Trà hoa nữ là một trong những tiểu thuyết nổi tiếng của nhà văn Alexandre Dumas con, được xuất bản vào năm 1848, cuốn sách đã làm nổi bật lên sức mạnh tình yêu vượt ra khỏi khổ xã hội đồng thời đề cao đức tin và lòng khoan dung trong trái tim mỗi người.

Một vài nét về Alexandre Dumas con và Trà hoa nữ

Alexandre Dumas con sinh ngày 28 tháng 7, ông là đứa con ngoài dã thú của người cha có cùng tên là Alexandre Dumas, tác giả của bộ tiểu thuyết kinh điển Ba chàng lính ngự lâm với nữ thợ may Marie Laure Catherine.

Ngay từ khi sinh ra, Alexandre Dumas con đã phải trải qua những tháng ngày tuổi thơ thiếu hụt tình phụ tử, mãi đến sau này thì cha ông mới lên tiếng thừa nhận trách nhiệm của mình và đảm bảo cho nhà văn được hưởng sự chăm sóc cũng như một nền giáo dục tốt nhất. 

Lên chín tuổi, mẹ Alexandre Dumas con đã gửi ông theo học tại trường nội trú Bourbon ở Paris, vì phải sống xa người mẹ mà mình thương yêu đồng thời chứng kiến cảnh  phải trải qua nhiều vất vả, cơ cực nên trong đa phần các tác phẩm, Alexandre Dumas con đều hướng ngòi bút của mình đến những người phụ nữ có số phận bi kịch.

Trà hoa nữ, Trà hoa nữ: Đã có một tình yêu chưa bao giờ vụt tắt
Chân dung nhà văn Alexandre Dumas con

Trong quãng thời gian học tập tại đây thì việc tác giả bị bạn bè chế giễu, trêu chọc về hoàn cảnh gia đình đã ảnh hưởng rất nhiều đến khuynh hướng sáng tác của ông. 

Hơn tám năm sau, khi nhà trường tổ chức chuyến dã ngoại thì nhà văn đã trốn học và đi lang thang ngoài đường được ít ngày nhưng rồi ông nhận ra rằng, cuộc sống mưu sinh chưa bao giờ dễ dàng nên Alexandre Dumas con quyết định đến sống với cha. 

Tuy nhiên kinh tế của Alexandre Dumas cha lúc này lại gặp nhiều khó khăn, không thể giúp đỡ cho con trai mình là bao nên nhà văn lại tiếp tục lên đường với số tiền còn lại. Ông đã phiêu bạt và giao du với mọi hạng người trên đất Paris đô thị phồn hoa, đặc biệt là những tầng lớp bị coi là đáy cùng của xã hội.

Alexandre Dumas con dùng hết số tiền được trợ cấp, không ngừng đâm đầu vào những thú vui của giới thượng lưu. Trong quãng thời gian này, ông đã gặp người phụ nữ mà cô được xem như hình tượng nguyên bản cho nhân vật chính là Marguerite Gautier trong danh tác Trà hoa nữ viết vào năm 24 tuổi.

Trà hoa nữ, Trà hoa nữ: Đã có một tình yêu chưa bao giờ vụt tắt
Một trong những tiểu thuyết của Alexandre Dumas con tiếng Pháp

Và thế rồi ông đã rơi vào tình cảnh như chính cha mình trước đây là nợ nần chồng chất. Không còn cách nào khác nên Alexandre Dumas con bắt đầu cầm bút để kiếm tiền tiếp tục mưu sinh, đúng như chính nhà văn đã nói rằng:

 

“Không biết làm gì hơn, tôi đành bước vào nghề văn vậy.”

Tác phẩm đầu tay là Cái tôi của tuổi trẻ vẫn chưa được độc giả đón nhận nồng nhiệt và Cuộc phiêu lưu của bốn bà và con két cũng không ngoại lệ. Sau này khi Trà hoa nữ ra đời thì cuốn tiểu thuyết mới được xem là bước ngoặt lớn trong sự nghiệp văn chương của ông.

