Mùa thu của cây dương là tác phẩm thứ hai trong sự nghiệp sáng tác của Kazumi Yumoto, xuyên suốt tác phẩm là những nỗi băn khoăn khi phải đối diện với sự sống và cái chết.

Tác giả không trực tiếp đi vào giải quyết, cũng chưa từng bỏ mặc người đọc đứng giữa lưng chừng những băn khoăn lớn của cuộc đời. Cuối tác phẩm nhà văn Kazumi Yumoto gửi lại niềm hy vọng, sự dũng cảm đối đầu với khó khăn và mong rằng độc giả của mình có thể giành lại cuộc đời trọn vẹn.

Hành trình đi tìm lời giải của Kazumi Yumoto

Kazumi Yumoto sinh năm 1959 tại thủ đô Tokyo, Nhật Bản, trước khi đến với sự nghiệp sáng tác văn chương bà là sinh viên khoa sáng tác của Đại học Âm nhạc Tokyo. Trong khoảng thời gian theo học tại đây bà đã từng viết lời cho các vở opera, kịch nói trên sóng phát thanh truyền hình.

Nhà văn đến với viết lách chính thức sau khi lấy được bằng cử nhân tại trường Đại học Âm nhạc Tokyo, giống như âm nhạc đưa Kazumi Yumoto đến với nghề viết vậy.

mùa thu của cây dương, Mùa thu của cây dương cùng những lá thư không lời hồi đáp
Hình ảnh chân dung nhà văn Kazumi Yumoto

Văn phong của Kazumi Yumoto mang sự nhẹ nhàng, bình lặng và hướng người đọc đến với những khoảng tĩnh của tâm hồn. Các tác phẩm chẳng bởi vậy mà mất đi sức hút với người đọc, bà dùng lối viết cùng màu sắc riêng để lôi cuốn và thu hút người đọc vào thế giới của mình.

“Tôi tin là có tồn tại một mối quan hệ giữa trẻ em và người lớn dẫu cho hai bên không hề là ruột thịt, và rằng mối quan hệ đó có thể sâu sắc đến mức trùm bóng lên một phần đời đứa trẻ ngay cả khi đứa trẻ ấy đã trường thành.”

– Kazumi Yumoto

Kazumi Yumoto không trực tiếp đi thẳng vào những câu hỏi, thông qua những lời văn từ từ gợi cho người đọc những câu hỏi lớn của cuộc đời mình rằng ta từ đâu đến, sao ta lại ở đây hay sau này ta sẽ đi về đâu.

Những câu hỏi đó hẳn có dùng cả cuộc đời cũng chưa thể giải đáp được, ấy vậy mà nhà văn đã lấy đó làm chất liệu để đưa vào các tác phẩm, đây là điều hiếm có ai làm được.

mùa thu của cây dương, Mùa thu của cây dương cùng những lá thư không lời hồi đáp
Các các phẩm của Kazumi Yumoto mang sự nhẹ nhàng nhưng không kém phần sâu lắng

Bằng lối văn chương diệu kì và khéo léo kết hợp các chi tiết, những cuốn tiểu thuyết của Kazumi Yumoto vừa làm giảm cảm giác khó chịu vừa tiếp thêm hy vọng về cuộc đời cho người đọc.

Đến với nghiệp viết từ ngành nghề khác nhưng với tài năng, sự nỗ lực và vận dụng hài hòa kiến thức đã được học nên Kazumi Yumoto sau khi xuất bản cuốn sách đầu tiên đã ghi tên mình vào hàng ngũ tác giả văn học Nhật Bản.

Cuốn tiểu thuyết đầu tay mang tên Khu vườn mùa hạ xuất bản vào năm 1992 đã nhận được nhiều phản hồi tích cực từ bạn đọc, giới chuyên môn trong và ngoài nước. Đã có nhiều giải thưởng nổi tiếng được trao cho tác phẩm, trong đó phải kể đến là giải Juvenile’s Literature Prize tại Đức năm 1996, giải Boston Globe-Horn Award của Mỹ năm 1997.

mùa thu của cây dương, Mùa thu của cây dương cùng những lá thư không lời hồi đáp
Hình ảnh bìa sách khu vườn mùa hạ

Khu vườn mùa hạ không chỉ giành được những giải thưởng nổi tiếng, dịch ra nhiều thứ tiếng khác nhau mà còn được đạo diễn Shinji Somai chuyển thể thành phim vào năm 1996.

