Bên dòng sông Vltava, có một thành phố nổi tiếng với những kiến trúc cổ xưa và khung cảnh nghệ thuật rực rỡ được gọi là Praha. Khác với Vienna lịch lãm hay Amsterdam phóng khoáng, nơi đây tựa một bản phác thảo giấc mơ ở thế giới thực. 

praha hinh anh 1 e1632907235241 - Praha: Thành phố cổ tích ngập tràn lãng mạn và bí ẩn
Khung cảnh thủ đô Praha xinh đẹp

Nếu dưới ánh nắng mặt trời, Praha mang vẻ đẹp nên thơ của một câu chuyện cổ tích lãng mạn thì khi màn đêm buông xuống, khung cảnh thành phố lại thấm đẫm hơi thở huyền bí thuộc về những thần thoại, văn hóa dân gian. 

Thủ đô Cộng hòa Séc vì vậy được mệnh danh là thành phố xinh đẹp nhất Trung Âu, đồng thời góp mặt trong danh sách Di sản văn hóa thế giới của UNESCO từ năm 1992 nhờ những giá trị truyền thống lâu đời.

Lịch sử Praha – câu chuyện sử thi dài tập

Từ một khu định cư ở Vysehrad đến thủ đô Cộng hòa Séc, Praha trải qua gần hai ngàn năm lịch sử huy hoàng nhưng cũng đầy biến động. Khởi nguồn là nền văn minh Bohemia, thành phố đã trở thành một phần của Đế chế Moravian trước khi tách ra và bị cai trị bởi nhà Přemysl.

praha hinh anh 16 e1632907382461 - Praha: Thành phố cổ tích ngập tràn lãng mạn và bí ẩn
Thành phố ngàn năm tuổi là điểm khởi nguồn nền văn minh Bohemia

Sự khéo léo của nhà Přemysl mà cụ thể là Ottokar II, người được biết đến với danh hiệu “The Iron and Golden King” biến Bohemia thành thế lực nổi bật về kinh tế và chính trị. Tuy nhiên, việc con trai của Ottokar II bị ám sát đã đưa nhà Luxembourg lên nắm giữ ngai vàng.

Đến thời Charles IV, vị vua thứ hai thuộc dòng dõi Luxembourg, Praha trở thành một trong những thành phố lớn và giàu có nhất Châu Âu. Không chỉ vậy, nơi đây còn giữ vai trò thủ đô của đế chế La Mã Thần thánh sau khi Charles IV đăng quang tại Rome năm 1355.

Bước đệm này khiến Praha dẫn đầu trong các cuộc cải cách tôn giáo mà tiêu biểu là chiến tranh Hussite và chiến tranh Ba Mươi Năm, hai cuộc chiến bắt nguồn từ xung đột về mặt tư tưởng giữa Cơ đốc giáo và Công giáo La Mã. 

praha hinh anh 19 e1632907621614 - Praha: Thành phố cổ tích ngập tràn lãng mạn và bí ẩn
Cách mạng Hussite diễn ra tại Praha vào thế kỷ mười lăm

Ngoài tôn giáo, Praha cũng sở hữu nhiều công trình tiêu biểu về mặt văn hóa như lâu đài Praha, đại học Charles, nhà thờ thánh Vitus. Theo nhiều học giả, nền tảng kinh tế – chính trị vững chắc là yếu tố thúc đẩy sự tiến bộ và giúp thành phố giữ vị thế hàng đầu khu vực cho đến ngày nay.

Lời tiên đoán về sự thịnh vượng của thị trấn cổ Praha

Dựa trên các bằng chứng khảo cổ, người German và người Celt bắt đầu chiếm đóng khu vực Praha từ thời đồ đá cũ. Đến khoảng 500 năm trước Công nguyên, bộ tộc Celt đã xây dựng một khu định cư ở đây với tên gọi Bohemia hay “quê hương của người Boii”.

Tuy nhiên, những năm đầu sau Công nguyên chứng kiến người Celt bị đánh đuổi bởi người German và buộc phải dời xuống vùng ngoại ô phía nam Praha.

