Mùa thu của cây dương là tác phẩm thứ hai trong sự nghiệp sáng tác của Kazumi Yumoto, xuyên suốt tác phẩm là những nỗi băn khoăn khi phải đối diện với sự sống và cái chết.

Tuy không trực tiếp giải quyết nhưng tác giả cũng chưa từng bỏ mặc người đọc đứng giữa lưng chừng của những băn khoăn lớn, nhà văn gửi lại đây niềm hy vọng, sự dũng cảm đối đầu với khó khăn và mong rằng độc giả của mình có thể giành lại cuộc đời trọn vẹn.

Hành trình đi tìm lời giải của Kazumi Yumoto

Kazumi Yumoto sinh năm 1959 tại thủ đô Tokyo, Nhật Bản, trước khi đến với sự nghiệp sáng tác văn chương bà là sinh viên khoa sáng tác của Đại học Âm nhạc Tokyo. Trong khoảng thời gian theo học tại đây bà đã từng viết lời cho các vở opera, kịch nói trên sóng phát thanh truyền hình.

Nhà văn chính thức đến với viết lách sau khi lấy được bằng cử nhân tại trường Đại học Âm nhạc Tokyo, điều này giống như âm nhạc đã đưa Kazumi Yumoto đến với văn chương vậy.

mùa thu của cây dương, Mùa thu của cây dương cùng những lá thư không lời hồi đáp
Hình ảnh chân dung nhà văn Kazumi Yumoto

Văn phong của Kazumi Yumoto mang sự nhẹ nhàng, bình lặng và hướng người đọc đến với những khoảng tĩnh của tâm hồn. Các tác phẩm chẳng bởi vậy mà mất đi sức hút với người đọc, bà dùng lối viết cùng màu sắc riêng để lôi cuốn và thu hút người đọc vào thế giới của mình.

“Tôi tin là có tồn tại một mối quan hệ giữa trẻ em và người lớn dẫu cho hai bên không hề là ruột thịt, và rằng mối quan hệ đó có thể sâu sắc đến mức trùm bóng lên một phần đời đứa trẻ ngay cả khi đứa trẻ ấy đã trường thành.”

– Kazumi Yumoto

Kazumi Yumoto không trực tiếp đi thẳng vào những câu hỏi, thông qua những lời văn từ từ gợi cho người đọc những câu hỏi lớn của cuộc đời mình rằng ta từ đâu đến, sao ta lại ở đây hay sau này sẽ đi về đâu.

Những câu hỏi đó hẳn có dùng cả cuộc đời cũng chưa thể giải đáp được, vậy mà nhà văn đã lấy đó làm chất liệu để đưa vào các tác phẩm, đây là điều hiếm có ai làm được.

mùa thu của cây dương, Mùa thu của cây dương cùng những lá thư không lời hồi đáp
Các các phẩm của Kazumi Yumoto mang sự nhẹ nhàng nhưng không kém phần sâu lắng

Bằng lối văn chương diệu kì và khéo léo kết hợp các chi tiết, những cuốn tiểu thuyết của Kazumi Yumoto vừa làm giảm cảm giác khó chịu vừa tiếp thêm hy vọng về cuộc đời cho người đọc.

Đến với nghiệp viết từ ngành nghề khác nhưng với tài năng, sự nỗ lực và vận dụng hài hòa kiến thức đã được học nên Kazumi Yumoto sau khi xuất bản cuốn sách đầu tiên đã ghi tên mình vào hàng ngũ tác giả văn học Nhật Bản.

“Đứa con” cả của bà mang tên Khu vườn mùa hạ xuất bản vào năm 1992, chỉ vài năm sau đó đã có các giải thưởng nổi tiếng được trao mà tiêu biểu là Giải Juvenile’s Literature Prize tại Đức năm 1996 và Giải Boston Globe-Horn Award của Mỹ năm 1997.

Cuốn sách viết về hành trình tìm hiểu cuộc sống của ba cậu học sinh lớp sáu đang dần trưởng thành, bối cảnh được lấy vào khoảng thời gian cuối xuân đầu hạ, tiết trời khi đó cũng ở độ đẹp nhất và thích hợp để bắt đầu.

