bản vẽ, Guichard đã công nhận tài năng và liên tục khen ngợi ba chị em.

“Với năng khiếu bẩm sinh của con gái ông bà, họ sẽ không chỉ đạt được những kết quả nhỏ bé, gói gọn trong phạm vi xưởng vẽ mà họ sẽ trở thành các họa sĩ. Ông bà có hiểu điều đó nghĩa là gì không? Nó sẽ trở thành một cuộc cách mạng.” – Joseph Guichard khi nhận xét về tài năng của những cô gái nhà Morisot

Tuy nhiên, hai chị gái của Berthe Morisot lại quyết định rời bỏ hội họa khi kết hôn vào thập niên 1860. Dẫu không còn chung bước trên con đường nghệ thuật, họ vẫn dành tình yêu cùng sự ủng hộ hết mình cho em gái.

Phong cách mới lạ của Berthe Morisot

Đầu thập niên 1860, Joseph Guichard giới thiệu Berthe Morisot với Jean-Baptiste-Camille Corot, họa sĩ hàng đầu của trường phái Barbizon. Thời gian sau đó, cô tiếp tục học hỏi, luyện tập cùng thầy Corot.

berthe morisot hinh anh 4 e1641141945634 - Berthe Morisot: Nét mềm mại đầy nữ tính của trường phái Ấn tượng
Jean-Baptiste-Camille Corot là một trong những họa sĩ nổi bật ở thể loại tranh phong cảnh

Dưới tác động từ thầy giáo, Morisot thử nghiệm kỹ thuật “en plein air”, phương pháp vẽ tranh ngoài trời. Ngoài en plein air, Corot còn hướng dẫn kỹ thuật tạo hình bằng màu sắc, điều này đã mở ra góc nhìn mới cho người họa sĩ trẻ.

Nhờ sự giới thiệu của Camille Corot, quá trình rèn luyện tiếp tục được mở rộng khi Berthe Morisot gặp gỡ Achille Oudinot, nghệ sĩ nổi bật của trường phái Barbizon. Từ cuối năm 1863 đến đầu 1864, Morisot cũng thử sức với điêu khắc tại lớp học của Aimé Millet, nhà điêu khắc nổi tiếng bấy giờ.

Tuy nhiên, nữ họa sĩ thường cảm thấy thất vọng, không hài lòng khi nhìn ngắm thành quả của bản thân. Bởi lý do ấy, cô đã tự tay phá hủy phần lớn tác phẩm trong thời kỳ này.

Năm 1864, Berthe Morisot gửi Memory of the Banks of l’Oise (1863) The Old Track to Auvers (1863) đến Salon de Paris. Ban kiểm duyệt đã chấp thuận việc trưng bày hai tác phẩm, đánh dấu thành tựu đầu tiên của Morisot trên con đường nghệ thuật.

berthe morisot hinh anh 5 - Berthe Morisot: Nét mềm mại đầy nữ tính của trường phái Ấn tượng
Vẻ đẹp dịu dàng của thiên nhiên nơi họa phẩm The Old Track to Auvers (1863)

Nhằm tái hiện khung cảnh thiên nhiên, Morisot kết hợp mảng màu đồng nhất với những nét cọ dày. Sự phối hợp hoàn hảo này đã gợi hiệu ứng tương phản, tạo chiều sâu cho bức tranh The Old Track to Auvers.

Những năm tháng sau đó, nữ họa sĩ liên tục góp mặt trong các buổi triển lãm tại Salon de Paris và trưng bày nhiều tác phẩm nổi bật, tiêu biểu là The Mother and Sister of the Artist (1869 – 1870).

berthe morisot hinh anh 6 e1641142536693 - Berthe Morisot: Nét mềm mại đầy nữ tính của trường phái Ấn tượng
The Mother and Sister of the Artist (1869 – 1870) được tô điểm bằng nét cọ tinh tế cùng màu sắc nhẹ nhàng

Sử dụng nét cọ mềm mại, Berthe Morisot khắc họa chân dung chị gái Edma cùng người mẹ thân yêu Marie Joséphine. Với bảng màu tinh tế, bức tranh không đơn thuần là tác phẩm hội họa mà còn được ví như “bài thơ” của cảm xúc.