Đạt được thành công ngay từ “đứa con đầu lòng” nhưng Kazumi Yumoto không hề ngủ quên sau chiến thắng, bà tiếp tục cho ra mắt các cuốn tiểu thuyết chất lượng như Thành phố về chiều, Gấu mèo hoang, Giai điệu mùa xuân và tác phẩm gần đây Hành trình đến bờ biển.

Năm 1999, tác phẩm Giai điệu mùa xuân được đề cử tại giải Kiriyama Pacific Rim Book Prize. Ba năm sau đó, tiểu thuyết Thành phố về chiều cũng lọt vào danh sách đề cử tại giải Akutagawa danh giá.

mùa thu của cây dương, Mùa thu của cây dương cùng những lá thư không lời hồi đáp
Hình ảnh bìa Mùa thu của cây dương

Năm 1997, Mùa thu của cây dương được cho ra mắt sau thành công của cuốn sách đầu tiên, tác phẩm cũng nhận được tình cảm nồng nhiệt của độc giả trong và ngoài nước. Cuốn tiểu thuyết cũng mang lại thành tựu cho Kazumi Yumoto khi năm 2002 đã giành được giải Parent’s Choice.

Mùa thu của cây dương được kể lại bằng giọng của nhân vật Chakia khi trên đường quay trở về tham dự lễ tang của bà chủ nhà hồi bé, những kỉ niệm cùng những câu hỏi chưa được giải đáp được tác giả thể hiện nhẹ nhàng và tinh tế cuốn hút người đọc từ lúc nào không hay.

Chakia cùng Mùa thu của cây dương

Cuốn tiểu thuyết được mở đầu bằng cuộc điện thoại của mẹ con Chakia, nội dung cuộc trò chuyện cũng chẳng vui vẻ gì khi chỉ nhằm thông báo bà cụ chủ trang viên Cây Dương vừa mất.

mùa thu của cây dương, Mùa thu của cây dương cùng những lá thư không lời hồi đáp
Mùa thu của cây dương cùng những kỉ niệm thơ ấu khó quên

Trang viên Cây Dương là nơi Chakia và mẹ cô sống trong khoảng ba năm sau khi bố mất, quãng thời gian ngắn ngủi ở đó với mẹ, cô Sasaki, bác Nishioka và đặc biệt là bà cụ chủ nhà đều là kỉ niệm khó quên của cô.

Nơi đây tuy chỉ là sự lựa chọn cho cuộc lẩn tránh hiện thực về sự ra đi của bố nhưng cả hai mẹ con chưa bao giờ hối hận khi chuyển đến đây sống. Những trải nghiệm có được tại nơi này thật khó quên, mọi chuyện giống như đã được khắc vào trong tâm trí vậy.

mùa thu của cây dương, Mùa thu của cây dương cùng những lá thư không lời hồi đáp
Trang viên Cây Dương là sự lựa chọn ngẫu nhiên nhưng đúng đắn của mẹ con Chakia

Chakia sẽ chẳng thể nào quên được một ngày vô tình rời chuyến tàu điện ngầm vô định tìm được đến đây, những nỗi ám ảnh trở thành căn bệnh căng thẳng khiến cô phải xuống ở cùng bà cụ chủ nhà mỗi sáng. Đương nhiên sẽ chẳng thể quên nhờ tình người nơi đây mà cô bé ngày đó đã nhanh chóng khỏi bệnh.

Suốt khoảng thời gian sống ở đây bà cụ chủ nhà và cây dương trong sân là kỉ niệm lớn nhất cho đến bây giờ, khi đã gần ba mươi tuổi cô vẫn còn nhớ như in những chuyện năm đó trong tiềm thức của mình.

Ngồi trên máy bay đến dự lễ tang bà cụ ở trang viên Cây Dương từng hồi ức, câu hỏi của đứa trẻ ngày đó bất chợt ùa về trong tâm trí của Chakia.

mùa thu của cây dương, Mùa thu của cây dương cùng những lá thư không lời hồi đáp
Hình ảnh minh họa mùa thu của cây dương trong đời thực

Cây dương luôn lặng lẽ đứng đó đung đưa theo làn gió, dẫu có người rời đi hay chuyển vào nó cũng chẳng quan tâm. Dường như chỉ có thời tiết mới có thể thay đổi được nó, mùa thu của cây dương lá rụng bay khắp sân thậm chí còn bay sang cả hàng xóm nữa.