“Ánh sáng luôn hiện hữu quanh ta, nhưng màu sắc của nó lại ẩn đi. Trong thế giới này có lẽ có vô vàn thứ đang ẩn nấp, vô vàn thứ ta không nhìn thấy được. Có những thứ giống như cầu vồng, thời tiết thay đổi chút là sẽ xuất hiện; nhưng cũng có những thứ, phải trải qua một quãng đường rất dài ta mới có thể thấy nó.”

– Khu vườn mùa hạ

Đúng với giọng văn nhẹ nhàng của Kazumi Yumoto, câu chuyện giống như một bài học dung dị về sự mất đi và có được của đời người, thức tỉnh người đọc kiếm tìm hạnh phúc và niềm vui từ những điều đơn giản.

mùa thu của cây dương, Mùa thu của cây dương cùng những lá thư không lời hồi đáp
Hình ảnh bìa sách khu vườn mùa hạ

Tuy đạt được thành công khi vừa bắt đầu nhưng Kazumi Yumoto không hề ngủ quên sau chiến thắng, bà tiếp tục cho ra mắt Mùa thu của cây dương và nhận được giải Parent’s Choice vào năm 2002.

“Một cái nhìn sắc sảo về nỗi đau mỗi người phải gánh chịu cũng như những điều tuyệt vời họ có thể đón nhận khi lớn lên.”

– Publishers Weekly

Câu chuyện được kể lại bằng giọng của Chakia khi trên đường quay về tham dự lễ tang của bà chủ nhà hồi bé, lần trở lại này không đơn giản chỉ là tiễn đưa linh hồn về miền cực lạc mà còn là chuyến đi tìm lời giải đáp về mẹ cô và chính bản thân mình.

Chakia cùng mùa thu của cây dương

Cuốn tiểu thuyết được mở đầu bằng cuộc điện thoại của mẹ con Chakia, nội dung cuộc trò chuyện không mấy vui vẻ vì chỉ nhằm thông báo bà cụ chủ trang viên Cây Dương vừa mất.

mùa thu của cây dương, Mùa thu của cây dương cùng những lá thư không lời hồi đáp
Mùa thu của cây dương cùng những kỉ niệm thơ ấu khó quên

Trang viên Cây Dương là nơi Chakia và mẹ cô sống trong khoảng ba năm kể từ khi bố mất, quãng thời gian ngắn ngủi ở đó với mẹ, cô Sasaki, bác Nishioka và đặc biệt là bà cụ chủ nhà đều là kỉ niệm khó quên của cô.

Tuy trang viên chỉ là sự lựa chọn cho cuộc lẩn tránh hiện thực về sự ra đi của bố nhưng cả hai mẹ con chưa bao giờ hối hận khi chuyển đến, những trải nghiệm tại nơi này thật khó quên và giống như đã được khắc vào trong tâm trí của Chakia vậy.

mùa thu của cây dương, Mùa thu của cây dương cùng những lá thư không lời hồi đáp
Trang viên Cây Dương là sự lựa chọn ngẫu nhiên nhưng đúng đắn của mẹ con Chakia

Chakia sẽ chẳng thể nào quên được một ngày vô tình rời chuyến tàu điện ngầm vô định tìm được đến khu trọ gọi là trang viên Cây Dương, hay những nỗi ám ảnh trở thành căn bệnh căng thẳng khiến cô phải xuống ở cùng bà cụ chủ nhà khó tính mỗi sáng.

Đó là khoảng thời gian vất vả nhưng cũng đáng nhớ nhất trong thời thơ ấu của cô, Chakia năm sáu tuổi nhận ra bà chủ nhà đối xử với mọi người rất tốt và có trách nhiệm. Chỉ cần là việc bà đã hứa, chắc chắn sẽ làm và nếu có yêu cầu giữ bí mật thì tuyệt nhiên sẽ không nói.

“Bà cụ còn tới cả công ty taxi nữa. Mặc công ty quay ra đối xử lạnh nhạt với bác Nishioka, nhưng ngày nào bà cụ cũng mang theo một hộp bánh ngọt, đến cầu xin công ty không sa thải bác ấy.”