Berthe Morisot và trường phái Ấn tượng

Cuối thập niên 1860, nghệ thuật Pháp chứng kiến sự chuyển dịch mạnh mẽ từ quy luật, phong cách truyền thống sang phương pháp, nội dung hiện đại.

Trong bầu không khí ấy, Berthe Morisot đã gặp gỡ nhà tiên phong Édouard Manet cùng nhiều họa sĩ Ấn tượng như Claude Monet, Paul Cézanne, Pierre-Auguste Renoir, Camille Pissarro, Edgar Degas và Alfred Sisley.

berthe morisot hinh anh 7 - Berthe Morisot: Nét mềm mại đầy nữ tính của trường phái Ấn tượng
Danh họa Édouard Manet là người mở đường của hội họa hiện đại

Nhờ tinh thần cởi mở, Morisot nhanh chóng trở nên thân thiết với Manet, họ cùng nhau làm việc để nâng cao kỹ năng và hoàn thiện ngôn ngữ nghệ thuật. Chính nữ họa sĩ đã khuyến khích, thúc đẩy Édouard Manet thử nghiệm “en plein air”, phương pháp vẽ tranh ngoài trời.

Không dừng lại ở đó, bảng màu tinh tế của Berthe Morisot còn ảnh hưởng rõ rệt tới Manet, điều này bộc lộ qua nhiều tác phẩm như The Departure Of The Folkestone Boat, Effect of Snow at Petit-Montrouge Boating.

berthe morisot hinh anh 8 e1641143038152 - Berthe Morisot: Nét mềm mại đầy nữ tính của trường phái Ấn tượng
Bảng màu của Édouard Manet thay đổi từ đậm và tối sang tươi sáng sau khi làm việc cùng Berthe Morisot

Là họa phẩm sơn dầu trên vải, Boating (1874) mô tả hoạt động chèo thuyền nơi dòng sông Seine. Kết hợp màu sắc tươi sáng với nét cọ chấm phá, bức tranh không chỉ tái hiện dấu ấn của nghệ thuật Nhật Bản mà còn nhấn mạnh nguồn cảm hứng từ Morisot.

Về phía Édouard Manet, ông thường đưa ra lời khuyên xoay quanh hình thức, nội dung lẫn bố cục cho đồng nghiệp. Tình bạn giữa họ vì vậy trở nên khăng khít, thậm chí được tái hiện qua loạt tranh Manet vẽ tặng Morisot, từ The Balcony (1868 – 1869) đến Berthe Morisot with a Bouquet of Violets (1872).

berthe morisot hinh anh 9 - Berthe Morisot: Nét mềm mại đầy nữ tính của trường phái Ấn tượng
Vẻ đẹp kiều diễm của nàng Berthe Morisot trên họa phẩm The Balcony (1868 – 1869)

Năm 1874, Morisot từ bỏ triển lãm truyền thống tại Salon de Paris để gia nhập Hiệp hội Vô danh, một nhóm được thành lập bởi các nhà Ấn tượng và bao gồm các họa sĩ, nhà điêu khắc và thợ chạm trổ. 

Trong cùng năm, họ đã tổ chức buổi trưng bày đầu tiên, đánh dấu bước đột phá về nghệ thuật khi gạt bỏ những phương pháp và tư tưởng lỗi thời.

