“Kẻ yếu thường làm tổn thương kẻ yếu hơn mình” – Minato Kanae.

Lạnh lẽo, ám ảnh, căng thẳng và tàn nhẫn, cùng vô vàn những cảm xúc khó tả khác là những gì mà Thú tội  đã đem đến cho những người hâm mộ thể loại trinh thám nói riêng và những người thích đọc nói chung.

Người ta khó có thể tin được đây lại là tác phẩm đầu tay của một nữ tác giả chuyên về tiểu thuyết tâm lý của Nhật nhưng lại bước vào nghiệp viết khá muộn, Minato Kanae với sự xuất hiện của mình đã khẳng định được ngòi bút tài năng khi đưa Thú tội vào danh sách 10 tiểu thuyết bán chạy nhất năm 2009 với hơn ba triệu bản. Đến năm 2010, tác phẩm được chuyển thể thành phim điện ảnh và lọt vào danh sách được đề cử giải Oscar.

Điều gì khiến một tác phẩm, lần đầu tiên ra đời, giữa một rừng những đầu sách trinh thám nổi bật khác, đã tự tạo nên cho mình một chỗ đứng và đạt được liên tiếp những thành tích ấn tượng? Giọng văn bí ẩn của nữ tác giả Minato Kanae hay chính tự nội dung cuốn sách đã là một điều bí ẩn?

Ảnh bìa sách "Thú tội"
Ảnh bìa sách “Thú tội” (Photographer: Linh Đồng)

Lời thú tội. The confession. Tên tựa sách đã tạo nên một niềm cảm hứng đầy cuốn hút và buộc chúng ta không thể kìm nén nổi sự tò mò. Một câu chuyện nặng nề. Được viết vào năm 2008, thời bên Nhật còn có phong trào học sinh ngỗ ngược được thầy cô hồi tâm chuyển ý, từ đó trở thành một con người có ích cho xã hội, còn thầy cô thì sẽ được tuyên dương, thán phục. Nhưng chính tác giả dường như muốn mỉa mai phong trào này.

Trong cái nhìn của Moriguchi, một giáo viên chủ nhiệm đáng quý, luôn gọi học sinh của mình bằng họ thay vì tên, để bày tỏ sự tôn trọng lẫn nhau, rằng dù là giáo viên hay học sinh, đều ngang nhau, không thể vì mình là giáo viên, mà tự coi là bề trên, áp đặt các em học sinh vào nhân sinh quan cá nhân, rốt cuộc chỉ là coi thường bọn trẻ.

Nhưng khi bi kịch xảy đến với đứa con gái 4 tuổi của Moriguchi, cô biết cô không chỉ là một nhà giáo, cô còn là một người mẹ nữa, đầy lý trí nhưng cảm xúc thì luôn gào thét dữ dội, và cô còn biết, Manami không chết vì tai nạn đuối nước ở bể bơi trường học, mà là do học sinh lớp cô chủ nhiệm giết chết.

“Học sinh của cô đã giết con gái của cô. Bây giờ thì cô sẽ trả thù.”

Một lời tuyên bố trước khi Moriguchi quyết định bỏ nghề giáo viên hoàn toàn. Có lẽ chính cô cũng biết, việc mất đi con gái, suy sụp và trống rỗng, cùng những quyết định sắp tới của mình, cô không còn đủ tư cách để đứng trên bục giảng nữa. Để có một cái kết xứng đáng cho kẻ sát nhân, dù rằng chúng chỉ là những học sinh ở độ tuổi 13 đang được pháp luật bảo vệ, Moriguchi đã lên kế hoạch trả thù của riêng mình. Cuốn sách dài 6 chương, cho 6 câu chuyện, lời thú tội của 6 nhân vật liên quan.

Ảnh bìa thứ hai của sách "Thú tội"
Cuốn sách dài 6 chương, cho 6 câu chuyện, lời thú tội của 6 nhân vật liên quan. (Photographer: Linh Đồng)

Mở đầu là lời thú tội của chính Moriguchi, bằng bài học cuối cùng về sự sống, cô hé lộ bức màn thật sự về cái chết của con gái cô, tiết lộ những chi tiết về hành động của hung thủ, và dù chỉ là ẩn danh, nhưng cô đã ném chúng vào một bầy sói tàn nhẫn không kém – tập thể những đứa trẻ 13 tuổi cũng được bảo vệ bởi luật vị thành niên. Cách gọi độc đáo của chính Moriguchi về những kẻ sát nhân, A và B, vừa bảo vệ danh tính chúng nhưng cũng đủ để uy hiếp chúng.