Đến cuối thế kỷ thứ năm sau Công nguyên, thời kỳ Di cư vĩ đại đã dẫn đến sự xáo trộn đáng kể trong thành phần cư dân của thành phố. Các bộ tộc German chuyển dần sang phía tây và người Slav bắt đầu gia nhập, họ tiến hành xây dựng một số khu định cư kiên cố như thung lũng Sarka, Butovice và Levy Hradec.

praha hinh anh 11 e1632907835742 - Praha: Thành phố cổ tích ngập tràn lãng mạn và bí ẩn
Những khu định cư cổ bắt đầu xuất hiện tại Levy Hradec vào cuối thế kỷ thứ năm trước Công nguyên

Người Slav vốn được biết đến như bộ tộc của những người nói tiếng Séc nhưng mãi đến cuối thế kỷ thứ tám sau Công nguyên, quyết định thành lập khu thương mại Mala Strana và lâu đài Praha của hoàng tử Borivoj I mới thực sự mở đầu nền văn minh của người Séc tại đây. 

Trong hai thế kỷ kế tiếp, hoàng tộc Přemysl liên tục củng cố quyền lực chính trị đồng thời tăng cường phòng hộ xung quanh khu vực Praha. Điều này cho phép khu định cư cổ phát huy các lợi thế tự nhiên và trở thành một trung tâm thương mại sầm uất.

Được coi là điểm giao thương quan trọng của châu lục, thành phố khi ấy thu hút các thương gia từ khắp châu Âu đến sinh sống và lập nghiệp. Abraham ben Jacob, một thương nhân người Do Thái đã ghi chép lại về thời điểm này như sau:

“Prague được xây lên từ đá, vôi và sở hữu trung tâm thương mại lớn nhất lúc bấy giờ. Khu đất thành phố chiếm giữ thì luôn màu mỡ, dồi dào chất dinh dưỡng khiến nơi đây có nguồn cung cấp thực phẩm chất lượng cao.”

Sự thịnh vượng về kinh tế ở Praha có thể thấy rõ qua việc khánh thành các khu dân cư và công trình mới, tiêu biểu như khu phố cổ Old Town hay tòa giám mục Praha.

praha hinh anh 14 e1632908051459 - Praha: Thành phố cổ tích ngập tràn lãng mạn và bí ẩn
Hình ảnh khu phố cổ Old Town hiện nay

Tuy nhiên, ít ai biết vị thế của Praha đã được tiên đoán từ trước bởi nhà tiên tri người Séc Libuse, người sáng lập triều đại Přemysl. Theo truyền thuyết được kể lại trong vở opera của Smetana, nguồn gốc của khu định cư Praha xuất phát từ một khải tượng mà Libuse cảm nhận được.

“Tôi nhìn thấy một thành phố rộng lớn, nơi vinh quang sẽ chạm đến các vì sao! Tôi thấy ở giữa khu rừng, có một vách đá dựng đứng nhô lên trên sông Vltava và một người đàn ông đang đục đẽo ngưỡng cửa (prah) cho ngôi nhà. Một lâu đài tên là Praha sẽ được xây dựng ở đó. Khi các hoàng tử và công tước khom lưng trước ngưỡng cửa, họ sẽ cúi đầu trước lâu đài và thành phố xung quanh nó. Nó sẽ được tôn vinh, ưu ái với uy tín lớn và nhận lời khen ngợi từ khắp thế giới .”

Do đó, Praha không chỉ được biết đến như kinh đô giàu có dưới triều đại các công tước Bohemian hay hoàng đế La Mã Thần thánh, đây còn là nơi ngự trị quyền lực của tổng thống Séc ngày nay.

Kỷ nguyên hoàng kim dưới sự cai trị của đế chế La Mã Thần thánh

Sau khi Wenceslaus II, vị vua cuối cùng của triều đại Přemysl qua đời, Praha được tiếp quản bởi triều đại Luxembourg thuộc đế chế La Mã Thần thánh. Người đứng đầu khi ấy là John xứ Bohemia, về sau ông qua đời trong trận Crécy và quyền cai trị được chuyển giao cho hoàng đế Charles IV.

praha hinh anh 5 e1632908304879 - Praha: Thành phố cổ tích ngập tràn lãng mạn và bí ẩn
Tranh vẽ hoàng đế Charles IV – người tạo nên thời kỳ thịnh vượng của Praha.

Dưới thời Charles IV, thành phố có những phát triển vượt bậc từ kinh tế đến giáo dục, văn hóa và chính trị. Nếu nhìn theo góc độ kinh tế, tiền Séc khi ấy được coi là đơn vị tiền tệ cứng trong toàn khu vực và khiến thành phố trở thành trung tâm thương mại – tài chính, quy tụ đông đảo thương gia nước ngoài.