Về bà cụ chủ nhà, hình ảnh hiện lên trong trí nhớ của Chakia là một bà cụ khó tính, nấu ăn dở, rất ưa sạch sẽ và tuy hay dọa trẻ con nhưng luôn âm thầm tốt bụng với những người xung quanh.

“Bà cụ còn tới cả công ty taxi nữa. Mặc công ty quay ra đối xử lạnh nhạt với bác Nishioka, nhưng ngày nào bà cụ cũng mang theo một hộp bánh ngọt, đến cầu xin công ty không sa thải bác ấy.”

Trở lại lần đầu tiên sau hai mươi năm rời đi, Chakia phần nào cảm thấy có lỗi vì suốt ngần ấy năm không về thăm bà cụ, mặc cho trước khi đi bà cụ đã ngỏ ý sẽ luôn mở cửa chào đón cô trở về.

mùa thu của cây dương, Mùa thu của cây dương cùng những lá thư không lời hồi đáp
Hình ảnh minh họa căn nhà bà cụ luôn mở rộng cửa chào đón Chakia trở về

Bà cụ nay đã rời đi cùng những bức thư, trong quan tài không thể đếm xuể có tất cả bao nhiêu lá thư bà sẽ mang sang thế giới bên kia, mỗi lá thư bà cầm đi đều đổi lại được niềm hy vọng vào cuộc sống cho một ai đó đang ngồi trong căn nhà này.

Câu chuyện tưởng chừng như là hoang đường, vớ vẩn này sẽ chẳng có ai tin nhưng sự thật minh chứng có rất nhiều người tin bà, những người đang có mặt để tham dự lễ tang đều là những người nhờ bà gửi thư.

Chakia cũng là một trong số đó, cô viết thư gửi cho người bố đã mất, mong rằng ông có thể quay trở về sống cùng cô và mẹ thêm một lần nữa. Khi lớn lên, Chakia nghĩ chuyện ngày đó mình làm thật ngớ ngẩn, sẽ chẳng có lá thư nào được gửi đi và bố sẽ chẳng thể sống lại.

mùa thu của cây dương, Mùa thu của cây dương cùng những lá thư không lời hồi đáp
Minh họa những lá thư ngày bé Chakia viết cho bố nhờ bà cụ chuyển hộ

Ngớ ngẩn vậy đấy nhưng chưa bao giờ Chakia phủ nhận hiệu quả của việc viết thư rồi nhờ bà cụ chuyển hộ. Căn bệnh căng thẳng của cô ngày nhỏ một phần nhờ việc làm này mà biến mất dần, cuộc sống ngày đó dần trở nên có màu sắc và ý nghĩa hơn.

“Tôi tự hỏi mình đã viết thư trong tâm trạng như thế nào? Ban đầu, tôi viết không phải vì bị thôi thúc bởi một ước muốn rõ ràng là ‘mong được nói chuyện với bố’. Có một điều chắc chắn là tôi cảm thấy từ tận sâu trong tim, có điều gì đó mách bảo mình nên viết thư, nên làm như thế.”

Thời gian ba năm trôi qua ở trang viên Cây Dương cũng theo đó mà kết thúc, cô chẳng thể nào biết trước được rằng ngày rời đi lại gần và nhanh đến như thế. Mẹ cô tái hôn với dượng, đó là lí do tại sao Chakia phải chuyển đến nơi khác sống rồi để lại đây những câu hỏi trong mùa thu của cây dương.

Những câu hỏi đó theo Chakia trở lại đúng vào mùa thu cây dương đang rụng lá trong sân, chỉ khác ở chỗ sự thật về chính bản thân cô, mẹ cô và bà cụ chủ nhà lần này đã được giải đáp.

Lời từ biệt với Mùa thu của cây dương

Cây dương trong sân được chồng bà cụ, người bà thường gọi là thầy trồng từ khi mới chuyển lên thành phố sống, khi đó xung quanh đây chỉ có một vài nhà còn lại toàn ruộng đồng, trông chẳng khác nào ở quê.

mùa thu của cây dương, Mùa thu của cây dương cùng những lá thư không lời hồi đáp
Bài học nhân sinh sâu sắc về sự sống và cái chết trong Mùa thu của cây dương

Thành phố dần đổi thay, những ngôi nhà san sát nhau mọc lên nhanh không đếm xuể và khi chồng bà cụ mất đi cho đến bây giờ là bà, cây dương vẫn ở đây. Cùng với những con người sinh sống trong khu nhà cây dương cũng có sự hiện diện nhất định, chỉ có điều cây dương luôn là người nói lời từ biệt.