Có thể nói, Alexandre Dumas con đã sớm bộc lộ được những tài năng hiếm có giúp cho tên tuổi của mình sớm được khẳng định. Ngoài Trà hoa nữ ra thì ông còn có một số tác phẩm nổi bật khác như Giới giang hồ, Vấn đề tiền bạc, Đứa con ngoại hôn hay Người cha hoang phí.

Tuy nhiên, Trà hoa nữ vẫn là sự đột phá trong đời văn cũng như sự nghiệp của Alexandre Dumas con. Không chỉ là tiểu thuyết mà cuốn sách còn được chuyển thể thành sân khấu kịch, tác phẩm có sự đan xen giữa chủ nghĩa hiện thực và chủ nghĩa lãng mạn, đồng thời thấm đượm tinh thần nhân đạo sâu sắc.

Chính điều này đã giúp cho Trà hoa nữ chứng minh được sức sống bền bỉ của nó, khi viết cuốn sách này, Alexandre Dumas con đã bày tỏ quan điểm sáng tác rằng:

 

“Tôi không thể tạo ra các nhân vật văn học khi chưa hiểu rõ họ trong đời thực.”

Trà hoa nữ đã vẽ nên mối tình đầy ngang trái giữa nàng kỹ nữ Marguerite Gautier và nhà tư sản trẻ tuổi Armand Duval, từ đó nhà văn có thể thành công khắc họa rõ nét hơn bối cảnh nước Pháp vào giữa thế kỷ XIX, đồng thời làm nổi bật lên tình yêu thương dành cho nhân vật của mình.

Phía sau cuộc sống hoàng nhoáng ở kinh đô ánh sáng

Trà hoa nữ là một cuốn tiểu thuyết bán tự truyện dựa trên mối tình ngắn ngủi của chính nhà văn Alexandre Dumas con và kỹ nữ Marie Duplessis. 

Những ngày đầu tháng ba năm 1847, nhà văn đọc được yết thị lớn trên đường Laphit về cuộc đấu giá mấy món đồ vật quý hiếm từ người đàn bà đã chết, con người ở Paris vốn dĩ khác hẳn, họ lúc nào cũng bắt kịp thú vui xa hoa và luôn mang trên mình những bộ đồ nhung lụa đẹp đẽ.

Vì có xe song mã sang trọng đứng đợi ngay trước cửa nên họ thường phô bày một cách xấc xược cái nhan sắc hào nhoáng, đồ nữ trang và cả những vụ tai tiếng quanh đây.

Trà hoa nữ, Trà hoa nữ: Đã có một tình yêu chưa bao giờ vụt tắt
Hình ảnh bìa cuốn sách Trà hoa nữ

Nơi đấu giá diễn ra tại một căn phòng của người đàn bà chuyên sống với tình nhân mà theo tác giả thì đó là “cô gái giang hồ”. Chủ của những món đồ cổ đã chết, cái chết ấy thuần khiết hóa nơi đầy rẫy tạp chất ô uế này, điều đó khiến cho ai đi vào cũng truyền nhau mấy mẩu chuyện đặc sắc.

“Khốn thay! Những bí mật đã chết cả rồi cũng với nữ thần của nó. Vì vậy, dù với tất cả thiện chí, các bà cũng chỉ có thể bắt gặp được những thứ được bày bán sau khi người chỉ đã chết và không bắt gặp một cái gì được bán lúc người chủ còn sống.” 

– Trà hoa nữ

Căn phòng được bày biện đủ mọi loại trang sức với những chi tiết điêu khắc cực kỳ công phu và tỉ mỉ, điều đó cũng đủ để chứng minh được sự hoang phí của người chủ, bộ sưu tập ấy dần dần được hình thành nhờ vào vô số tình nhân trước đó.