Không chỉ sở hữu nền kinh tế thịnh vượng, Praha còn chứng kiến nhiều đổi mới tích cực về đời sống – xã hội. Đáng chú ý nhất là việc xây dựng thị trấn Mới (Nove Mesto), một khu dân cư khác liền kề khu Old Town và Đại học Charles, trường đại học đầu tiên của Trung Âu.

praha hinh anh 15 e1632908489121 - Praha: Thành phố cổ tích ngập tràn lãng mạn và bí ẩn
Dancing House – kiến trúc đương đại ấn tượng tại thị trấn Mới (Nove Mesto)

Hoạt động tôn giáo ở thành phố cũng diễn ra sôi nổi với sự thành lập của nhà thờ Gothic Saint Vitus, nhiều nhà thờ và tu viện mới ở New Town. Bên cạnh đó, Praha cũng chính thức được nâng lên vị trí tổng giáo phận năm 1344.

Năm 1355, thành phố trở thành thủ đô của đế chế La Mã Thần thánh nhờ vị thế quan trọng trong lĩnh vực kinh tế – chính trị và sự phát triển của giáo dục – tôn giáo. Những thành tựu đó giúp Praha được biết đến là kinh đô lớn thứ ba châu Âu ở thời điểm bấy giờ, chỉ sau Rome và Constantinople.

praha hinh anh 17 e1632908770927 - Praha: Thành phố cổ tích ngập tràn lãng mạn và bí ẩn
Khu định cư ở Praha từ thế kỷ mười bốn vẫn được lưu giữ đến nay

Tuy nhiên, sự gia tăng về khoảng cách giàu nghèo đã gây nên nhiều bất ổn và mâu thuẫn trong xã hội. Hậu quả là khi vua Charles IV qua đời năm 1378, Praha liên tục gặp hỗn loạn và suy thoái nghiêm trọng. 

Triều đại ngắn ngủi của con trai Charles IV là Václav IV được đánh dấu bằng những biến động xã hội, bệnh dịch tàn khốc cùng bất đồng tôn giáo. Điều này dẫn đến sự bùng nổ của hàng loạt phong trào cải cách tại thành phố trong ba thế kỷ kế tiếp.

Cải cách tôn giáo và sự nở rộ văn hóa vào thời đại Habsburg

Từ thế kỷ mười lăm đến thế kỷ mười bảy, Praha giữ vai trò quan trọng trong các cuộc cải cách và chiến tranh tôn giáo với hai sự kiện “bảo vệ Praha” lịch sử, lần lượt vào năm 1419 và 1618. 

Cuộc phòng thủ đầu tiên được châm ngòi bởi lệnh xử quyết nhà cải cách giáo hội Jan Hus, ông bị buộc tội dị giáo và bức thư đe dọa từ vua Sigismund khiến làn sóng phẫn nộ bùng lên trong tập thể người dân Hussite. 

praha hinh anh 58 e1632910357865 - Praha: Thành phố cổ tích ngập tràn lãng mạn và bí ẩn
Tập thể người dân Hussite nổi dậy chống lại chính quyền cai trị

Sự bất mãn của cư dân cùng chủ nghĩa dân tộc đã dẫn đến cái chết của bảy thành viên hội đồng thành phố, đây là nguồn gốc cho cuộc cách mạng Hussite kéo dài giữa Cơ Đốc giáo và các lực lượng Công giáo kết hợp.

Năm 1436, cuộc chiến chấm dứt nhờ sự đồng thuận giữa hai phe, người Hussite phải phục tùng quyền lực của giáo hội Công giáo La Mã nhưng vẫn được phép thực hành các nghi thức riêng của họ.

Cuộc phòng thủ Praha lần hai diễn ra năm 1618, gắn với sự kiện các thống đốc Bohemia bị ném khỏi cửa sổ phòng hội đồng ở Hradcany, khởi đầu cho một thời kỳ đặc biệt khắc nghiệt đối với Praha nói riêng, vùng Bohemia nói chung. 

praha hinh anh 22 - Praha: Thành phố cổ tích ngập tràn lãng mạn và bí ẩn
Các thống đốc Bohemia bị ném khỏi cửa sổ phòng hội đồng ở Hradcany

Chiến tranh ba mươi năm bùng nổ và kết thúc bằng sự thất bại của lực lượng Tin lành tại trận chiến Núi Trắng năm 1620. Hậu quả là hàng loạt thường dân Praha cùng quý tộc Séc đã bị hành quyết tàn nhẫn trên quảng trường Staromestke một năm sau đó. 

Ngay sau đó, thành phố không chỉ mất đi vị thế thủ đô vì sự chiếm đóng của người Saxon lẫn người Thụy Điển mà còn rơi vào suy thoái, gánh chịu hai đợt bùng phát dịch hạch liên tiếp.