– Mùa thu của cây Dương

Cùng với dòng chảy thời gian, Chakia nhớ về hình ảnh cây dương luôn lặng lẽ đứng đó đung đưa theo làn gió, chào đón cũng như tiễn đưa con người bằng những lần rụng lá, một tấm thảm màu vàng hiện ra vừa đẹp vừa buồn.

mùa thu của cây dương, Mùa thu của cây dương cùng những lá thư không lời hồi đáp
Hình ảnh minh họa mùa thu của cây dương trong đời thực

Trở lại lần đầu tiên sau hai mươi năm, Chakia phần nào cảm thấy có lỗi vì suốt chừng ấy năm không về thăm bà cụ, mặc cho trước khi đi bà cụ đã ngỏ ý sẽ luôn mở cửa chào đón cô trở về.

Bà cụ nay đã rời đi cùng những bức thư, trong quan tài không thể đếm xuể có tất cả bao nhiêu lá thư bà sẽ mang sang thế giới bên kia, mỗi lá thư bà cầm đi đều đổi lại được niềm hy vọng vào cuộc sống cho một ai đó đang ngồi trong căn nhà này.

Câu chuyện tưởng chừng như là hoang đường, vớ vẩn này sẽ chẳng có ai tin nhưng sự thật minh chứng có rất nhiều người tin bà, những người đang có mặt để tham dự lễ tang đều là những người nhờ bà gửi thư.

mùa thu của cây dương, Mùa thu của cây dương cùng những lá thư không lời hồi đáp
Bà cụ chủ nhà thắp lên niềm tin về sự sống cho mọi người

Chakia cũng là một trong số đó, cô viết thư gửi cho người bố đã mất, mong rằng ông có thể quay trở về sống cùng cô và mẹ thêm một lần nữa. Khi lớn lên, Chakia nghĩ chuyện ngày đó mình làm thật ngớ ngẩn, sẽ chẳng có lá thư nào được gửi đi và bố sẽ chẳng thể sống lại.

Ngớ ngẩn vậy nhưng chưa bao giờ Chakia phủ nhận hiệu quả của việc viết thư rồi nhờ bà cụ chuyển hộ. Căn bệnh căng thẳng ngày nhỏ của cô một phần nhờ việc làm này mà dần biến mất, cuộc sống ngày đó cũng vì thế mà trở nên màu sắc và ý nghĩa hơn.

“Tôi tự hỏi mình đã viết thư trong tâm trạng như thế nào? Ban đầu, tôi viết không phải vì bị thôi thúc bởi một ước muốn rõ ràng là ‘mong được nói chuyện với bố’. Có một điều chắc chắn là tôi cảm thấy từ tận sâu trong tim, có điều gì đó mách bảo mình nên viết thư, nên làm như thế.”

Thời gian ba năm trôi qua ở trang viên Cây Dương cũng theo đó mà kết thúc, cô chẳng thể nào biết trước được rằng ngày rời đi lại gần và nhanh đến như thế. Mẹ cô tái hôn với dượng, đó là lí do tại sao Chakia phải chuyển đến nơi khác sống rồi để lại đây những câu hỏi trong mùa thu của cây dương.

Những câu hỏi đó theo Chakia trở lại đúng vào mùa rụng lá của cây dương trước nhà, chỉ khác ở chỗ sự thật về chính bản thân cô, mẹ cô và bà cụ chủ nhà lần này đã được giải đáp.

Lời từ biệt với Mùa thu của cây dương

Cây dương trong sân được chồng bà cụ, người bà thường gọi là thầy trồng từ khi mới chuyển lên thành phố sống, khi đó xung quanh đây chỉ có một vài nhà còn lại toàn ruộng đồng, trông chẳng khác nào ở quê.

Thành phố dần đổi thay, những ngôi nhà san sát nhau mọc lên nhanh không đếm xuể và khi chồng bà cụ mất đi cho đến bây giờ là bà, cây dương vẫn ở đây. Cùng với những con người sinh sống trong khu nhà cây dương cũng có sự hiện diện nhất định, chỉ có điều cây dương luôn là “người” ở lại.