Tại đây, Berthe Morisot có cơ hội triển lãm nhiều tác phẩm độc đáo, điển hình là The Cradle (1872), The Harbour at Cherbourg (1871), Reading (1873), Hide and Seek (1873), Young Girl with a Parrot (1873), The village of Maurecourt (1873).

berthe morisot hinh anh 10 - Berthe Morisot: Nét mềm mại đầy nữ tính của trường phái Ấn tượng
Vẻ đẹp dung dị của người thiếu nữ trong tuyệt tác Reading (1873)

Nhờ sự kết hợp hoàn hảo về màu sắc, những bức họa của Morisot đã gợi hiệu ứng cân bằng, tinh tế trên từng chi tiết. Dẫu sử dụng nét vẽ nhanh, người xem vẫn nhận thấy sự tỉ mỉ nơi bố cục, qua đó thể hiện phong cách cá nhân của người họa sĩ.

Là nghệ sĩ nữ duy nhất tại triển lãm, Berthe Morisot đã thu hút sự chú ý của công chúng lẫn giới mộ điệu, từ đó nâng cao vị thế phái nữ trong lĩnh vực nghệ thuật.

“Năm hoặc sáu kẻ mất trí, trong đó một người là phụ nữ mà vẻ duyên dáng đầy nữ tính vẫn duy trì giữa những cơn cuồng dại đến từ tâm trí mê sảng.” – nhà phê bình Albert Wolff nhận định về triển lãm Ấn tượng năm 1874

Mùa đông năm 1874, bà kết hôn với họa sĩ Eugène Manet, em trai của Édouard Manet. Sau khi kết hôn, Eugène Manet quyết định từ bỏ sự nghiệp để hỗ trợ, giúp đỡ vợ trên hành trình hội họa. Nhờ sự hậu thuẫn của chồng, nữ danh họa có thể chuyên tâm sáng tác và xây dựng dấu ấn cá nhân.

Những năm tháng tiếp đó, Berthe Morisot liên tục góp mặt trong triển lãm của trường phái Ấn tượng, nơi bà trưng bày nhiều tuyệt tác như At the Ball (1875), The Psyche mirror (1876), Summer’s Day (1879) Woman at Her Toilette (1870 – 1880).

berthe morisot hinh anh 11 e1641144098874 - Berthe Morisot: Nét mềm mại đầy nữ tính của trường phái Ấn tượng
Woman at Her Toilette (1870 – 1880) tiết lộ nét quyến rũ đầy mê hoặc của những quý cô người Pháp

Xuất hiện trong triển lãm năm 1880, Woman at Her Toilette nhận vô số lời khen từ công chúng lẫn giới phê bình. Là minh chứng cho tài năng của Morisot, bức họa sở hữu vẻ đẹp tinh tế khi hòa trộn nét cọ mềm mại, màu sắc trang nhã với những đóa hoa chớm nở.

Năm 1886, Morisot đã tự tay tổ chức triển lãm Ấn tượng lần cuối cùng, sự kiện này nhấn mạnh vai trò quan trọng cùng tư chất lãnh đạo ở danh họa. Một năm sau, bà tiếp tục tham gia triển lãm của Les XX, nhóm nghệ sĩ cấp tiến người Bỉ.

Trong buổi trưng bày ấy, Berthe Morisot mang đến nhiều tác phẩm tâm đắc, đơn cử The Port of Nice (1882), Le Corsage rouge (1885), Le Lever (1886), In the Dining Room (1886) cùng Cottage Interior (1886).

“Trong toàn bộ nhóm cách mạng, chỉ có một người theo trường phái ấn tượng, đó là bà Berthe Morisot” – nhà sử học về nghệ thuật Paul Mantz

Nhờ hoạt động sôi nổi, danh họa Morisot cùng Mary Cassatt đã trở thành hai gương mặt tiêu biểu của trường phái Ấn tượng và dẫn đầu nhiều xu hướng ở thập niên 1880. Đây cũng là thời điểm đầu tiên trong lịch sử nghệ thuật khi phụ nữ được công nhận như một bậc thầy.

Những năm tháng cuối đời Berthe Morisot

Từ cuối thập niên 1880 đến đầu 1890, Morisot tạm gác nhiều hoạt động cá nhân để tập trung vào đời sống gia đình, bà dành phần lớn thời gian chăm sóc chồng và cô con gái Julie. Giai đoạn này, nguồn cảm hứng của bà thường bắt nguồn từ những điều bình dị nhất, đặc biệt là bé Julie.