Dẫu xảy ra nhiều biến động, văn hóa nghệ thuật thành phố vẫn ghi nhận nhiều thành tựu rực rỡ dưới thời kỳ cai trị của hoàng đế Rudolf II. Tình yêu nghệ thuật của ông đã biến Praha thành thủ đô văn hóa hàng đầu châu Âu vào thế kỷ mười sáu.

praha hinh anh 24 e1632910515143 - Praha: Thành phố cổ tích ngập tràn lãng mạn và bí ẩn
Triều đại Rudolf II chứng kiến sự nở rộ của văn hóa – nghệ thuật Praha

Trong thời kỳ này, nhà thiên văn học Tycho Brahe, họa sĩ Arcimboldo, nhà giả kim Edward Kelley hay nhà thơ Elizabeth Jane Weston là những nhân vật có nhiều cống hiến tiêu biểu.

Nhiều công trình kiến trúc ấn tượng theo phong cách Gothic cũng được hoàn thiện, đáng chú ý là hội trường Vladislav, một kiến trúc bổ sung trong khuôn viên lâu đài Praha.

Quá trình hình thành và phát triển của thủ đô Praha hiện đại

Sang thế kỷ mười tám, tình hình xã hội ổn định ở Trung Âu đã tạo điều kiện cho sự phục hồi của Praha. Thành phố chứng kiến sự tăng trưởng mạnh mẽ về dân cư và nền kinh tế từ nửa đầu thế kỷ.

praha hinh anh 2 e1632910737772 - Praha: Thành phố cổ tích ngập tràn lãng mạn và bí ẩn
Praha tăng trưởng vượt bậc nhờ chính sách phát triển và điều kiện thuận lợi ở Trung Âu 

Năm 1784, hoàng đế Joseph II quyết định tái quy hoạch Praha, khởi đầu với việc hợp nhất bốn khu tự trị Mala Strana, Nove Mesto, Stare Mesto và Hradcany về mặt hành chính.

Hoạt động mạnh mẽ của giới quý tộc Đức, Tây Ban Nha và Ý xung quanh thành phố cũng tác động nhiều đến kiến trúc, đời sống văn hóa nơi đây.

Khung cảnh Praha được tô điểm thêm phần tráng lệ với những cung điện, nhà thờ, vườn nghệ thuật theo phong cách Baroque trên khắp thành phố. Một số công trình ấn tượng có thể kể đến cung điện Sternberg, nhà thờ St. Nicholas, tu viện Strahov hay lâu đài Troja.

praha hinh anh 30 e1632910908379 - Praha: Thành phố cổ tích ngập tràn lãng mạn và bí ẩn
Cung điện Sternberg – một kiến trúc Baroque tiêu biểu của Praha

Thế kỷ mười chín chứng kiến hàng loạt thay đổi lớn trong xã hội Praha do tác động của cách mạng công nghiệp và sự giải thể của đế chế La Mã Thần thánh. Trong hơn bảy mươi năm kế tiếp, thành phố nằm dưới quyền kiểm soát của Áo cho đến khi đế chế Áo – Hung thành lập năm 1867.

Những biến đổi về mặt chính trị lẫn văn hóa đời sống đã thúc đẩy nhu cầu tự chủ trong mọi tầng lớp xã hội, đặc biệt là giai cấp công nhân. Sự trỗi dậy của nhân dân và chủ nghĩa dân tộc Séc làm dấy lên một làn sóng cách mạng trên khắp thành phố.

Phong trào dân chủ giúp người Séc giành lại đa số ghế trong hội đồng và phục hưng các nét văn hóa, nghệ thuật truyền thống đặc sắc. Hai thành tựu ấn tượng có thể kể đến việc mở cửa nhà hát Quốc gia năm 1868 và Bảo tàng Quốc gia năm 1890.

praha hinh anh 34 e1632911076113 - Praha: Thành phố cổ tích ngập tràn lãng mạn và bí ẩn
Nhà hát Quốc gia được thành lập tại Praha năm 1868 nhờ phong trào phục hưng văn hóa

Đến năm 1918, Praha trở thành thủ đô của nước cộng hòa Tiệp Khắc do sự sụp đổ của đế chế Áo – Hung trong chiến tranh thế giới thứ nhất. Tuy nhiên, thành phố đã lùi một bước dài khi bị chiếm đóng bởi Đức Quốc xã vào năm 1939.