Bà cụ chủ nhà đã mất và đem theo những lá thư, căn nhà cũng được cho đi làm từ thiện khiến người ta không thể hoài nghi có phải đây là mùa thu cuối cùng của cây dương. Tất nhiên sẽ chẳng ai có thể trả lời được câu hỏi này, nếu biết trước thì đã có thể cùng nhau nói lời chào tạm biệt.

mùa thu của cây dương, Mùa thu của cây dương cùng những lá thư không lời hồi đáp
Bài học nhân sinh sâu sắc về sự sống và cái chết trong Mùa thu của cây dương

Chakia trong những năm tháng sống ở trang viên Cây Dương luôn sợ bà cụ sẽ ra đi bất cứ lúc nào, bởi bà cụ bảo với cô khi nào ngăn kéo đựng thư đầy thì bà sẽ bắt đầu thực hiện nhiệm vụ được gửi gắm.

Ban đầu Chakia không hề nghĩ ngợi gì đến chuyện bà cụ có ra đi hay không, cô bé ngày đó chỉ chăm chăm viết thư cho bố, một dòng, hai dòng hay cả một đoạn dài cũng đều được đóng thành phong thư gửi bà cụ.

Phải đến mãi sau, khi tình cảm cô bé Chakia dành cho bà cụ chủ nhà dần lớn lên, vì không muốn mất đi bà cụ nên cô dần gửi ít thư lại và tập viết ở trong tim mình nhiều hơn.

“Rồi liền đó, một dự cảm an lành chợt dấy lên trong tôi. Chắn chắn bà cụ sẽ được cứu sống. Vì cú điện thoại khi nãy hẳn là của bố là dấu hiệu cho thấy bộ nhận lời cầu khẩu của tôi trong thư.”

Có lần bà cụ đi dự đám tang đến tối muộn mới về, Chakia tưởng rằng ngăn kéo đã đầy mà rơm rớm nước mắt. Rồi đến lần bà cụ phải nhập viện cô ngồi viết thư cho bố cầu cho bà cụ khỏe mạnh trở lại, đêm đó trong lúc mất ngủ nhận được cuộc điện thoại nhầm số cô còn cho rằng là lời hồi đáp của bố mình.

mùa thu của cây dương, Mùa thu của cây dương cùng những lá thư không lời hồi đáp
Ảnh bìa sau tiểu thuyết Mùa thu của cây dương

Từ biệt mùa thu của cây dương hay còn là cuộc từ biệt câu hỏi về bà cụ, sự thật chính bản thân mình và người thân xung quanh bấy lâu nay chưa lời giải đáp. Mọi thứ ra đi thanh thản, tĩnh lặng và không đau đớn, giống như bà cụ ra đi trong giấc ngủ.

Chakia về lại đây mà không hề biết rằng mình sẽ có thể đọc được lá thư mẹ gửi cho bố, bức thư nói ra sự thật bố cô tự tử chứ không phải do tai nạn giao thông, mẹ nhận ra cô không hề vô tâm mà do quá giống người bố đã mất và bà lo sợ con gái sẽ chọn cách rời đi giống như chồng nên đã giấu đi nguyên nhân cái chết.

Nếu ngày hôm đó, mẹ không cho phép cô đọc thư gửi người chồng của bà thì chắc rằng sẽ chẳng có lời từ biệt nào. Chakia vẫn mãi đem theo mình những câu hỏi về bản thân, về cuộc đời và mẹ cô thì vẫn phải cố gắng giữ kín bí mật trong lòng.

“Nếu có thể, hôm nay tôi muốn nói với bà cụ. ‘Nhờ bà cháu mới được hạnh phúc như thế này.’”

Không những thế Chakia còn nhận được lời giải đáp về những bức thư gửi bà cụ, trong ngăn kéo đó không chỉ có thư của cô mà còn của rất nhiều người khác. Với mỗi người khác nhau bà cụ sẽ kể một câu chuyện, điểm chung giữa cô với họ đều là bị bà cụ lay động và được truyền cho niềm hy vọng sống, đương đầu với khó khăn thử thách.

Mùa thu của cây dương của tác giả Kazumi Yumoto cho người đọc những cái nhìn mới hơn về những câu hỏi trong cuộc đời, truyền thêm động lực sống vượt qua khó khăn thử thách và mở ra cái nhìn nhân sinh giữa sự sống và cái chết.

Loan Phương