Nhằm ghi lại từng khoảnh khắc của con gái, Berthe Morisot cho ra đời vô số họa phẩm, từ La Mandoline (1889), Under the Orange Tree (1889), The Flageolet (1890), Julie Manet with a straw hat (1892) đến Julie Manet and her Greyhound Laerte (1893).

berthe morisot hinh anh 12 - Berthe Morisot: Nét mềm mại đầy nữ tính của trường phái Ấn tượng
Khung cảnh thanh bình trong bức tranh Under the Orange Tree (1889) của Berthe Morisot

Trên khung cảnh thanh bình nơi miền nam nước Pháp, Julie xuất hiện bên cây cam nhỏ cùng chú vẹt màu lam. Hòa trộn sắc xanh ngọc với đường nét mềm mại, Morisot tạo nên vẻ tinh tế, gần gũi cho họa phẩm Under the Orange Tree.

Năm 1892, danh họa tổ chức triển lãm cá nhân đầu tiên tại Boussod et Valadon, phòng trưng bày của nhà buôn nghệ thuật Adolphe Goupil. Nhận được vô số lời khen từ giới chuyên môn, sự kiện này tiếp tục khẳng định tên tuổi, tài năng của Berthe Morisot.

“Sự mộc mạc cùng nét duyên dáng đem lại sức lôi cuốn lạ kỳ cho tranh của Morisot, không phải ai cũng làm được điều này,” – nhà phê bình Georges Rivière

Những tháng ngày kế tiếp, Morisot thử nghiệm nhiều phương pháp như kỹ thuật bình phương hay ứng dụng giấy can để tạo độ chính xác. Sau nhiều nỗ lực, bà tổng hợp thành công nét đặc trưng của trường phái Ấn tượng với cách tiếp cận mới về hình thức, bố cục.

Các họa phẩm vì vậy trở nên đặc biệt, độc đáo hơn cả khi mô tả chiều sâu tâm trạng cùng nhiều khía cạnh cảm xúc, đơn cử Young Woman Leaning on Her Elbows (1894), Jeannie Gobillard (1894), Choir Boy (1894), Julie Daydreaming (1894).

berthe morisot hinh anh 13 - Berthe Morisot: Nét mềm mại đầy nữ tính của trường phái Ấn tượng
Chiều sâu cảm xúc được danh họa lột tả qua Young Woman Leaning on Her Elbows (1894)

Mùa xuân năm 1895, danh họa qua đời do bạo bệnh, khép lại hành trình nghệ thuật với vô số tuyệt tác hội họa.

Một năm sau, những người bạn nghệ sĩ gồm Pierre-Auguste Renoir, Claude Monet, Edgar Degas, Paul Durand-Ruel và con gái Julie đã tổ chức buổi tưởng niệm nhằm tôn vinh, lan tỏa giá trị nghệ thuật của bà.

Berthe Morisot cùng ngôn ngữ hội họa tinh tế

Là cánh chim đầu đàn của trường phái Ấn tượng, Berthe Morisot sở hữu phong cách tinh tế, sang trọng, cuốn hút. Điều đó bộc lộ qua nhiều tác phẩm như The Harbor at Lorient (1869), In the Bois de Boulogne (1879)In the Dining Room (1886).

berthe morisot hinh anh 14 e1641145033355 - Berthe Morisot: Nét mềm mại đầy nữ tính của trường phái Ấn tượng
In the Bois de Boulogne (1879) thu hút sự chú ý của người xem bởi đường nét tinh tế và chủ đề gần gũi

Dưới góc nhìn của nhà tiên phong, danh họa thường khám phá những chủ đề hiện đại như cuộc sống gia đình, chân dung trẻ em, vẻ đẹp nữ tính hay khung cảnh thiên nhiên. Đặc biệt quan tâm đến phái nữ, bà cho ra đời vô số bức tranh mà đối tượng là phụ nữ, chúng thể hiện sự đa dạng về tầng lớp, tuổi tác lẫn trang phục.