Xuyên suốt thế chiến thứ hai, công dân Praha chịu nhiều áp bức lẫn bóc lột nặng nề từ quân đội Đức. Điều này chỉ kết thúc khi Hồng quân Liên Xô tiếp quản Tiệp Khắc nhờ chiến thắng của lực lượng Đồng minh năm 1945.

Sau chiến tranh, Praha tập trung tái thiết kinh tế và lên kế hoạch bảo tồn di tích lịch sử ở trung tâm thành phố. Mặc dù phải chịu đàn áp từ quân đội chính phủ Liên Xô, các hoạt động cải tổ chính trị vẫn diễn ra mạnh mẽ nhằm đổi mới thể chế theo hướng dân chủ hơn.

Mâu thuẫn lên đến đỉnh điểm vào năm 1989 khi nửa triệu dân Praha tham gia biểu tình nhằm lật đổ chế độ cộng sản bảo thủ. Phong trào lan rộng từ quảng trường Wenceslas đến khắp nơi trên đất nước, thành công chấm dứt bốn thập kỷ cai trị của chế độ này ở Tiệp Khắc.

praha hinh anh 37 e1632911248944 - Praha: Thành phố cổ tích ngập tràn lãng mạn và bí ẩn
Phong trào phản đối chính quyền Tiệp Khắc với sự tham gia đông đảo của cư dân Praha

Năm 1993, Cộng hòa Tiệp Khắc bị giải thể, Praha trở thành thủ đô của Cộng hòa Séc mới thành lập. Thành phố tiến hành chính sách đổi mới toàn diện và nhanh chóng lấy lại vị thế quan trọng trong lĩnh vực kinh tế – chính trị – văn hóa toàn cầu.

Đến năm 2000, Praha được bầu chọn là thủ đô văn hóa châu Âu, bên cạnh các thành phố lớn như Brussels, Helsinki, Avignon, Bologna, Bergen, Santiago de Compostela, Krakow và Reykjavik.

Thành phố cũng được chọn là địa điểm đăng cai nhiều sự kiện quốc tế, từ hội nghị thượng đỉnh NATO 2002, phiên họp Ủy ban Olympic 2004 đến hội thảo của Hiệp hội Thiên văn Quốc tế 2006. 

Kiến trúc Praha – vẻ đẹp vượt thời gian

Nếu Paris gửi gắm ký ức kinh đô trong những bộ sưu tập tại bảo tàng Louvre thì Praha lưu giữ dòng chảy lịch sử qua các công trình kiến trúc. Từ phong cách Roman, Gothic thời trung đại đến Baroque hay trào lưu thiết kế đương đại, Praha sở hữu kho tàng kiến trúc đa dạng bậc nhất thế giới.

praha hinh anh 57 e1632911466719 - Praha: Thành phố cổ tích ngập tràn lãng mạn và bí ẩn
Praha nổi tiếng với kho tàng kiến trúc đa dạng bậc nhất thế giới

Trải qua nhiều điều kiện khắc nghiệt, thành phố vẫn bảo toàn những kết cấu gắn liền với từng thời kỳ kinh tế – văn hóa – xã hội. Điều này được phản ánh rõ ràng nhất qua những lâu đài, khu vườn và công viên cổ.

Không chỉ là chứng nhân lịch sử, kiến trúc còn biểu hiện cho sự chuyển đổi và phát triển mạnh mẽ của thủ đô Cộng hòa Séc. Những tòa nhà cũ khoác lên lớp vỏ mới song hành với các công trình độc đáo theo thiết kế hiện đại, tất cả góp phần tạo nên khung cảnh hấp dẫn, sống động hiện nay.

Lâu đài Praha – quần thể kiến trúc tiêu biểu cho phong cách thời Trung cổ

Xuyên suốt hành trình lịch sử, Lâu đài Praha được biết đến như biểu tượng quan trọng của Cộng hòa Séc. Thành lập bởi hoàng tử Borivoj I vào thế kỷ thứ chín, tòa nhà trở thành nơi ngự trị quyền lực của các vị vua Bohemia, hoàng đế La Mã Thần thánh và tổng thống Séc. 

praha hinh anh 8 e1632911666762 - Praha: Thành phố cổ tích ngập tràn lãng mạn và bí ẩn
Toàn cảnh khu phức hợp lâu đài Praha về đêm

Theo sách kỷ lục Guiness, lâu đài là khu phức hợp kiến trúc cổ lớn nhất trên thế giới, bao gồm nhà thờ, cung điện và tòa tháp theo phong cách kiến trúc Roman, Gothic thời Trung cổ.