Tuy vậy nhưng những đồ vật ấy cũng là một minh chứng cho sự bán mình của người đàn bà đáng thương. Nàng đã chết đi trong cái đẹp và xa hoa lộng lẫy mà không cần đến một sự trừng phạt nào hay lo nghĩ về tuổi già trước mắt.

“Nhìn thấy tuổi già của mình – Tức cái chết đầu tiên đối với những cô gái giang hồ.” 

– Trà hoa nữ

Sự già nua chính là tội lỗi lớn nhất của những người đàn bà bán mình, không có phẩm giá và sức hấp dẫn khiến cho họ bắt đầu cảm thấy hối hận, không phải vì lỡ lầm đi trên con đường xấu mà do đã tiêu quá nhiều tiền cho những thứ đắt đỏ. Theo nhà văn thì đó là điều tệ nhất mà người ta vẫn nói với nhau sau cái vẻ hào nhoáng thường ngày.

Những món đồ đã được bán hết với tổng tiền lên đến một trăm năm mươi frăng, mấy chủ nợ cùng chia nhau hai phần ba, số còn lại thì giao cho gia đình của người đàn bà gồm một em trai và một cháu trai.

“Ngày nay, khi người ta hai lăm tuổi, những giọt lệ trở nên quá khan hiếm. Nhiều lắm, chỉ những người thân thuộc đã bỏ tiền ra thuê những người khóc mướn mới phải nhỏ lệ vì số tiền đã bỏ ra mà thôi.” 

– Trà hoa nữ

Alexandre Dumas con nói rằng, những cô gái giang hồ sống một cuộc đời đầy tai tiếng chừng nào thì đến lúc chết đi càng ít gây xáo động chừng ấy, nên những tình nhân quen nhau qua kỷ niệm chung sẽ không vì sự bất hạnh đó mà rơi một giọt nước mắt.

Trà hoa nữ, Trà hoa nữ: Đã có một tình yêu chưa bao giờ vụt tắt
Hình ảnh cuốn sách Trà hoa nữ

Tác giả đã lượm nhặt những chi tiết để tái hiện lại khung cảnh của một Paris hào nhoáng trong Trà hoa nữ, ở đó đời sống nhân vật là một quá trình phản ánh hiện thực và bản chất xã hội. Họ ích kỷ, cuồng si và nhiều tham vọng giống với những con người trong văn của Honoré De Balzac.

“Ca ngợi hoặc chửi bới bất kỳ ai miễn là được cấp nhiều tiền.” 

– Vỡ mộng

Nước Pháp giữa thế kỷ XIX trong Trà hoa nữ là một xã hội bị chi phối mạnh mẽ bởi tiền tài và danh vọng, con người sống trong sự xa hoa lâu dần trở nên phóng túng hơn cả nên trước bối cảnh lúc bấy giờ, văn học Pháp cũng chuyển mình theo dòng chảy ấy cùng với sự liên kết chính trị Tự Do, Bảo Thủ và Xã Hội.

Cuộc đời đầy bi kịch của Marguerite Gautier trong Trà hoa nữ

Chủ nhân của căn phòng ấy là một người đàn bà bất hạnh và khốn khổ, nàng có bức chân dung tuyệt đẹp do họa sĩ Vincent Vidal vẽ nên.

Không giống với những phụ nữ khác, Marguerite Gautier luôn đi một mình, đôi khi gặp người quen thì nàng sẽ mỉm cười theo cách riêng tư nhất mà bà hoàng cũng có thể làm được như thế.

Khuôn mặt trái xoan duyên dáng cùng hàng mi dài mà mỗi khi cúi xuống như để lại bóng râm trên sắc hồng của má, cái mũi nở nang thể hiện được sức nồng cháy về đời sống nhục dục và cả những đường nét hoàn hảo khác cũng đủ để người ta ý thức được cái sự tế nhị, sang trọng đó.