Mang tư tưởng cấp tiến, Morisot đã thành công trong việc kết hợp nội thất, chân dung cùng thiên nhiên, qua đó xây dựng mối liên hệ giữa không gian và thời gian, con người với tự nhiên.

“Morisot là bậc thầy sử dụng màu sắc, người đã kết hợp thành công các sắc thái của màu trắng, tạo nên sự hài hòa thống nhất cho tác phẩm” nhà phê bình nghệ thuật người Pháp Philippe Burty

Tựa “nhà thơ” trong lĩnh vực hội họa, Berthe Morisot sở hữu lối vẽ đầy duyên dáng khi ứng dụng tông màu trung tính, nét cọ uyển chuyển cùng hiệu ứng ánh sáng độc đáo. Phối hợp màu nước, sơn dầu và phấn màu, danh họa đã tạo nên sự gần gũi, vẻ chân thực cho các tác phẩm.

Tình mẫu tử trong The Cradle (1872)

Ra đời năm 1872, The Cradle là một trong những họa phẩm nổi tiếng nhất của Berthe Morisot, bức tranh mô tả người mẹ bên đứa con đang say giấc.

berthe morisot hinh anh 15 e1641483261743 - Berthe Morisot: Nét mềm mại đầy nữ tính của trường phái Ấn tượng
Phong cách tinh tế đầy nữ tính của Berthe Morisot được thể hiện trên The Cradle (1872)

Nhằm khắc họa mối liên kết, Morisot ứng dụng bố cục tam giác lên hình ảnh người phụ nữ cùng chiếc nôi màu trắng. Sử dụng nét cọ uyển chuyển, danh họa tái hiện khoảnh khắc yên bình khi người mẹ âu yếm nhìn con, từ đó gợi lên xúc cảm dịu dàng trong lòng người xem.

Ngoài tình mẫu tử thiêng liêng, vẻ đẹp con người cũng bộc lộ qua lớp voan óng ả, vải lụa mềm mại và sự phối hợp hoàn hảo về màu sắc. Với lối vẽ tinh tế, Berthe Morisot tô điểm cho nét thuần khiết, trong sáng của em bé bằng màu trắng ánh lên sắc phấn hồng.

Để tạo sự cân bằng, những gam tối như xanh dương hay đen tuyền được phân bố một cách đồng đều, xuất hiện trên trang phục của người mẹ lẫn phông nền nơi hậu cảnh. Chính bản hòa tấu về màu sắc đã thiết lập hiệu ứng tương phản, nâng cao giá trị cho tác phẩm nghệ thuật.

Là chủ đề phổ biến, tình mẫu tử được khắc họa trên vô số tuyệt phẩm thuộc hội họa Châu Âu, đơn cử chuỗi kiệt tác về Đức mẹ Madonna của bậc thầy Raphael.

berthe morisot hinh anh 16 e1641483781701 - Berthe Morisot: Nét mềm mại đầy nữ tính của trường phái Ấn tượng
Vẻ thiêng liêng của tình mẫu tử được tái hiện trong Tempi Madonna (1508)

Tuy nhiên, The Cradle lại mang đến góc nhìn mới mẻ khi mô tả khung cảnh hiện đại, duyên dáng và tao nhã. Điểm khác biệt ấy đã tạo nên sức hút cho tác phẩm, giúp bức tranh vượt khỏi giới hạn của nghệ thuật truyền thống.

Họa phẩm hiện được trưng bày tại bảo tàng quốc gia Musée d’Orsay, nơi lưu trữ hơn ba nghìn tác phẩm từ hội họa, điêu khắc đến nội thất, nhiếp ảnh.