Những công trình đánh dấu sự khởi nguồn cho quần thể này là các nhà thờ Công giáo La Mã. Nổi bật nhất là Nhà thờ Thánh George, kiến trúc theo phong cách Roman lâu đời nhất và được bảo tồn tốt nhất của Praha.

Ngoại trừ một số yếu tố ở mặt tiền và nội thất, nhà thờ vẫn duy trì thiết kế gốc như vương cung thánh đường gồm ba lối đi, hai tòa tháp nằm về phía đông. Điểm nhấn trong kiến trúc nhà thờ là cửa sổ kính lớn, mái vòm kiểu La Mã với những bức bích họa vẽ bởi họa sĩ VV Reiner.

praha hinh anh 40 - Praha: Thành phố cổ tích ngập tràn lãng mạn và bí ẩn
Kiến trúc Roman bên trong Nhà thờ Thánh George

Bên trong nhà thờ, một nhà nguyện theo phong cách Gothic được xây dựng nhằm lưu giữ lăng mộ của thánh Ludmila và hai người sáng lập nhà thờ, hoàng tử Vratislav và Boleslav II.

Nếu Nhà thờ Thánh George là đại diện tiêu biểu cho phong cách Roman thì Tòa Tổng giám mục của Thánh Vitus được biết đến như công trình nổi bật thuộc lối kiến trúc Gothic. Thành lập từ giữa thế kỷ mười bốn nhưng ít ai biết, nhà thờ phải mất gần sáu trăm năm để hoàn thiện.

Thiết kế cơ bản của nhà thờ được dựng lên bởi kiến trúc sư người Pháp Matthias, tuy nhiên thành phẩm cuối cùng lấy cảm hứng chủ yếu từ nhà điêu khắc người Séc Petr Parler và hai người con trai của ông. 

praha hinh anh 41 e1632914759919 - Praha: Thành phố cổ tích ngập tràn lãng mạn và bí ẩn
Nhà thờ Thánh Vitus theo phong cách Gothic đặc trưng

Nhờ những nỗ lực đáng khâm phục trong nhiều thế hệ kiến trúc sư người Séc, Nhà thờ Thánh Vitus không chỉ là biểu tượng tôn giáo của cư dân Praha mà còn trở thành kiệt tác thuộc kho tàng kiến trúc nhân loại.

Phong cách Praha Baroque lộng lẫy trong các khu vườn, cung điện 

Kể từ thời Trung cổ, có hơn hai trăm khu vườn và công viên được xây dựng trên khắp thủ đô Cộng hòa Séc. Bắt đầu như một phần nhỏ thuộc tu viện, những khu vườn dần trở thành một phần không thể thiếu trong biệt thự tư nhân, cung điện và thực sự bùng nổ dưới thời kỳ Baroque.

Thông qua cách bài trí sân vườn, những nhà thiết kế Praha thể hiện sự hiểu biết độc đáo về không gian và triết lý đương đại. Công trình tiêu biểu có thể kể đến Vườn Wallenstein, khu vườn Baroque lộng lẫy thuộc khuôn viên Cung điện Wallenstein ở thị trấn Mala Strana.

praha hinh anh 59 e1632915939910 - Praha: Thành phố cổ tích ngập tràn lãng mạn và bí ẩn
Phong cách Baroque lộng lẫy củc Cung điện Wallenstein

Được truyền cảm hứng từ kiến trúc Ý, vườn Wallenstein xây dựng theo kết cấu hình học nghiêm ngặt với nhiều bức tượng điêu khắc và tác phẩm nghệ thuật nổi tiếng. Vào mùa hè, nơi đây là địa điểm phổ biến cho các buổi hòa nhạc, trình diễn sân khấu của Praha.

Ngoài ra, Cung điện Troja – kiến trúc Baroque lãng mạn bên sông Vltava cũng là địa điểm không thể bỏ sót. Dựa theo yêu cầu của hoàng tộc Sternberg, cung điện được thiết kế bởi kiến trúc sư Jean Baptiste Mathey, lấy cảm hứng từ khu biệt thự tráng lệ bên ngoài thành Rome.

praha hinh anh 28 e1632914918293 - Praha: Thành phố cổ tích ngập tràn lãng mạn và bí ẩn
Cung điện Troja là công trình tiêu biểu cho Praha Baroque

Nghệ thuật trang trí Troja chịu ảnh hưởng của nhiều yếu tố thần thoại, biểu hiện qua bích họa về lịch sử triều đại Habsburg hay tượng điêu khắc những vị thần Olympia, người khổng lồ Titan trong khu vườn bên ngoài cung điện.