Trà hoa nữ, Trà hoa nữ: Đã có một tình yêu chưa bao giờ vụt tắt
Bìa của cuốn sách Trà hoa nữ

Lúc nào Marguerite Gautier cũng xuất hiện ở các buổi trình diễn vở kịch mới với ba vật bất ly thân là cái ống nhòm, một túi kẹo và một bó hoa trà. Đều đặn mỗi tháng, hai mươi lăm ngày hoa trà trắng, năm ngày hoa trà đỏ, vì thế mà người ta vẫn thường gọi nàng là trà hoa nữ.

“Biệt danh này đã tồn tại. Tôi biết, cũng như tất cả những người sống trong một thế giới nào đó ở Paris, Marguerite xưa kia đã là tình nhân của những chàng trai sang trọng hào nhoáng bậc nhất. Điều này nàng công nhiên nhìn nhận và những chàng trai kia cũng hãnh diện khoe khoang. Sự việc trên chứng tỏ họ rất ăn ý với nhau.” 

– Trà hoa nữ

Marguerite Gautier chết đi đã khuếch đại được tình yêu và sự đau khổ của người nhân tình Armand Duval, hắn nguyện dùng mười năm tuổi thọ để đổi lấy một giờ khóc dưới chân nàng, điều đó đã thể hiện Armand có sự hối lỗi không hề nhẹ và nó đã biến thành một căn bệnh khó thể chữa lành.

Nàng không chỉ có duy nhất Armand Duval mà người ta còn đồn thổi rằng, Marguerite Gautier được một ông quận công nuôi dưỡng trong thời gian đến Banshee để chữa bệnh và khi trở về, nàng mang trên mình cái danh con gái nghe thật buồn cười.

Trà hoa nữ, Trà hoa nữ: Đã có một tình yêu chưa bao giờ vụt tắt
Hình ảnh bìa của cuốn sách Trà hoa nữ

Những kẻ yêu thương Marguerite Gautier thì không thể đếm hết, còn những kẻ được nàng yêu thương thì chưa bao giờ bắt đầu được tính. Người ta nhìn Marguerite Gautier như một nữ đồng trinh nhưng vì sự tình cờ nào đó mà nàng đã trở thành một cô ả giang hồ.

Marguerite Gautier mang trên mình sự kiêu hãnh và tính độc lập, tuy rằng căn bệnh lao phổi khiến cho cơ thể nàng bị suy nhược nhưng cuộc sống không cho phép Marguerite nằm trên giường thêm bất cứ lúc nào nên nàng phải tiếp tục làm việc, chơi đàn và hát.

Những cơn đau dữ dội khiến nàng cảm thấy ngực mình như bị xé toạc ở ngay bên trong, mắt đỏ rần rồi nhanh chóng nhắm lại vì đau đớn, lúc nào Marguerite cũng phải đưa khăn lên môi thấm những vệt máu đỏ hoen.

“Máu đỏ lên cả đôi má và một tiếng ho nhẹ làm đôi môi hé mở.” 

– Trà hoa nữ

Đó là những đêm dài tiếp nối ngày dài, nàng nằm trên giường bệnh ròng rã suốt hai tháng trời nhưng đến tuần thứ ba thì không có ai đến thăm nữa. Điều giúp cho Marguerite đứng vững chính là cuộc sống náo động của nàng, cũng chính vì thế mà trà hoa nữ ra đi trong cô đơn, bệnh tật nơi quê nhà.

Trà hoa nữ và những tư tưởng của Alexandre Dumas con

Nhà văn là người luôn có niềm tin vào nguyên lý vô cùng đơn giản về những người đàn bà không được giáo dục đạo đức bởi họ có hai con đường đã vạch sẵn trong cuộc đời mình, đó là tình yêu và sự đau khổ.

Vì đích đến cuối cùng của văn học là con người nên nhà văn không chỉ có nhiệm vụ đưa người đọc vào thế giới nhân vật của mình, mà còn phải khiến cho họ cảm nhận được nỗi niềm thương xót đối với con người trong văn chương.