Summer’s Day (1879) cùng bảng màu tinh tế

Là tác phẩm nổi bật thuộc trường phái Ấn tượng, Summer’s Day (1879) khắc họa chuyến du ngoạn của hai nhân vật nữ tại công viên Bois de Boulogne, điểm đến yêu thích của Berthe Morisot.

berthe morisot hinh anh 17 e1641484227906 - Berthe Morisot: Nét mềm mại đầy nữ tính của trường phái Ấn tượng
Họa phẩm Summer’s Day (1879) là bản hòa tấu đầy sống động của mùa hè

Sở hữu góc nhìn tinh tế, Morisot đã hòa trộn các sắc thái gồm xanh lam đậm, xanh ngọc lục bảo, vàng nhạt, qua đó tạo nên một bản “hòa tấu” rực rỡ. Sử dụng nét chéo cùng đường xiên, danh họa khéo léo gợi hiệu ứng chuyển động trên mặt nước, khiến hình ảnh tĩnh trở nên sống động và chân thực hơn.

Nhằm tô điểm cho bức họa, các chi tiết như chú vịt, bãi cỏ hay lùm cây cũng được tái hiện. Những hình ảnh tươi mới, nhộn nhịp ấy tác động lên toàn bộ giác quan của con người, gợi nhớ về một buổi trưa hè đầy nắng.

Nhờ phong cách tự do, phóng khoáng cùng sự hài hòa về màu sắc, Summer’s Day đã nhận được vô số lời khen từ các nhà phê bình khi trưng bày tại triển lãm Ấn tượng năm 1880.

Vẻ đẹp phái nữ và Woman at Her Toilette (1875 – 1880)

Đặc biệt yêu thích đối tượng là phụ nữ, Berthe Morisot đã sáng tác vô số bức tranh ca ngợi vẻ đẹp nữ giới, nổi bật nhất phải kể đến Woman at Her Toilette (1875 – 1880).

berthe morisot hinh anh 18 e1641484638619 - Berthe Morisot: Nét mềm mại đầy nữ tính của trường phái Ấn tượng
Vẻ duyên dáng đầy nữ tính của thiếu nữ người Pháp trong tuyệt phẩm Woman at Her Toilette (1875 – 1880)

Trong họa phẩm, cô gái được khắc họa từ phía sau và không hề lộ diện, điều này làm tăng tính gần gũi cùng sự thân mật. Kết hợp đường nét phóng khoáng với tông màu dịu nhẹ, Morisot đã nhấn mạnh vẻ cuốn hút, gợi cảm và nữ tính.

Nhằm thu hút sự chú ý, danh họa đặt chiếc vòng cổ màu đen ở trung tâm bức họa, đối lập với hệ thống màu chủ đạo gồm hồng, xám, tím oải hương, xanh nhạt. Mọi ánh nhìn vì vậy đổ dồn lên dáng vẻ, phong thái của người thiếu nữ.

Nhờ sự tinh tế ẩn trên từng khung hình, bức tranh đã trở thành “bài thơ” của hội họa khi sở hữu nhịp điệu về màu sắc, hình ảnh và đường nét.

Julie Daydreaming (1894) mang hình ảnh biểu tượng

Giống như Monet với hoa súng, Berthe Morisot cũng thể hiện niềm đam mê đặc biệt với cô con gái Julie, bà đã cho ra đời hàng trăm bức tranh xoay quanh chủ đề này. Trong số đó, Julie Daydreaming (1894) là tác phẩm ấn tượng nhất bởi nó ẩn chứa chiều sâu tâm lý, cảm xúc.

berthe morisot hinh anh 19 e1641484796897 - Berthe Morisot: Nét mềm mại đầy nữ tính của trường phái Ấn tượng
Phong cách khác lạ của Berthe Morisot thể hiện trên Julie Daydreaming (1894)

Xuất hiện trên họa phẩm, Julie mang trạng thái mơ màng, ánh nhìn đăm chiêu cùng khuôn mặt buồn bã. Nhằm mô tả tâm lý, những nét cọ phóng khoáng, rời rạc nay chuyển thành nét vẽ dài, chất chứa một nỗi niềm không tên.