Hiện nay, Cung điện Troja được sử dụng như một phòng triển lãm của thành phố Praha, nơi đây lưu trữ và trưng bày các bộ sưu tập hội họa, kiến trúc, sách và bản đồ cũ từ thế kỷ mười chín.

Cách biến tấu thú vị của phong cách Art Nouveau trong kiến trúc Praha

Thế kỷ mười chín cũng chứng kiến sự bùng nổ mạnh mẽ của Art Nouveau trong kiến trúc Praha. Phong trào này đặc trưng bởi các họa tiết tự nhiên, phương thức sản xuất hiện đại nhằm xóa bỏ ranh giới giữa mỹ thuật hàn lâm và thiết kế ứng dụng.

Thay vì sao chép hoàn toàn phong cách nguyên bản, Praha Art Nouveau mang dấu ấn riêng nhờ hòa trộn khéo léo những yếu tố thịnh hành của Paris cùng chủ nghĩa Ly Khai Viennese, thể hiện qua các công trình kiến trúc tiêu biểu.

praha hinh anh 45 e1632914985683 - Praha: Thành phố cổ tích ngập tràn lãng mạn và bí ẩn
Obecní Dum – kiến trúc nổi bật của Praha Art Nouveau

Trong đó, đáng chú ý nhất là Obecní Dum (Ngôi nhà thành phố), trung tâm hành chính và văn hóa quốc gia. Không chỉ được biết đến như quê hương của Dàn nhạc Giao hưởng Cộng hòa Séc, Obecní Dum còn là nơi diễn ra lễ tuyên bố độc lập của nhà nước Tiệp Khắc.

Được hoàn thiện bởi hơn ba mươi nghệ sĩ và kiến trúc sư nổi tiếng, tòa nhà sở hữu hàng loạt kiệt tác nghệ thuật ấn tượng như bức tranh khảm Homage to Prague của Karel Spillar, nhóm tác phẩm điêu khắc tượng trưng do Ladislav Salon sáng tác, những bức tranh tường của Alfons Mucha, Jan Preisler, Max Svabinsky.

praha hinh anh 47 e1632915264392 - Praha: Thành phố cổ tích ngập tràn lãng mạn và bí ẩn
Hội trường Smetana nổi tiếng với Liên hoan âm nhạc quốc tế Mùa xuân Praha

Nơi đây chia thành nhiều khu vực mở với chức năng khác nhau, phòng hòa nhạc, phòng khiêu vũ, quán cà phê lẫn nhà hàng. Do đó, Obecní Dum sớm trở nên phổ biến với các sự kiện văn hóa đại chúng, từ trình diễn thời trang đến Liên hoan âm nhạc quốc tế Mùa xuân Praha.

Những đột phá của chủ nghĩa lập thể Praha

Khác với Baroque và Art Nouveau, chủ nghĩa Lập thể được biết đến như phát minh thuần túy của người Séc. Dẫu tồn tại trong một thời kỳ ngắn từ năm 1911 đến 1924 nhưng nó đã tác động mạnh mẽ đến khung cảnh nghệ thuật thành phố.

Ảnh hưởng của chủ nghĩa này không chỉ biểu hiện qua các công trình kiến trúc mà còn có thể thấy trong nhiều lĩnh vực khác như hội họa, điêu khắc, gốm sứ, thậm chí là thiết kế nội thất.

Trong cuốn sách Suy nghĩ của các họa sĩ hiện đại, sử gia Miroslav Lamač đã viết ở chương dành cho Chủ nghĩa Lập thể như sau:

“Praha đã thực sự trở thành một thành phố của Chủ nghĩa Lập thể, nơi sở hữu những tòa nhà thuộc trường phái Lập thể với nội thất thiết kế theo phong cách Lập thể. Cư dân nơi đây có thể uống cà phê từ chiếc cốc Lập thể, cắm hoa vào lọ với thiết kế Lập thể, theo dõi thời gian trên đồng hồ Lập thể, sử dụng đèn Lập thể và đọc sách với kiểu chữ Lập thể.”

Theo đánh giá từ chuyên gia, Chủ nghĩa Lập thể Praha là loại hình nghệ thuật tiên tiến khi khám phá và phân tích bản chất đối tượng dưới nhiều góc độ đa dạng.