Sát nhân B hoàn toàn bị sức ép này nuốt chửng, tự giam mình ở nhà, bỏ hầu hết các buổi học, dần dần mất đi nhân cách, tự nghi vấn về sự sống của chính bản thân mình, trở nên không ổn định và mất ý thức kiểm soát hành vi. Đồng thời chính từ hành động ngốc nghếch của ông thầy chủ nhiệm mới – nhân vật đại diện cho mặt tối của phong trào “cảm hóa” tại Nhật, đã dần đẩy B tới bản án thảm khốc cuối cùng của mình.

Sát nhân A thì ngược lại, một kẻ thông minh, một thiên tài, tự thấy mọi chuyện hoàn toàn nằm trong tầm kiểm soát của bản thân, cậu ta mặc nhiên không quan tâm đến hình phạt hay những lời nói của Moriguchi dành cho mình. Với mục đích muốn thực hiện mục tiêu duy nhất của cuộc đời, A còn vạch ra nhiều kế hoạch tàn nhẫn hơn nữa, nhưng cậu không biết rằng bản án vẫn nằm đó chờ cậu ở phía trước.

Xem xét câu chuyện từ nhiều phương diện khác nhau, với một sự liên kết tuyệt đối, chúng ta không khỏi rùng mình ớn lạnh vì độ tàn nhẫn của Thú tội, không phải vì hình ảnh máu me, chết chóc, mà đến từ suy nghĩ lệch lạc của mỗi nhân vật.

Những góc khuất tâm lý không ai ngờ tới của những đứa trẻ 13 tuổi, khi mà tất cả những gì chúng mong muốn lại là sự công nhận của người lớn. Dường như chúng ta đã khép suy nghĩ của mình lại quá nhỏ để có thể mường tượng ra cái gì thật sự đã hiện hữu trong tâm hồn chưa được mài dũa của những đứa trẻ.

Bức màn sự thật khi đã được vén ra, mọi thứ đều trở nên hợp lý đến mức khó tin, giống như sự hài hòa của dòng chảy, những lý do tại sao, hành động và suy nghĩ của các nhân vật đều khớp lại làm một. Cay đắng, xót xa, điều gì đã khiến những đứa trẻ lạc đường và sai hướng, có thật là lỗi lầm chỉ thuộc về chính bản thân chúng? Nhà trường, gia đình, xã hội, lỗi lầm là chiếc bánh được chia đều thành từng miếng cho từng yếu tố khác nhau. Chúng ta không thể đổ lỗi cho nhau khi sự việc đã xảy ra rồi, khi những suy nghĩ non nớt đầy đáng sợ của con trẻ trở thành sự thật.

Cái kết là sự trả thù thành công của Moriguchi, đôi khi không phải cái chết, mà chính sự sống mới là hình phạt lớn nhất cho những kẻ sát nhân. Như những dòng văn của mình, tác giả Minato mang đến một sự trả thù đầy tính khác biệt, thận trọng, kiên nhẫn, bình tĩnh, tỉnh táo nhưng không kém phần lạnh lùng, tàn nhẫn.

Nhân cách sai lệch, tội ác không thể tha thứ đến từ những cô cậu bé còn ngồi trên ghế nhà trường. Câu chuyện xảy ra trong cuốn sách không phải là thật nhưng chưa hẳn là không tồn tại những câu chuyện đau lòng khác trong xã hội hiện đại này.

Ảnh bìa thứ ba của sách "Thú tội"
Dường như chúng ta đã khép suy nghĩ của mình lại quá nhỏ… (Photographer: Linh Đồng)

“Tôi nghĩ chúng ta – những người bình thường chắc hẳn đã quên mất một sự thật đơn giản rằng chúng ta không có có quyền được phán xét bất cứ ai cả.” Minato Kanae đã nói như vậy. Có lẽ chính cả những sự phán xét và thuyết giáo đầy áp đặt của những người lớn lên những đứa trẻ còn đang dần trưởng thành, với cái tôi chưa hoàn thiện, đã vô tình trở tạo nên những sai lầm không thể cứu vãn. 

Kết lại, Thú tội là một bản án nhưng nó cũng là một lời thừa nhận đầy cay nghiệt về những sự thật có thể xảy ra trong cuộc sống mà chúng ta buộc phải đối mặt. Tác giả Minato Kanae đã chỉ ra cho chúng ta, nhưng có thay đổi được hay không, vẫn còn là một câu hỏi bỏ ngỏ.

Linh Đồng.