Bà cụ chủ nhà đã mất và đem theo những lá thư, căn nhà cũng được cho đi làm từ thiện khiến người ta không thể hoài nghi có phải đây là mùa thu cuối cùng của cây dương. Tất nhiên sẽ chẳng ai có thể trả lời được câu hỏi này, nếu biết trước thì đã có thể cùng nhau nói lời chào tạm biệt.

Chakia trong những năm tháng sống ở trang viên Cây Dương luôn sợ bà cụ sẽ ra đi bất cứ lúc nào, bởi bà cụ bảo với cô khi nào ngăn kéo đựng thư đầy thì bà sẽ ra đi thực hiện nhiệm vụ.

mùa thu của cây dương, Mùa thu của cây dương cùng những lá thư không lời hồi đáp
Tình cảm mà Chakia dành cho bà cụ chủ nhà ngày dần to lớn

Ban đầu Chakia không hề nghĩ ngợi gì đến chuyện bà cụ có ra đi hay không, cô bé ngày đó chỉ chăm chăm viết thư cho bố, một dòng, hai dòng hay cả một đoạn dài cũng đều được đóng thành phong thư cho bà cụ.

Phải đến mãi sau khi tình cảm cô bé Chakia dành cho bà cụ chủ nhà dần dần lớn lên, không muốn mất đi bà cụ nên cô dần gửi ít thư lại và tập viết ở trong tim mình nhiều hơn.

Có lần bà cụ đi dự đám tang đến tối muộn mới về, Chakia tưởng rằng ngăn kéo đã đầy mà rơm rớm nước mắt. Rồi đến lần bà cụ phải nhập viện cô ngồi viết thư cho bố cầu cho bà cụ khỏe mạnh trở lại, đêm đó trong lúc mất ngủ nhận được cuộc điện thoại nhầm số cô còn cho rằng là lời hồi đáp của bố mình.

“Rồi liền đó, một dự cảm an lành chợt dấy lên trong tôi. Chắn chắn bà cụ sẽ được cứu sống. Vì cú điện thoại khi nãy hẳn là của bố là dấu hiệu cho thấy bộ nhận lời cầu khẩu của tôi trong thư.”

Từ biệt mùa thu của cây dương hay còn là cuộc từ biệt câu hỏi về bà cụ, sự thật chính bản thân và người thân xung quanh bấy lâu nay chưa lời giải đáp. Mọi thứ ra đi thanh thản, tĩnh lặng và không đau đớn, giống như bà cụ ra đi trong giấc ngủ.

mùa thu của cây dương, Mùa thu của cây dương cùng những lá thư không lời hồi đáp
Ảnh bìa sau tiểu thuyết Mùa thu của cây dương

Chakia về lại đây mà không hề biết rằng mình sẽ có thể đọc được lá thư mẹ gửi cho bố, bức thư nói ra sự thật bố cô tự tử chứ không phải do tai nạn giao thông, mẹ nhận ra cô không hề vô tâm mà do quá giống người bố đã mất và bà lo sợ con gái sẽ chọn cách rời đi giống như chồng nên đã giấu đi nguyên nhân cái chết.

Nếu ngày hôm đó, mẹ không cho phép cô đọc thư gửi người chồng thì hẳn sẽ chẳng có lời từ biệt nào. Chakia vẫn mãi đem theo mình những câu hỏi về bản thân, cuộc đời và mẹ cô thì vẫn phải cố gắng giữ kín bí mật trong lòng.

“Nếu có thể, hôm nay tôi muốn nói với bà cụ. ‘Nhờ bà cháu mới được hạnh phúc như thế này.’”

Không những thế Chakia còn nhận được lời giải đáp về những bức thư gửi bà cụ, trong ngăn kéo đó không chỉ có thư của cô mà còn của rất nhiều người khác. Với mỗi người khác nhau bà cụ sẽ kể một câu chuyện, điểm chung giữa cô với họ đều là bị bà cụ lay động và được truyền cho niềm hy vọng sống, đương đầu với khó khăn thử thách.

Mùa thu của cây dương của tác giả Kazumi Yumoto cho người đọc những cái nhìn mới hơn về những câu hỏi trong cuộc đời, truyền thêm động lực sống vượt qua khó khăn thử thách và mở ra cái nhìn nhân sinh giữa sự sống và cái chết.

Loan Phương