“Huygô đã tạo nên Mariông Đơloocmơ, Mút Xê đã tạo nên Bécnơ Rết, Alexanđrơ Đuyma đã tạo nên Phecnan Đơ. Những nhà tư tưởng và thi sĩ, từ ngàn xưa, đã hiến dâng lòng khoan dung cho những người kỹ nữ. Và đôi khi vĩ nhân, bằng tình yêu và ngay cả tên tuổi của mình, đã phục hồi danh dự cho họ.” 

– Trà hoa nữ

Sự khoan hồng cao cả sẽ khơi dậy một đức tin cao cả, đúng như Chúa vẫn thường nói với thánh mẫu Mari Madolen rằng, người sẽ được tha tội bởi vì người đã yêu thương. Nhân loại vẫn luôn đặt đức tin vào Chúa nhưng bên trong họ không có sự tha thứ cũng như lòng thương xót nào, cho nên những trà hoa nữ thường mang theo tội lỗi cho đến chết.

Trà hoa nữ, Trà hoa nữ: Đã có một tình yêu chưa bao giờ vụt tắt
Hình ảnh của cuốn sách Trà hoa nữ

Ở đây, nhà văn muốn con người hiểu được, họ đang sống trong thời kỳ không còn của Voltaire với những quan điểm thể hiện sự phản đối về đạo Kitô và đức tin vào Chúa, song các tác phẩm ấy vẫn chưa có sự nhất quán về mặt tư tưởng nên thế hệ sau này đã dựa vào việc cho ra đời đó để làm nền tảng vững chắc nhằm xây dựng một xã hội mới.

“Ý thức về thiện ác đã được phân minh. Đức tin được xây dựng lại, sự tôn kính những gì thiêng liêng được trả lại. Và thế giới này, nếu không phải là hoàn toàn tốt đẹp. thì ít ra nó cũng đang dần dần trở nên tốt đẹp hơn.” 

– Trà hoa nữ

Alexandre Dumas con cho rằng, nhân loại sinh ra trong tình yêu thương nên đừng bao giờ hạn chế nó ở khuôn khổ gia đình, hãy biết cảm thông cho những con người bất hạnh, đặc biệt là người đàn bà không được làm mẹ, làm thiếu nữ và làm vợ.

Lòng khoan dung là thứ lớn lao mà ai cũng được ban phát nếu nó không có lợi ích thì cũng không nảy sinh bất cứ một tác hại nào. Đừng để sự tha thứ biến mất trong trái tim của chúng ta, cũng chính vì thế mà nhà văn William Blake đã viết rằng:

 

“Sự khoan dung là sợi dây xích dây vàng gắn kết xã hội lại với nhau.”

Alexandre Dumas con đã làm sống dậy hình tượng của nhân vật chính mà mình đã dày công khắc họa, từ đó nhà văn có thể thể hiện được tấm lòng yêu thương mà bản thân dành cho họ, thấu hiểu và cảm thông với những kiếp người không thể làm làm chủ được cuộc đời.

Trà hoa nữ, Trà hoa nữ: Đã có một tình yêu chưa bao giờ vụt tắt
Bìa cuốn sách Trà hoa nữ

Tình yêu của Marguerite Gautier và Armand Duval như một ngọn lửa cháy âm ỉ trong trái tim độc giả, sau cùng thì sự rộng lượng lớn nhất của nhà văn chính là để cho nàng chết đi mà không phải sống trong sự tuyệt vọng trái tim cũng như những đau đớn, giày vò.

Trà hoa nữ là một tác phẩm có sự đan xen giữa hiện thực và lãng mạn, từ đó nhà văn có thể bộc lộ rõ ràng quan điểm yêu ghét của bản thân, đồng thời phản ánh toàn diện xã hội Pháp trong giai đoạn giữa thế kỷ XIX lúc bấy giờ.

Minh Minh