Trái với nhiều tác phẩm của Morisot, cô bé Julie không xuất hiện trong tự nhiên mà được đặt vào bối cảnh mơ hồ, miền không gian bắt nguồn từ tiềm thức hoặc trí tưởng tượng. Phía sau nhân vật, chiếc bóng xanh lá đã tạo nên ảo ảnh thị giác, nó tựa vầng hào quang ôm trọn lấy Julie.

Là hình ảnh mở rộng từ nội tâm, chiếc bóng xanh biểu thị cho cái chết, tuổi trẻ và sự ghen tị. Không tập trung vào hiệu ứng quang học, danh họa phát triển cách tiếp cận mới khi khai thác diễn biến cảm xúc, tâm lý ở con người.

Julie Daydreaming vì vậy đánh dấu sự chuyển giao từ trường phái Ấn tượng sang chủ nghĩa Biểu hiện. Mang nét tương đồng với phong cách của Edvard Munch, bức họa gợi nhớ đến nhiều tác phẩm như The Scream (1893), Anxiety (1894) Madonna (1895 – 1902).

Những di sản nghệ thuật của Berthe Morisot 

Xuyên suốt ba thập kỷ hoạt động nghệ thuật, Berthe Morisot đã để lại cho hậu thế khối di sản đồ sộ với hơn bốn trăm bức tranh sơn dầu, gần hai trăm tác phẩm phấn màu, mười bản điêu khắc cùng vô số bản phác thảo.

berthe morisot hinh anh 20 - Berthe Morisot: Nét mềm mại đầy nữ tính của trường phái Ấn tượng
Girl in a Boat, with Geese (1889) sở hữu nét cọ dày đặc trưng của trường phái Ấn tượng

Nhờ phong cách tinh tế, loạt họa phẩm của danh họa đã thúc đẩy quá trình đổi mới và đặt nền móng cho hội họa hiện đại. Với cống hiến to lớn, Morisot cùng Mary Cassate được vinh danh là những nữ họa sĩ xuất sắc nhất mọi thời đại.

Bộ sưu tập tranh của Berthe Morisot hiện được trưng bày tại nhiều bảo tàng lớn như phòng trưng bày quốc gia ở Washington, viện bảo tàng mỹ thuật Metropolitan tại New York, phòng trưng bày quốc gia ở London và bảo tàng Louvre tại Paris.

berthe morisot hinh anh 21 e1641485467207 - Berthe Morisot: Nét mềm mại đầy nữ tính của trường phái Ấn tượng
Phòng trưng bày Quốc gia tại London là điểm dừng chân hoàn hảo cho những người yêu nghệ thuật

Nhằm tái hiện dấu ấn của Morisot, bảo tàng Musée d’Orsay đã tổ chức triển lãm mang tên bà năm 2019, buổi trưng bày gây ấn tượng với sáu mươi tác phẩm nghệ thuật từ chân dung đến cảnh sinh hoạt.

Thậm chí, cuộc đời và tài năng của Berthe Morisot còn tạo cảm hứng cho sự ra đời của những bộ phim, vở kịch và tiểu thuyết. Nổi bật nhất phải kể đến phim tiểu sử Berthe Morisot (2012) của đạo diễn Caroline Champetier.

berthe morisot hinh anh 22 e1641485620118 - Berthe Morisot: Nét mềm mại đầy nữ tính của trường phái Ấn tượng
Berthe Morisot (2012) là bản phác về cuộc đời và sự nghiệp của nữ danh họa người Pháp

Không chỉ tái hiện hành trình hội họa của Morisot, bộ phim còn là câu chuyện về tình bạn, tình yêu và tình cảm gia đình, từ đó mang đến cho người xem góc nhìn đa dạng về nữ danh họa người Pháp.

Ngọc Vân