Loại bỏ nhận định chủ quan dựa trên hình dáng bên ngoài, phong cách này tập trung khai thác “năng lượng bên trong” bằng phương pháp tách rời các bề mặt phẳng.

praha hinh anh 48 e1632915013785 - Praha: Thành phố cổ tích ngập tràn lãng mạn và bí ẩn
Dấu ấn chủ nghĩa Lập thể Praha trong Tòa nhà Đức Mẹ Đen

Công trình tiêu biểu nhất cho kiến trúc lập thể Praha là Tòa nhà Đức Mẹ Đen, thiết kế bởi kiến trúc sư Josef Gočár năm 1911. Nhờ giá trị nghệ thuật đang lưu giữ, tòa nhà trở thành Bảo tàng Lập thể Séc và được công nhận là di tích văn hóa quốc gia năm 2010.

Nghệ thuật Praha và những mảng màu đa dạng

Từ bảo tàng, phòng trưng bày, khu mua sắm đến những con đường đá cuội, nghệ thuật xuất hiện ở khắp nơi trong thành phố Praha. Thủ đô Cộng hòa Séc sở hữu khung cảnh rực rỡ với các bộ sưu tập trải dài theo quá trình phát triển.

praha hinh anh 33 e1632915075462 - Praha: Thành phố cổ tích ngập tràn lãng mạn và bí ẩn
Không gian bên trong Bảo tàng Quốc gia

Thành lập vào năm 1818, Bảo tàng Quốc gia là kho lưu trữ tác phẩm sáng tạo lớn nhất Cộng hòa Séc. Tòa nhà trưng bày hơn mười bốn triệu hiện vật nhằm khắc họa lịch sử hào hùng và những nét văn hóa dân gian đặc sắc.

Một địa điểm khác là Phòng trưng bày Quốc gia lại được biết đến nhờ bộ sưu tập toàn diện về nghệ thuật cổ điển, nơi đây lưu giữ tác phẩm của nhiều danh họa như Rembrandt, Picasso, Vincent van Gogh hay Claude Monet.

praha hinh anh 50 e1632915102799 - Praha: Thành phố cổ tích ngập tràn lãng mạn và bí ẩn
Nhiều kiệt tác được lưu giữ tại Phòng trưng bày Quốc gia 

Nếu các kiệt tác cổ điển được bảo tồn trong Phòng trưng bày Quốc gia, Bảo tàng Quốc gia thì xu hướng đương đại lại được phản ánh qua vô số tác phẩm tại Trung tâm Nghệ thuật Đương đại DOX.

Hơn cả việc thể hiện sự mới mẻ, đột phá của nghệ thuật hiện đại, DOX thúc đẩy những sáng kiến hay giải pháp nhằm biến đổi nghệ thuật thành trải nghiệm thường ngày thông qua triển lãm, chương trình giáo dục hay buổi thảo luận công khai.

praha hinh anh 51 e1632915127871 - Praha: Thành phố cổ tích ngập tràn lãng mạn và bí ẩn
Trung tâm Nghệ thuật Đương đại DOX

Khung cảnh Praha còn trở nên sống động nhờ nghệ thuật đường phố. Tương tự London, Berlin và Lisbon, thành phố được phủ kín bởi những bức tranh tường khổng lồ hay sáng tạo graffiti đầy màu sắc.

praha hinh anh 53 e1632915161346 - Praha: Thành phố cổ tích ngập tràn lãng mạn và bí ẩn
Lennon Wall – tác phẩm tiêu biểu  của nghệ thuật đường phố Praha

Tuy nhiên, điểm nhấn của nghệ thuật đường phố Praha không nằm ở mặt tiền các tòa nhà mà thuộc về các tác phẩm điêu khắc ấn tượng của David Černý, từ Man Hanging Out, St.Wenceslas đến Head of Franz Kafka.

Nhờ phong cách thể hiện mới lạ, những bức tượng không chỉ gây tiếng vang trong giới điêu khắc mà còn trở thành hình ảnh biểu trưng, điểm hút khách du lịch nổi tiếng.

praha hinh anh 55 e1632915182924 - Praha: Thành phố cổ tích ngập tràn lãng mạn và bí ẩn
Man Hanging Out – tác phẩm điêu khắc ấn tượng của David Černý

Trải qua hai ngàn năm lịch sử, Praha dần hình thành bản sắc độc đáo với hàng loạt kiến trúc ấn tượng và khung cảnh nghệ thuật rực rỡ. Không chỉ sở hữu nền tảng truyền thống vững chắc, thủ đô cộng Hòa Séc còn được biết đến như trung tâm văn hóa đương đại nhờ chính sách tích cực và sáng kiến độc đáo.

Thảo Minh